Άρθρο του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Φλωρίνης, Πρεσπών και Εορδαίας κ. Ειρηναίου
Μεγάλη Τρίτη σήμερα. Δεν πρόκειται για μία ακόμη στάση στον χρόνο, αλλά για μια καίρια στιγμή πνευματικής αφυπνίσεως. Η Εκκλησία, με διάκριση και σοφία, μας παρακινεί να μην πορευόμαστε επιφανειακά, αλλά μας καλεί να σταθούμε με σοβαρότητα απέναντι στον εαυτό μας. Όχι για να καταδικάσουμε, αλλά για να διακρίνουμε. Όχι για να απογοητευθούμε, αλλά για να συνειδητοποιήσουμε. Διότι όσο πλησιάζουμε στην μεγάλη εορτή της Αναστάσεως, τόσο καθίσταται αναγκαία η εσωτερική εγρήγορση και η αληθινή προετοιμασία¹.
Ο σύγχρονος άνθρωπος ζει μέσα σε έναν διαρκή περισπασμό. Οι μέριμνες, οι απαιτήσεις, η παγκόσμια αστάθεια, οι πολεμικές συγκρούσεις και ο θόρυβος της καθημερινότητας δεν αφήνουν εύκολα χώρο για σιωπή και αυτογνωσία. Έτσι, χωρίς να το αντιλαμβάνεται, συνηθίζει να κινείται στην επιφάνεια των πραγμάτων, δίνοντας μεγαλύτερη βαρύτητα στο «φαίνεσθαι» παρά στο «είναι». Εξωτερικά μπορεί να φαίνεται τακτοποιημένος, εσωτερικά όμως συχνά παραμένει απροετοίμαστος².
Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα αναδύεται μια βαθύτερη ανάγκη, μια εσωτερική δίψα που δεν εκφράζεται πάντοτε με λόγια, αλλά γίνεται αισθητή ως έλλειψη. Είναι η αναζήτηση του ουσιαστικού, του αληθινού, εκείνου που δεν φθείρεται στον χρόνο. Όπως επισημαίνει ο Άγιος Σωφρόνιος του Έσσεξ, η ψυχή διψά για τον Θεό³. Αυτή η δίψα δεν ικανοποιείται με ρηχές επιλογές, αλλά μόνο με ζωντανή σχέση με τον Χριστό.
Η παραβολή των δέκα παρθένων, την οποία προβάλλει η Εκκλησία, είναι λιτή στη μορφή, αλλά βαθύτατη στο περιεχόμενο και στα νοήματά της. Δέκα πρόσωπα, με κοινή αφετηρία και εξωτερικά κοινή εικόνα. Όλες κρατούν λαμπάδες, όλες αναμένουν τον Νυμφίο, όλες φαίνονται έτοιμες. Και όμως, η διάκριση είναι ουσιαστική. Διότι η αλήθεια της ζωής δεν αποκαλύπτεται στη στεριά της καθημερινότητας, αλλά στο βυθό της καρδιάς⁴.
Ο ευαγγελικός λόγος είναι σαφής: «Πέντε ήταν φρόνιμες και πέντε μωρές»⁵. Η διαφοροποίηση δεν αφορά την εμφάνιση, αλλά την εσωτερική κατάσταση. Οι φρόνιμες μερίμνησαν, προετοιμάστηκαν και φρόντισαν να έχουν το απαραίτητο. Οι άλλες αρκέστηκαν στο εξωτερικό σχήμα. Αυτή η διαφορά δεν έγινε άμεσα αντιληπτή. Φανερώθηκε τη στιγμή που δεν υπήρχε πλέον περιθώριο διορθώσεως.
Η εικόνα αυτή δεν αφορά μόνο το παρελθόν. Αγγίζει άμεσα και το δικό μας παρόν. Πόσες φορές αναβάλλουμε το ουσιώδες που είναι η μετάνοιά μας. Μεταθέτουμε σχεδόν πάντα την αλλαγή για αργότερα, θεωρώντας ότι υπάρχει πάντοτε χρόνος. Και όμως, η καρδιά αγωνιά και περιμένει το φως. Χρειάζεται φροντίδα, άσκηση και πνευματική εγρήγορση.
