Στην Ολομέλεια της Βουλής τοποθετήθηκε η βουλεύτρια Φλώρινας της Νέας Αριστεράς, Πέτη Πέρκα, επί του νομοσχεδίου του υπουργείου Εσωτερικών για τον Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Η Πέτη Πέρκα μίλησε για την ουσία του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, εξηγώντας ότι «εκσυγχρονίζει και κωδικοποιεί διατάξεις, αλλά δεν προωθεί μια βαθύτερη δημοκρατική και αποκεντρωτική μεταρρύθμιση. Αντί να ενισχύει τη συμμετοχή των πολιτών και την αυτονομία των ΟΤΑ, διατηρεί ισχυρούς μηχανισμούς κεντρικού ελέγχου, περιορίζει τους συμμετοχικούς θεσμούς και μεταβάλλει το εκλογικό σύστημα χωρίς ευρεία πολιτική και κοινωνική συναίνεση». Στάθηκε και στην εκλογή δημάρχων και περιφερειαρχών από την πρώτη Κυριακή μέσω του συστήματος της εναλλακτικής ψήφου, κάτι που όπως τόνισε «αποδυναμώνει τη σαφή λαϊκή νομιμοποίηση που εξασφάλιζε ο δεύτερος γύρος. Υπάρχει θέμα λαϊκής κυριαρχίας».
Επιπλέον, έκανε λόγο για «ετεροδιοίκηση», καθώς «ο νέος Κώδικας δεν ενισχύει την αυτονομία των ΟΤΑ αλλά διατηρεί την εξάρτησή τους από το κεντρικό κράτος. Η κυβέρνηση αντιμετωπίζει την αυτοδιοίκηση περισσότερο ως διοικητικό βραχίονα εφαρμογής πολιτικών παρά ως θεσμό αποκέντρωσης και δημοκρατικής λογοδοσίας». Η Πέτη Πέρκα τόνισε ότι «στο ίδιο πνεύμα επιχειρήθηκε η κατάργηση του τοπικού δημοψηφίσματος», επισημαίνοντας όμως πως «η διατήρησή του είναι αποτέλεσμα και των αντιδράσεων της κοινωνίας των πολιτών, των συλλογικών πρωτοβουλιών και μιας ευρύτερης συνειδητοποίησης ότι η τοπική δημοκρατία δεν μπορεί να περιορίζεται στην εκλογική αντιπροσώπευση». Μάλιστα, υπογράμμισε ότι « οι ρυθμίσεις που εισάγονται με το νομοσχέδιο, στην πράξη περιορίζουν τόσο πολύ το πεδίο εφαρμογής του θεσμού, που τον καθιστούν σχεδόν ανεφάρμοστο».
Αναλύοντας περαιτέρω τις αλλαγές του νομοσχέδιου για τα τοπικά δημοψηφίσματα, η βουλεύτρια της Νέας Αριστεράς εξήγησε πως «πλέον επιτρέπεται μόνο για ζητήματα αποκλειστικής αρμοδιότητας των δήμων. Όμως όλοι γνωρίζουμε ότι τα κρίσιμα ζητήματα της τοπικής ανάπτυξης, του πολεοδομικού σχεδιασμού, των μεγάλων έργων και των περιβαλλοντικών παρεμβάσεων δεν ανήκουν αποκλειστικά στην τοπική αυτοδιοίκηση. Είναι ζητήματα πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, στα οποία εμπλέκονται κεντρικό κράτος, οργανισμοί και υπερτοπικοί φορείς». Η Πέτη Πέρκα κατήγγειλε πως αυτό στην πράξη σημαίνει τον αποκλεισμό των πολιτών, κρατώντας τους εγκλωβισμένους στα ασήμαντα. Μάλιστα, παρατήρησε ότι ο νέος Κώδικας αποδυναμώνει τα δημοψηφίσματα, ακόμα και όταν αυτά γίνονται, «καθώς αντιμετωπίζονται ως απλή γνώμη προς το δημοτικό συμβούλιο. Δηλαδή, ως κάτι που μπορεί να ληφθεί υπόψη, αλλά δεν δεσμεύει».
