Κατά την περίοδο του Μακεδονικού Αγώνα οι κάτοικοι της Κέλλης (Γκορνίτσοβο) συμμετείχαν ενεργά και τάχθηκαν αρκετοί με την ελληνική πλευρά και φυσικά με το Οικουμενικό Πατριαρχείο, επιπλέον πρόσφεραν πολύτιμες υπηρεσίες, είτε ως αγγελιοφόροι, είτε ως τροφοδότες των ελληνικών σωμάτων.

Οι κάτοικοι που δολοφονήθηκαν από τους Βούλγαρους κομιτατζήδες είναι:

• Χρήστος Σαπουντζής
• Κωνσταντίνος Χριστόπουλος
• Κωνσταντίνος Ρώμας
• Ντίνος Ιωάννου
• Κωνσταντίνος Μέτσης
• Γιώργος Παπάς

Χρήστος Ι. Σαπουντζής: Γεννήθηκε στην Κέλλη το 1848,υπήρξε συνεργάτης και τροφοδότης των ελληνικών σωμάτων της περιοχής, όπως επίσης και υποστηρικτής του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Δολοφονήθηκε στις 26 Ιουλίου του 1902 μέσα στο μαγαζί του στην Κέλλη αφήνοντας μια γυναίκα και επτά παιδιά. Σύμφωνα με το τότε Υπουργείο Στρατιωτικών αναγνωρίστηκε ως πράκτορας Α’ τάξεως του Μακεδονικού Αγώνα.

Γρηγόριος Χ. Σαπουντζής: Γεννήθηκε στην Κέλλη το 1876, ήταν γιος του δολοφονηθέντα από τους Βουλγάρους Χρήστου. Μετά τον θάνατο του πατέρα του κατατάσσεται στο σώμα του καπετάν Ρέμπελου με τον γαμπρό του Μηνά Τσάλκο. Από το 1904 έως το 1906 βρίσκεται στο σώμα του Ιωάννη Καραβίτη και έπειτα στο σώμα του Ε.Νικολούδη όπου στις 14 Ιουλίου 1906 παίρνει μέρος στην μάχη του Γκορνίτσοβου με αποτέλεσμα να συλληφθεί και να φυλακιστεί στο Μοναστήρι. Μετά από μερικούς μήνες δραπετεύει και συνεχίζει τον αγώνα μέχρι το 1908, στις 13 Νοεμβρίου 1908 συμμετέχει στην εξόντωση του Βοεβόδα Τζόλε στην Φλώρινα.

Τέγος Σαπουντζής: Γεννήθηκε στην Κέλλη το 1877 ,στις αρχές του 1890 κατέφυγε μαζί με την οικογένεια του στην Φλώρινα, διότι αποτελούσαν στόχο των Κομιτατζήδων, ο θείος του Χρήστος δολοφονήθηκε το 1902.Μετά την αποχώρηση του εκπροσώπου του Μακεδονικού Αγώνα Βασίλειου Μπάλκου, καθηγητή στο οικοτροφείο ημιγυμνάσιο της Μοδεστείου Σχολής Πισοδερίου ανέλαβε τον αγώνα συνεργαζόμενος με τον Μητροπολίτη Φλώρινας Πολύκαρπο. Μετά την δολοφονία του εγκληματία Τζόλε Γκέργκες καταδιώχθηκε από τους Τούρκους και κατέφυγε στην Αθήνα, όταν επέστρεψε στην Φλώρινα συνελήφθη και φυλακίστηκε στο Μοναστήρι διότι, οι Τούρκοι είχαν αντιληφθεί ότι εργαζόταν ως πρωτεργάτης στον Μακεδονικό Αγώνα. Λόγω της φιλίας του με τον φιλέλληνα Τούρκο Ιζέτ Πασά αθωώθηκε, κατά τους Βαλκανικούς πολέμους φυλακίστηκε ξανά από τους Τούρκος αλλά γρήγορα αποφυλακίστηκε, πριν την απελευθέρωση της Φλώρινας ο Μητροπολίτης, ο Μούφτης και ο Τέγος Σαπουντζής συνεδρίασαν και αποφάσισαν να σταλεί επιτροπή στο Αμύνταιο ώστε να σπεύσει ο ελληνικός στρατός να ελευθερώσει την πόλη πριν έρθουν οι Σέρβοι.Μετά την απελευθέρωση διορίσθηκε δήμαρχος της Φλώρινας και πέθανε στις 20 Ιανουαρίου 1960.

