Του Ηλία Μούλελη M.Sc. / M.Ed.
Διευθυντή Γυμνασίου Αμυνταίου
Τα σοκαριστικά γεγονότα της 14ης και 15ης Απριλίου 2026 στην Τουρκία κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Μέσα σε 28 ώρες, δύο σχολεία (σε Σανλιούρφα και Καχραμανμαράς) έγιναν θέατρα ένοπλης βίας, με τον απολογισμό στη δεύτερη περίπτωση να είναι τραγικός: 9 νεκροί και 13 τραυματίες από τα πυρά ενός 14χρονου μαθητή.
Όταν η κρίση χτυπά την πόρτα της γειτονιάς μας, η ακαδημαϊκή ανάλυση δεν αρκεί. Απαιτείται επιχειρησιακή θωράκιση των σχολικών μας μονάδων με ρεαλιστικά μέτρα:
5 Πυλώνες Άμεσης Εφαρμογής για το Ελληνικό Σχολείο:
- Ο Σχολικός Φύλακας ως Θεσμός Ασφαλείας: Η επαναφορά και αναβάθμιση του ρόλου του σχολικού φύλακα είναι επιβεβλημένη. Δεν μιλάμε για απλή επίβλεψη εισόδου, αλλά για εκπαιδευμένο προσωπικό ικανό να εφαρμόζει πρωτόκολλα ελέγχου και να αποτρέπει την είσοδο εξωσχολικών στοιχείων.
- Ασκήσεις “Active Shooter” & Πολιτικής Προστασίας: Όπως μάθαμε να κάνουμε ασκήσεις σεισμού, πρέπει πλέον να εκπαιδεύσουμε μαθητές και εκπαιδευτικούς σε σενάρια εισβολής ένοπλου δράστη (Lock down drills). Η γνώση του «πού να κρυφτώ» και «πώς να αντιδράσω» σώζει ζωές σε δευτερόλεπτα.
- Τεχνολογική Επιτήρηση (Κάμερες & Συστήματα Ελέγχου): Η τοποθέτηση καμερών στους εξωτερικούς χώρους και τα σημεία εισόδου (με πλήρη σεβασμό στα προσωπικά δεδομένα) λειτουργεί αποτρεπτικά και παρέχει κρίσιμη εικόνα σε πραγματικό χρόνο κατά τη διάρκεια μιας κρίσης.
- Συνέργεια με Σώματα Ασφαλείας & Πρώτες Βοήθειες: Θεσμοθέτηση τακτικών σεμιναρίων μέσα στα σχολεία από την Αστυνομία, το ΕΚΑΒ και την Πυροσβεστική. Οι εκπαιδευτικοί πρέπει να γνωρίζουν βασικές αρχές τραυματολογίας (π.χ. χρήση τουρνικέ) και οι αρχές να γνωρίζουν τη χωροταξία του σχολείου.
- Πρωτόκολλα Έγκαιρης Προειδοποίησης: Στο περιστατικό της Σανλιούρφα, ο δράστης είχε προειδοποιήσει στα social media. Χρειαζόμαστε δίκτυα επικοινωνίας μεταξύ σχολείου και Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος για τον εντοπισμό τέτοιων απειλών.
Το Νομικό Πλαίσιο στην Ελλάδα
Αυτή τη στιγμή, το Μνημόνιο Ενεργειών για τη Διαχείριση του Σεισμικού Κινδύνου (ΟΑΣΠ) και τα αντίστοιχα πρωτόκολλα για πυρκαγιές και πλημμύρες είναι τα μόνα υποχρεωτικά.
- Το Κενό στο “Active Shooter”: Η ελληνική νομοθεσία (Ν. 4662/2020 για την Πολιτική Προστασία) δεν περιλαμβάνει ρητά την «ένοπλη εισβολή» ή τον «ενεργό σκοπευτή» στα υποχρεωτικά σενάρια ασκήσεων των σχολικών μονάδων. Οι ασκήσεις που γίνονται σήμερα αφορούν κυρίως φυσικές καταστροφές.
- Η Ευθύνη του Διευθυντή: Σύμφωνα με το καθηκοντολόγιο, ο Διευθυντής είναι υπεύθυνος για την «ασφάλεια των μαθητών». Αυτό δίνει ένα περιθώριο πρωτοβουλιών, αλλά χωρίς θεσμοθετημένο πρωτόκολλο για ένοπλη απειλή, ο Διευθυντής παραμένει νομικά εκτεθειμένος αν συμβεί κάτι κατά τη διάρκεια μιας «αυθαίρετης» άσκησης (π.χ. τραυματισμός ή ψυχολογικό σοκ μαθητή).
- Προστασία Προσωπικών Δεδομένων (GDPR): Η χρήση καμερών (CCTV) σε ώρες λειτουργίας του σχολείου παραμένει εξαιρετικά αυστηρή. Χρειάζεται τεκμηριωμένη απόφαση του Σχολικού Συμβουλίου και συχνά γνωμοδότηση της Αρχής Προστασίας Δεδομένων, καθώς η νομοθεσία δίνει προτεραιότητα στην ιδιωτικότητα του ανηλίκου έναντι της διαρκούς επιτήρησης.
Τι πρέπει να γίνει
- Επικαιροποίηση του Άρθρου 31 του Ν. 4823/2021: Να συμπεριληφθεί η «διαχείριση ανθρωπογενών κρίσεων βίας» στους τομείς αξιολόγησης και δράσης της σχολικής μονάδας.
- Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ): Μεταξύ των Υπουργείων Παιδείας και Προστασίας του Πολίτη για τη δημιουργία «Πρωτοκόλλου Lockdown». Αυτό θα επιτρέπει τη συνεργασία με την ΕΛ.ΑΣ. για ασκήσεις χωρίς τον φόβο διοικητικών κυρώσεων.
- Πιστοποίηση Σχολικών Φυλάκων: Νομοθετική πρόβλεψη ώστε οι φύλακες να περνούν από την εκπαίδευση που λαμβάνει το προσωπικό Ιδιωτικής Ασφάλειας (Security) με εξειδίκευση σε σχολικά περιβάλλοντα.
Η ασφάλεια των παιδιών μας δεν είναι κόστος, είναι επένδυση. Ως διευθυντές και παιδαγωγοί, οφείλουμε να διεκδικήσουμε ένα περιβάλλον όπου η μάθηση δεν θα απειλείται από τον φόβο.