Δρ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΠΟΥΛΟΣ Π. ΣΥΜΕΩΝ
Στις ημέρες μας επικρατεί τεράστια αβεβαιότητα στο παγκόσμιο σκηνικό, που δημιουργείται από τις στρατιωτικές συγκρούσεις, τις ασταθείς αγορές και τις πολιτικές εντάσεις, που συγκλονίζουν τον κόσμο καθημερινά,
Για δεκαετίες η Ευρώπη ζούσε με την πεποίθηση ότι η ιστορία της ανήκε. Ότι η φιλελεύθερη δημοκρατία ήταν η κορύφωση της πολιτισμικής ανάπτυξης και ότι ο κόσμος πρέπει να οργανώνεται σύμφωνα με τους κανόνες της. Αυτή η αφήγηση συνοδευόταν από αυτοπεποίθηση, αλλά και από τη λήθη του δικού της παρελθόντος και των μεθόδων, με τις οποίες διατηρήθηκε αυτή η κυριαρχία.
Η ιστορία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, της οποίας ο ιδρυτής πατέρας ο Ζαν Μονέ δεν έκρυψε ποτέ τη φιλία του με τις Ηνωμένες Πολιτείες, η οποία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την αμερικανική επιρροή. Στο πλαίσιο του Ψυχρού Πολέμου, οι Ηνωμένες Πολιτείες έβλεπαν τη Γηραιά Ήπειρο ως στρατηγικό προπύργιο κατά του κομμουνισμού και οικονομική ευκαιρία για αυτές. Σήμερα οι ευρωπαϊκές χώρες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις Ηνωμένες Πολιτείες για στρατιωτικές τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένης της επιτήρησης και αναγνώρισης, των πληροφοριών, της στρατηγικής μεταφοράς, της πυραυλικής άμυνας και των διαστημικών πόρων.
Οι πόλεμοι στην Ουκρανία και το Ιράν σηματοδοτούν μια στροφή στην ιστορία του 21ου αιώνα σε μια νέα εποχή εξουσιών. Η Ευρώπη άρχισε να συνειδητοποιεί ότι βρίσκεται σε μια κρίσιμη κατάσταση. Βιώνει έναν συνδυασμό δημογραφικής κατάρρευσης, οικονομικής στασιμότητας και στρατηγικής τρωτότητας. Το πετρελαϊκό σοκ και ο αποκλεισμός του Στενού του Ορμούζ φαίνεται να έχουν καταφέρει ένα βαρύ χτύπημα. Ενώ αυτή παραμένει μακριά από στρατιωτικές επιχειρήσεις, ωστόσο είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη, τόσο στις αυξανόμενες τιμές των υδρογονανθράκων, όσο και στις ελλείψεις στρατηγικών υλικών, καθώς και στον στασιμοπληθωρισμό, και το κλείσιμο ζωτικών ναυτιλιακών οδών.
Μια κομβική στιγμή στη σύγχρονη ιστορία της Ευρώπης, είναι η κρίση της Covid-19 , που ανέδειξε τις υλικοτεχνικές αδυναμίες της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, οι Ευρωπαίοι συνειδητοποίησαν την εξάρτησή τους από τρίτες χώρες για την προμήθεια προϊόντων και φαρμακευτικών υλικών.
Στις ημέρες μας η παγκόσμια οικονομία δεν είναι μόνο πιο ασταθής από ό,τι στο παρελθόν, αλλά και δομικά ευάλωτη στις γεωπολιτικές συγκρούσεις, στον κατακερματισμό του εμπορίου, στα κλιματικά σοκ, στις τεχνολογικές μεταλλάξεις και σε άλλες επικαλυπτόμενες και αλληλένδετες δυνάμεις. Η Ευρώπη εξαντλημένη από τις δικές της αντιφάσεις και από τη μακροχρόνια εξάρτησή της από την αμερικανική πολιτική, στρέφεται τώρα προς την ανεξαρτησία της, την αυτονομία της. Σε αγώνα δρόμου επιδίδονται ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και κυβερνήσεις προκειμένου να ανεξαρτητοποιηθούν από την αμερικάνικη τεχνολογία, τον στρατιωτικό εξοπλισμό.