Γεώργιος Α. Ρώμας: Γεννήθηκε στην Κέλλη, κατά την περίοδο του Μακεδονικού Αγώνα ήταν αγγελιοφόρος και τροφοδότης των ελληνικών ομάδων.

Μηνάς Τσάλκος: Γεννήθηκε στην Κέλλη και ήταν γαμπρός του Τέγου Σαπουντζή έδρασε κατά των Βουλγάρων στις περιοχές Φλώρινας, Αμυνταίου και Έδεσσας, συνεργάστηκε με τον μακεδονομάχο Γεώργιο Τσόντο στο Μορίχοβο. Το 1907 έφυγε στην Αμερική όπου επέστρεψε λίγα χρόνια αργότερα.

ΤΣΑΜΗ ΑΝΤΙΓΟΝΗ «ΗΡΩΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ, Περιοχή Φλώρινας» Σελ.59-61.
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΜΑΙΟΣ 2008.

Πηγή: cognoscoteam.gr

The post Μακεδονομάχοι από την Κέλλη Φλώρινας appeared first on Νέα Φλώρινα.

Μάχη της Σέτινας. Η περιοχή της Σέτινας (σημ. Σκοπός) κατά τους Βυζαντινο-Βουλγαρικούς πολέμους είχε ιδιαίτερη στρατηγική σημασία, ήταν αρκετά κοντά στην καστροπολιτεία του Χλερινού (Φλώρινα), επίσης το οχυρό που είχαν χτίσει στην περιοχή οι Βούλγαροι ήταν σε μικρή απόσταση πάλι σε μία από τις σημαντικότερες βυζαντινές πόλεις της Μακεδονίας, την Καστοριά. Ο Βασίλειος Β’ ο Βουλγαροκτόνος καταφθάνει από τα ανατολικά βαλκανικά εδάφη, ύστερα από τον ανεπιτυχή αντιπερισπασμό της συμμαχίας Βουλγάρων – Πετσενέγκων, και δεν δυσκολεύεται να κυριεύσει το οχυρό.Οι Βούλγαροι με αρχηγό τον Ιβάν Βλάντισλαβ κινούνται αμέσως να το ανακαταλάβουν,ο Αυτοκράτορας έστειλε τον στρατηγό Κωνσταντίνο Διογένη για να τον αντιμετωπίσει,όμως οι τελευταίοι είχαν προλάβει να στήσουν ενέδρα, πράγμα που δυσκόλεψε ιδιαίτερα τον στρατηγό. Η βυζαντινή νίκη εξασφαλίσθηκε με την παρέμβαση του Βασιλείου Β’ όπου οι Βούλγαροι μόνο στην θέα των αυτοκρατορικών στρατευμάτων τράπηκαν σε φυγή. Η μάχη δεν είχε μεγάλη τακτική σημασία, αλλά αντίθετα είχε μεγάλη στρατηγική αξία.

Πηγή: https://www.history-point.gr/setina-1017-m-ch-o-agnostos-thriamvos-toy-vasileioy-v-voylgaroktonoy

Το οχυρό της Σέτινας

O ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΩΝ (11^ος Αιώνας)

Πληροφορίες για τον εξοπλισμό των Βυζαντινών στρατιωτών αντλούμε από τον κύριο Γεώργιο Ε. Γεωργά προπονητής Ξιφασκίας, εκπαιδευτής Παμμάχου, Οπλομαχιας, Scholar Reshearcher και fechter του Meyer’s Freifechter Guild από τον σύλλογο Ξιφασκίας ‘Αναβιωτές της Ακαδημίας Ιστορικών Ευρωπαϊκών Πολεμικών Τεχνών ‘ Λέοντες ‘’