Στο σημείο αυτό, η Πέτη Πέρκα γνωστοποίησε ότι οι τέσσερις βουλευτές της Νέας Αριστεράς κατέθεσαν τροπολογία σε συνέχεια των προτάσεων της Οργανωτικής Επιτροπής Δημοψηφίσματος Θεσσαλονίκης, με στόχο την ουσιαστική ενίσχυση του θεσμού. Όπως σημείωσε, «η τροπολογία επιδιώκει να αποκαταστήσει τον αποφασιστικό χαρακτήρα των δημοψηφισμάτων, να ενισχύσει τη συμμετοχή των πολιτών, να διασφαλίσει την προσβασιμότητα και να αποτρέψει αποκλεισμούς, είτε ψηφιακούς είτε κοινωνικούς». Πιο αναλυτικά, η τροπολογία που κατέθεσαν οι βουλευτές και οι βουλεύτριες της Νέας Αριστεράς προτείνει να διατηρηθεί η δυνατότητα διεξαγωγής δημοψηφισμάτων αποφασιστικού χαρακτήρα για ζητήματα που αφορούν τους δήμους. «Διότι η δημοκρατική συμμετοχή δεν μπορεί να εξαντλείται στην έκφραση μιας απλής γνώμης που μπορεί να αγνοηθεί. Όταν οι πολίτες καλούνται να τοποθετηθούν για κρίσιμες επιλογές που αφορούν τον τόπο τους, η βούλησή τους πρέπει να έχει πραγματικό πολιτικό βάρος», ανέφερε χαρακτηριστικά η βουλεύτρια Φλώρινας.
Επίσης, εξήγησε ότι η Νέα Αριστερά προτείνει ρυθμίσεις που διευκολύνουν – και δεν παρεμποδίζουν – τη λαϊκή πρωτοβουλία. «Η τροπολογία θεσπίζει σαφείς διαδικασίες και χρονικά όρια, ώστε κανένα αίτημα πολιτών που συγκεντρώνει την απαιτούμενη κοινωνική στήριξη να μην παραμένει σε εκκρεμότητα επ’ αόριστον. Καταργεί, επίσης, οικονομικά αντικίνητρα, όπως την πρόβλεψη παραβόλου, γιατί η άσκηση ενός δημοκρατικού δικαιώματος δεν μπορεί να εξαρτάται από την οικονομική δυνατότητα όσων αναλαμβάνουν μια συλλογική πρωτοβουλία». Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην καθολικότητα της συμμετοχής, καθώς όπως επισήμανε η Πέτη Πέρκα «η ψηφιακή τεχνολογία μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο, δεν πρέπει όμως να μετατρέπεται σε μηχανισμό αποκλεισμού. Γι’ αυτό προβλέπονται δικλείδες, ώστε να μπορούν να συμμετέχουν ισότιμα οι ηλικιωμένοι, τα άτομα με αναπηρία, όσοι δεν διαθέτουν επαρκή ψηφιακή εξοικείωση ή πρόσβαση σε τεχνολογικά μέσα, καθώς και όλοι όσοι έχουν εκλογικό δικαίωμα στον οικείο δήμο».