Το «έλαιον» της ψυχής δεν αποκτάται με θεωρητικά σχήματα λόγου. Είναι καρπός αναζητήσεως και καλλιεργείας. Είναι η προσευχή που τελείται εν σιωπή, η συγχώρηση που κοστίζει, η υπομονή που δεν επιδεικνύεται, η αγάπη που προσφέρεται χωρίς ανταπόδοση⁶.
Και τότε έρχεται η καθοριστική στιγμή. «Στα μεσάνυχτα ακούστηκε φωνή. Να, ο Νυμφίος έρχεται»⁷. Δεν έρχεται όταν το επιθυμούμε, ούτε όταν θεωρούμε ότι είμαστε έτοιμοι. Έρχεται όταν έρθει η κατάλληλη στιγμή. Και τότε αποκαλύπτονται τα πάντα.
Εκείνη τη στιγμή δεν έχει βαρύτητα η εξωτερική εικόνα. Σημασία έχει το εσωτερικό περιεχόμενο μας. Δεν κρίνεται ο λόγος, αλλά η ζωή. Δεν εξετάζεται το φαινόμενο, αλλά η αλήθεια.
Γι’ αυτό και ο λόγος του Ευαγγελίου καθίσταται απολύτως σαφής: «Γρηγορείτε, λοιπόν, γιατί δεν γνωρίζετε την ημέρα ούτε την ώρα που θα έρθει ο Υιός του ανθρώπου»⁸. Δεν πρόκειται για απειλή, αλλά για πρόσκληση σε εγρήγορση και συνειδητή ζωή.
Η δυσκολία δεν βρίσκεται στην αναμονή, αλλά στην αποκάλυψη. Όταν ο άνθρωπος διαπιστώνει ότι δεν μπορεί να δανειστεί πνευματική ζωή, ούτε να την αναπληρώσει βιαστικά. Ας μην ξεχώνουμε ότι δεν ωρίμασε μέσα στον χρόνο, δεν μπορεί να εμφανιστεί την τελευταία στιγμή.
Και μέσα σε αυτή την πραγματικότητα, ο Νυμφίος Χριστός στέκεται με σιωπηλή αγάπη. Δεν επιβάλλεται, δεν πιέζει και το βασικότερο δεν καταδικάζει. Αναμένει. Αναμένει την ελεύθερη ανταπόκριση του ανθρώπου, την ανοιχτή καρδιά και την αληθινή διάθεση.
Στο τέλος, το ερώτημα παραμένει απλό. Τι πρέπει τελικά να διαθέτουμε για αυτή τη συνάντηση; Η απάντηση εξίσου απλή. Να έχουμε ειλικρίνεια. Όχι τι προβάλλουμε προς τα έξω, αλλά τι υπάρχει αληθινά μέσα μας.
Η Μεγάλη Τρίτη μας αφήνει δύο στοιχεία που αξίζει να κρατήσουμε μέσα μας.
Πρώτον, να τολμήσουμε να δούμε με αληθινό ενδιαφέρον την καρδιά μας.
Και δεύτερον, να μην αναβάλλουμε τη μετάνοιά μας που έχει αξία, γιατί ο χρόνος που μας δίνεται είναι ευκαιρία ζωής και δεν επιστρέφει.
Παραπομπές:
- Ἰω. Χρυσοστόμου, Εἰςτὸ Πάσχα, PG 59, 723
- Μεγάλου Βασιλείου, Ὁμιλίαι, PG 29, 8
Ἅγιος Σωφρόνιος Ἔσσεξ, Οψόμεθα τον Θεόν καθώς εστίν, Ι.Μ. Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ, 1992
- Ἰω. Χρυσοστόμου, ΕἰςΜατθαῖον, PG 58, 744
- Ματθ. 25,2
- Ἐφραίμτοῦ Σύρου, Λόγοι Ασκητικοί, PG 56, 215
- Ματθ. 25,6
- Ματθ. 25,13
- Ματθ. 25,8-10