ΒΑΡΑΓΓΟΙ

Τα κράνη των Βίκινγκ Ρους Βαράγγων ήταν τυπου Spangenhelm, με τη διαφορά πολλοί από αυτούς είχαν και τα πειτραχύλια που προστάτευαν τον σβέρκο και ήταν φτιαγμένα είτε από δέρμα είτε από μέταλλο είτε και τα δυο. Οι φρουροί είχαν πανοπλία με δακτυλίδια  λορικιον, αγγλικά ring mail ) ή lamelar ή φολιδωτή (κλιβάνιον). Ωστόσο κάποιοι φορούσαν ελαφρύ εξοπλισμό σαν τους ελαφρύς πολεμιστές του Βυζαντινού στρατού. Ένας μακρύς αλυσιδωτές θώρακας (hauberk) ήταν πάλι κοινός για τους Βαράγγους συνήθως ήταν κατασκευασμένες από τις χώρες τους και ζύγιζαν περίπου στα 13κ. Στη Saga του Ljosventiga o άρχοντας Harald Singurdson φορούσε μια βαριά πανοπλία που λέγονταν Emma και τον προστάτευε έως την κνήμη. Αυτό σημαίνει ότι οι αρχηγοί τους είχαν εξοπλισμό των αξιωματικών του Βυζαντινού στρατού. Επίσης όλοι οι Βαράγγοι φορούσαν ένα δερμάτινο στηθόδεσμο από δέρμα σαν αυτούς που φορούσαν και οι Βυζαντινοί συνάδελφοι τους που ήταν χαρακτηριστικό του Ρωμαϊκού στρατού. Άλλοι πάλι φορούσαν την Ζούπα μια επένδυση φτιαγμένη από λινό και βαμβάκι , ουσιαστικά ήταν ένας λινοθώρακας. Σχεδόν όλες οι πανοπλίες τους είχαν μεταλλικά , ξύλινα ή δερμάτινα προστατευτικά για τα χέρια και τα πόδια δηλαδή τα χειτόψελλα και τα ποδόψελλα.

Ασπίδες είχαν ή τις τυπικές σκανδιναβικές των 80-100εκ σε διάμετρο . Ενώ οι αξιωματικοί έφεραν τις Ρωμαϊκού τύπου στρογγυλές ασπίδες ή ακόμα και χειροσκουτάρια (μικρά ασπίδια).

Όπλα . Βασικό όπλο ήταν ο μεγάλος δανέζικου τύπου πέλεκυς ή διστράλια δηλαδή τσεκούρια με μια κεφαλή.

Σχεδόν όλοι έφεραν τα δικά τους σπαθιά λόγο της Σκανδιναβικής παράδοσης, ενώ μερικοί είχαν και μιας κόψης κυρτά σπαθιά που τα έλαβαν από το αυτοκρατορικό οπλοστάσιο.

Η φρουρά του αυτοκράτορα είχε παραδοσιακά την ρομφαία ένα όπλο που ήταν μια μίξη σπαθιού και κονταριού.

Επίσης έφεραν ακόντια, δόρατα και ριπτάρια.

Βαράγγος αξιωματικός

ΠΕΖΙΚΟ

Έφεραν θωράκιση που τους κάλυπτε από τους ώμους έως τα γόνατα. Εξαίρεση είχαν οι πρωτοσράτας δηλαδή οι πεζή του πρώτου και δεύτερου στίχου όπου η θωράκιση έφτανε έως τους αστραγάλους.

Ασπίδες είχαν μεταλλικές από σίδερο φτιαγμένες όλες στρογγυλές και καλογυαλισμένες όπως τις αναφέρει ο Λέων ο Σοφός. Ή ξύλινες με σιδερένιο ομφαλό, άλλες ήταν οι ωοειδής ασπίδες που το μήκος της ήταν 163,8 εκ .

Κράνος είχαν το λεγόμενο κόρης τελεία που προστάτευε και τον αυχένα.Οι σκουτατοι έφεραν δόρυ, σπαθιον (ξίφος) , παραμηριον (κοντιτερο ίσιο ξίφος) , απελατικιο, βαρδουκιο και μάχαιρα.