Και ενώ η Ευρώπη, για να αποφύγει την αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, έχει συμφωνήσει σε μονομερείς δασμούς, η αμερικανική κυβέρνηση εμπλέκεται σε μια διαρκή κλιμάκωση, όπως αποδεικνύεται από τις νέες απειλές για φορολόγηση των ευρωπαϊκών εξαγωγών με το πρόσχημα ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) ενθαρρύνει την καταναγκαστική εργασία.
Η έκφραση «Europa autonom» (αυτόνομη Ευρώπη) αναφέρεται στην ικανότητα της Ευρώπης να δρα, να αμύνεται και να διασφαλίζει την κυριαρχία της, χωρίς να εξαρτάται από εξουσίες τρίτων. Αυτή η γενική ιδέα έχει καταστεί ύψιστη προτεραιότητα σε διάφορους κρίσιμους τομείς.
Η στρατηγική αυτονομία ορίζει ότι η Ευρώπη πρέπει να είναι σε θέση να προστατεύει τους πολίτες της και να ανταποκρίνεται σε απειλές, χωρίς να βασίζεται αποκλειστικά σε εξωτερικές συμμαχίες. Η στρατηγική αυτονομία είναι ένας από τους πολιτικούς στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και της Ευρώπης γενικότερα. Η έννοια αναφέρεται στην ικανότητα της Ευρώπης να υπερασπίζεται τον εαυτό της και να δρα στρατιωτικά ανεξάρτητα από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτή η έννοια συνδέεται στενά με την έννοια της κυριαρχίας.
Ωστόσο, θα πρέπει να τονισθεί με έμφαση ότι δεν υπάρχει πολιτική κυριαρχία χωρίς τεχνολογική κυριαρχία. Δεν μπορείς να είσαι πολιτικά κυρίαρχος, όταν εξαρτάσαι από ξένες χώρες για ημιαγωγούς, ηλεκτρικές μπαταρίες ή για τις αποστολές στο διάστημα. Πρέπει να οικοδομήσουμε αυτήν την ευρωπαϊκή ανεξαρτησία μετεγκαθιστώντας τη βιομηχανική παραγωγή και κατασκευάζοντας νέες αλυσίδες αξίας σε τομείς όπως το υδρογόνο, την τεχνητή νοημοσύνη, τις ηλεκτρικές μπαταρίες, τη βιοτεχνολογία και την υγειονομική περίθαλψη. Θέλουμε να αγωνιστούμε για μια Ευρώπη, που θα κατέχει τη θέση της ως μεγάλη παγκόσμια δύναμη, δίπλα στις Ηνωμένες Πολιτείες, την Κίνα και τη Ρωσία και που θα υπερασπίζεται μια σειρά των αξιών αυτών, όπως είναι η « αλληλεγγύη μεταξύ των εθνών και ένα περιβαλλοντικά υπεύθυνο μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης.
Η Ευρώπη θα πρέπει να αλλάξει και αλλάζει! Αναζητά τη νέα της ταυτότητα σε ένα ταραγμένο διεθνές σκηνικό. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει πραγματοποιήσει ήδη μεγάλες συμφωνίες με την Κίνα, με τις Ηνωμένες Πολιτείες, με ορισμένες από τις χώρες της Λατινικής Αμερικής (MERCOSUR), με την Αυστραλία, και μια συμφωνία βρίσκεται σε διαδικασία ζύμωσης με το Μεξικό. Το Μεξικό και η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) υπέγραψαν την Παρασκευή 22 Μαΐου την αναθεώρηση της εμπορικής τους συμφωνίας στην Πόλη του Μεξικού, η οποία περιλαμβάνει μείωση των τελωνειακών δασμών τους, προκειμένου να διαφοροποιήσουν τις οικονομίες τους και να παρακάμψουν τον επιθετικό προστατευτισμό του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.
Η προσπάθεια απεξάρτησης βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο. Ας ελπίζουμε ότι έρχονται καλύτερες ημέρες για την Ευρώπη μας και τους κατοίκουs της.