Δρ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΠΟΥΛΟΣ Π. ΣΥΜΕΩΝ
Η εποχή μας χαρακτηρίζεται από τις αλματώδεις εξελίξεις στις επιστήμες και στην τεχνολογία. Η σημερινή επανάσταση στην επιστήμη οφείλεται κυρίως στη σύγκλιση της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ), της βιοτεχνολογίας, της κβαντικής φυσικής και της τεχνολογίας πράσινης ενέργειας. Δεν μπορούμε να μην αναγνωρίσουμε τη μεγάλη συμβολήεπίσης των Νέων Τεχνολογιών Επικοινωνίας και Πληροφορίας στη νέα αυτή πραγματικότητα.
Ζούμε σε ένα κόσμο που μεταβάλλεται με ταχύτατους ρυθμούς. Φράσεις όπως ριζικές αλλαγές, μεταβαλλόμενο εργασιακό περιβάλλον, αβεβαιότητα, προσαρμοστικότητα, ανασφάλεια, μοναξιά… ακούγονται καθημερινά ανάμεσά μας.Αντίστοιχη ευκαιρία παρουσιάζεται τώρα με την αλματώδη ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. Εφαρμογές της μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την ηλεκτρονική διακυβέρνηση σε τομείς όπου υστερεί, υπερσκελίζοντας την ανάγκη ανάπτυξης υποδομών, που ποτέ δεν αναπτύξαμε ικανοποιητικά.
Αυτές οι καινοτομίες όχι μόνο βελτιώνουν την αποτελεσματικότητα, αλλά και επαναπροσδιορίζουν την ίδια τη φύση της εξυπηρέτησης πελατών. Μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη να κάνει φορολογικούς ελέγχους ή να βελτιώσει τη διαχείριση της υγείας, της δικαιοσύνης ή των δημοσιονομικών.
Ωστόσο, η τεχνολογική επανάσταση συνοδεύεται και από την κατάχρηση και τις κακές χρήσεις αυτής, όπως για παράδειγμα τα έξυπνα γυαλιά. Τα έξυπνα γυαλιά (ή συνδεδεμένα γυαλιά) είναι κλασικοί σκελετοί γυαλιών οράσεως ή ηλίου, που ενσωματώνουν ηλεκτρονικά εξαρτήματα για αλληλεπίδραση με το smartphone σας, το περιβάλλον σας ή τις διαδικτυακές υπηρεσίες.
Αν και για καιρό θεωρούνταν φουτουριστικά gadgets, τα έξυπνα γυαλιά επιστρέφουν με πιο συγκεκριμένες φιλοδοξίες: βιντεοσκόπηση, ακρόαση μουσικής, προβολή πληροφοριών, μετάφραση συνομιλιών ή αλληλεπίδραση με την Τεχνητή Νοημοσύνη. Το ερώτημα παραμένει: ποια μοντέλα πραγματικά ανταποκρίνονται στις υποσχέσεις τους στην καθημερινή χρήση;
Τα έξυπνα γυαλιά δεν έχουν ποτέ εγκαταλείψει πραγματικά τη σφαίρα της τεχνολογικής φαντασίας, αλλά στις ημέρες μας φαίνεται να βρίσκουν πιο γόνιμο έδαφος. Οδηγούμενα από τις εξελίξεις στη μικρογράφηση, τους φωνητικούς βοηθούς και την τεχνητή νοημοσύνη, επιδιώκουν τώρα να χαράξουν μια θέση ανάμεσα σε αξεσουάρ μόδας, εργαλεία πολυμέσων και ψηφιακούς συντρόφους. Ανάλογα με το μοντέλο, επικεντρώνονται στη λήψη φωτογραφιών/βίντεο, στον ανοιχτό ήχο, στην προβολή ενδείξεων στο heads-up ή ακόμα και στη μετάφραση και στις λειτουργίες υποβοήθησης με βάση τα συμφραζόμενα.