Τα χέρια και τα πόδια καλυπτόταν από τα χειροψελλα και ποδοψελλα αντίστοιχα.

Επίσης πρωτυπο θώρακα ήταν ο lorica hamata από το hamo που σημαίνει αγκιστρεύω.

ΚΑΤΑΦΡΑΚΤΟΙ

Οι Κατάφρακτοι ή κλιβανάριοι είχαν εξάρτηση από σίδερο, κέρατα και αποξηραμένα δέρματα βοοειδών. Και ήταν φολιδωτα. Το κλιβάνιο του αυτοκράτορα ήταν εξαιρετικά έντεχνο με επένδυση χρυσού και μπρούτζου. Το κλιβανιο έφτανε έως την οσφυϊκή χώρα. Αλλά είχε παρελκόμενα που έκαναν τον ιππέα καταφρακτο. Κλιβανιο είχαν και οι ιπποτοξοτες αλλά και κάλυπταν τα υπόλοιπα μέρη του σώματος με καββαδιο.

Κάτω από το κλιβάνιο φορούσαν ένα άλλο ιμάτιο τα περιστηθίδιια.

ΠΟΛΕΜΙΚΗ ΕΞΑΡΤΗΣΗ

Τα Καββάδια που τα έφεραν πολλοί στρατιώτες ήταν λινοθώρακας φτιαγμένοι από λινό, μετάξι και βαμβάκι.

Για την προστασία από βροχή και υγρασία χρησιμοποιούσαν πανωφόρια με φαρδιά μανίκια σκουρόχρωμα. Και ήταν φτιαγμένα από κένδουκλα. Στους δύο στιχους οι Βυζαντινοί έβαζαν τους πιο ψηλούς άντρες , ενώ τα κράνη τους είχαν τούφια και φλαμουλίσκια με διάφορα χρώματα που αυτά ήταν λεπτά και είχαν τα διακριτικά των μονάδων και των βαθμό των αξιωματικών. Αυτά τα έφεραν οι σκουτάτοι και οι ιππείς.

Τα χειρομάνικα ήταν φτιαγμένα από μέταλλο, ξύλο, δέρμα ή ύφασμα από μετάξι ή βαμβάκι. Για τα πόδια είχαν τα ποδόψελλα και ψαλκόβουτα ή αλλιώς περικνημίδες. Αυτά προστάτευαν από τον αστράγαλο έως και τι γόνατο. Οι μηροί αν δεν είχαν μακριά πανοπλία προστατεύονταν ίσως από καββάδια.

The post Η Μάχη της Σέτινας κατά την περίοδο των βυζαντινο-βουλγαρικών πολέμων στο Ν. Φλώρινας appeared first on Νέα Φλώρινα.

Ο Κωνσταντίνος Κασομούλης καταγόταν από τη Σιάτιστα. Μυήθηκε στη Φιλική Εταιρία και εργάστηκε για την προπαρασκευή του Αγώνα. Ήταν από τους πρωτεργάτες του Μακεδονικού επαναστατικού κινήματος, μαζί με τους γιους του Γεώργιο, Δημήτριο, Ιωάννη και Νικόλαο. Πήρε μέρος σε πολλές μάχες και διακρίθηκε στη μάχη της Γάστρας και της μονής Δόβρας. Στην πολιορκία της Νάουσας πολέμησε με τον Καρατάσο, όπου και πολιορκήθηκε στενά μέσα σ’ ένα μικρό σπίτι και σκοτώθηκε μετά από ηρωική αντίσταση. Η περιουσία του στη Σιάτιστα λεηλατήθηκε από τους Τούρκους, που συλλάβανε τη σύζυγό του και τις δύο κόρες του και τις πούλησαν στα σκλαβοπάζαρα. Οι τρεις γυναίκες απελευθερωθήκαν το 1829 μετά από την εξαγορά τους από συγγενείς τους.
Γεώργιος. Γιος του Κωνσταντίνου. Πήρε μέρος σε πολλές επιχειρήσεις στο πλευρό του πατέρα του. Επί Όθωνα έγινε αξιωματικός στη βασιλική υπηρεσία. Δολοφονήθηκε το 1838.
Δημήτριος. Αδελφός του προηγούμενου. Σκοτώθηκε στην έξοδο του Μεσολογγίου.
Ιωάννης. Αδελφός του προηγούμενου. Πήρε μέρος σε πολλές επιχειρήσεις στο πλευρό του πατέρα του Κωνσταντίνου και διακρίθηκε στην πολιορκία της Νάουσας, όπου αιχμαλωτίστηκε αλλά κατόρθωσε να αποδράσει στη Σερβία. Από κει κατέβηκε και πάλι στην Ελλάδα και αγωνίστηκε σε ελαφρά σώματα σαν υπαξιωματικός, κάτω από τις διαταγές του Αθανάσιου Βαλτινού. Αργότερα διακρίθηκε σε πολεμικές επιχειρήσεις κυρίως στην Κύμη και τη Χαλκίδα.