Φυσικά, δεν παρέλειψε να αναφέρει ότι η τροπολογία που κατέθεσαν οι βουλευτές της Νέας Αριστεράς αντιμετωπίζει μια ακόμη προβληματική πρόβλεψη του νομοσχεδίου, που είναι η επιβολή ελάχιστου ορίου συμμετοχής ως προϋπόθεση για την εγκυρότητα ακόμη και των συμβουλευτικών δημοψηφισμάτων. «Πρόκειται για μια ρύθμιση που δεν υπηρετεί τη δημοκρατική συμμετοχή, αλλά λειτουργεί αποτρεπτικά και υπονομεύει τον ίδιο τον θεσμό. Είναι παράδοξο η κυβέρνηση να δηλώνει ότι θέλει να ενισχύσει τη συμμετοχή των πολιτών και ταυτόχρονα να εισάγει μηχανισμούς που καθιστούν ευκολότερη την ακύρωση ενός δημοψηφίσματος, παρά την επιτυχία του. Η έκφραση της λαϊκής βούλησης δεν χάνει την αξία της επειδή η συμμετοχή δεν έφτασε ένα αυθαίρετα καθορισμένο ποσοστό», τόνισε.
Συνολικά, η τροπολογία της Νέας Αριστεράς δεν αποτελεί μια τεχνική διόρθωση επιμέρους διατάξεων, αλλά όπως εξήγησε η Πέτη Πέρκα «μια διαφορετική αντίληψη για τη δημοκρατία στην αυτοδιοίκηση. Για το αν οι πολίτες είναι συμμέτοχοι στις αποφάσεις που επηρεάζουν τη ζωή τους ή απλοί παρατηρητές». Μάλιστα, σημείωσε ότι δεν πρόκειται για μια θεωρητική συζήτηση, κάτι που φάνηκε από όσα συνέβησαν στην Θεσσαλονίκη με την συγκέντρωση πάνω από 23.0000 υπογραφών για το μέλλον της ΔΕΘ. «Η πρωτοβουλία δεν ήταν συμβολική, αλλά μια οργανωμένη προσπάθεια δημοκρατικής έκφρασης για ένα κρίσιμο ζήτημα που αφορά το περιβάλλον, τον αστικό σχεδιασμό και το μέλλον της πόλης», ανέφερε και πρόσθεσε ότι «η κυβέρνηση συνεχώς ιδιωτικοποιεί δημόσιους χώρους, γεγονός που συνιστά υποχώρηση της δημοκρατίας. Οι ελεύθεροι χώροι δεν είναι απλά τετραγωνικά μέτρα, είναι εκεί που γεννιέται η ιδιότητα του πολίτη, εκεί που γίνεται κοινωνική όσμωση, εκεί που υπάρχει η αμφισβήτηση και η διαμαρτυρία».
Για τον λόγο αυτό σχολίασε ότι «σε άλλα κράτη, σε άλλες κοινωνίες, η Αριστερά ξαναθέτει θέματα συμμετοχικού προϋπολογισμού. Προσπαθούμε να πούμε στους πολίτες ότι το μέλλον τους έχει να κάνει με την πολιτική για να μπορέσουν να το σχεδιάσουν. Και εδώ αποκλείουμε τα απλά, δηλαδή να αποφασίσουν για κάποιο έργο στην περιοχή τους, για τον αστικό σχεδιασμό κλπ».
Κλείνοντας την τοποθέτησή της, η Πέτη Πέρκα έκανε λόγο για ένα θεσμικό, αλλά και βαθιά πολιτικό ζήτημα, το οποίο «αφορά το αν εμπιστευόμαστε πραγματικά τους πολίτες ή αν τους θέλουμε παρόντες μόνο την ημέρα των εκλογών. Η δημοκρατία στην αυτοδιοίκηση δεν ενισχύεται όταν περιορίζεται η συμμετοχή. Ενισχύεται όταν οι πολίτες έχουν πραγματικό λόγο στις αποφάσεις που καθορίζουν τη ζωή τους». Κατέληξε επισημαίνοντας ότι η Νέα Αριστερά «θα συνεχίσει να υπερασπίζεται έναν θεσμό τοπικών δημοψηφισμάτων που δεν θα είναι διακοσμητικός, αλλά ουσιαστικός. Γιατί χωρίς ουσιαστική συμμετοχή των πολιτών, δεν υπάρχει ισχυρή δημοκρατία».
Ολόκληρη η ομιλία: https://youtu.be/sq_8mDfWHA8