Τα ειδικά καταστήματα πωλούν πλέον έξυπνα γυαλιά εξοπλισμένα με κάμερες και μικρόφωνα, παρουσιάζοντάς τα ως τις πιο σύγχρονες συσκευές. Αυτά τα γυαλιά φαίνονται συνηθισμένα, αλλά είναι εξοπλισμένα με προηγμένα ενσωματωμένα συστήματα υπολογιστών ικανά να καταγράφουν και να αναλύουν το περιβάλλον τους. Η τεχνολογία αυτή, που παρουσιάζεται με έναν φαινομενικά κοινότοπο τρόπο, μεταμορφώνει ριζικά τη σχέση μας με το δημόσιο χώρο. Επιτρέπει σε οποιονδήποτε να κινηματογραφεί, να καταγράφει και να αναλύει τους ανθρώπους που συναντά, χωρίς καν να το συνειδητοποιούν οι άνθρωποι. Είναι πραγματικά αυτή η κοινωνία στην οποία θέλουμε να ζούμε;
Ωστόσο, οι υποτιθέμενες ψυχαγωγικές χρήσεις γυαλιών εξοπλισμένων με κάμερες και μικρόφωνα δεν δικαιολογούν την υποβολή ολόκληρου του πληθυσμού στον κίνδυνο εκτεταμένης παρακολούθησης,
Οι κατασκευαστές επισημαίνουν ότι υπάρχει μια μικρή ενδεικτική λυχνία στα γυαλιά για να σηματοδοτούν την εγγραφή. Αλλά ποιος την αντιλαμβάνεται πραγματικά; Και τι πρέπει να κάνετε αν ανακαλύψετε ότι σας βιντεοσκοπούν; Να ζητήσετε από έναν άγνωστο να σταματήσει; Είναι ήδη πολύ αργά και τα δεδομένα ενδεχομένως ήδη αναλύονται σε διακομιστές εκτός Ευρώπης. Να φύγετε από τις εγκαταστάσεις; Πώς μπορείτε να επαληθεύσετε ότι η εγγραφή έχει σταματήσει ή ότι οι εικόνες έχουν διαγραφεί; Μια ενδεικτική λυχνία δεν αποτελεί αποτελεσματική προστασία της ιδιωτικής ζωής, είτε σε δημόσιους χώρους, είτε σε ιδιωτικούς χώρους, όπως στο σπίτι ενός φίλου.
Πώς μπορούμε να δικαιολογήσουμε την πιθανότητα, αύριο, εκατομμύρια άτομα να μπορούν ενδεχομένως να βιντεοσκοπούν και να αναλύουν τους ανθρώπους που συναντούν, χωρίς άδεια ή πραγματική εποπτεία; Σε συνδυασμό με την τεχνολογία αναγνώρισης προσώπου και τις τεράστιες ποσότητες δεδομένων που είναι διαθέσιμες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αυτά τα γυαλιά θα μπορούσαν να επιτρέψουν την άμεση αναγνώριση αγνώστων και την πρόσβαση στα προσωπικά τους στοιχεία χωρίς τη γνώση τους. Αυτό θα άνοιγε το δρόμο για μια ευρεία, κινητή επιτήρηση που είναι δυνητικά ακόμη πιο παρεμβατική από τα παραδοσιακά δίκτυα καμερών.
Σε ορισμένες χώρες στην Ευρώπη, όπως στη Γαλλία, η εγκατάσταση καμερών παρακολούθησης σε δημόσιους χώρους, πολύ σωστά, ρυθμίζεται αυστηρά και η αλγοριθμική ανάλυση εικόνων υπόκειται επίσης σε περιορισμούς.Η επιστήμη και η τεχνολογίαστις ημέρες μας γνωρίζουν τεράστια ανάπτυξη, αλλά και προκλήσεις σε θέματα ηθικής, προστασίας δεδομένων και ιδιωτικής ζωής.Ο κόσμος αρχίζει να αναγνωρίζει τους κινδύνους και τις επιπτώσεις των οθονών στους νέους, όπως εξάρτηση, απώλεια ύπνου, άγχος, ακόμη και αυτοτραυματισμός και θανατηφόρες τραγωδίες. Η πολιτεία έχει χρέος να διασφαλίσει τους πολίτες και τους μαθητές από τέτοιους κινδύνους και ακραίες καταστάσειςκαι να θέσει ηθικά όρια,ώστε να μπουν φραγμοί στον κίνδυνο εκτεταμένης παρακολούθησης των πολιτών.