Ο Λασσάνης Γεώργιος ήταν Λόγιος, φιλικός και πολιτικός (Κοζάνη 1793 – Αθήνα 1870). Μυήθηκε από τους πρώτους στη Φιλική Εταιρεία το 1818. στη Φιλική εταιρεία ο Λασσάνης πρόσφερε με ενθουσιασμό πολύτιμες υπηρεσίες, περιηγούμενος ρωσικές και βαλκανικές πόλεις και αποκαθιστώντας επαφή με διακεκριμένα στελέχη της πατριωτικής εκείνης οργάνωσης. Ο ενθουσιασμός του προκάλεσε τις ανησυχίες άλλων μελών της Εταιρείας, αλλά τελικά η δράση του Κοζανίτη φιλικού δεν έγινε αφορμή παρεξηγήσεων και αντιδράσεων. Έρχεται σύντομα σε επαφή με τον Αλέξανδρο Υψηλάντη, ο οποίος γεφύρωσε τα χάσματα μεταξύ των μελών της Εταιρείας στην Οδησσό. Τον Αύγουστο του 1820 ο Υψηλάντης έρχεται στην Οδησσό και διορίζει το Λασσάνη γραμματέα και υπασπιστή του. Αφού πέρασαν και οι δύο στο Ισμαΐλ της Βεσσαραβίας, κατέστρωσαν, από κοινού με άλλα στελέχη της Φιλικής, το σχέδιο της επανάστασης. Ο Λασσάνης ανέλαβε να εξασφαλίσει την υποστήριξη του ηγεμόνα της Μολδαβίας Μιχαήλ Σούτσου, καθώς επίσης και να συντονίσει τις ενέργειες των ηγετών των ατάκτων Γεωργάκη Ολύμπιου, Περραιβού, Ιωάννη Φαρμάκη, Χριστόφορου Περραιβού, Σάββα Καμινάρη κλπ. Ο Λασσάνης οργάνωσε τα «καπετανάτα» και συνέταξε τους στρατιωτικούς κανονισμούς των απελευθερωτικών σωμάτων, καθώς επίσης και την περίφημη προκήρυξη που απεύθυνε ο Αλέξανδρος Υψηλάντης, όταν πέρασε τον Προύθο, κηρύσσοντας την επανάσταση. Ο Λασσάνης ακολούθησε τον αρχηγό του ως χιλίαρχος κατά τις συγκρούσεις των παραδουνάβιων ηγεμονιών και αργότερα στις φυλακές του Mangatz της Αυστρίας. Επί Καποδίστρια κατέβηκε στην Ελλάδα και έλαβε μέρος στις επιχειρήσει της Πέτρας. Επί της βασιλείας του Όθωνα ανέλαβε διάφορα αξιώματα (υπουργός Οικονομικών το 1837, νομάρχης Αττικής κλπ.).

Ο Νάννος Τσόντζας γεννήθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα στην Κοζάνη.Υπήρξε κλέφτης στα προεπαναστατικά χρόνια στην περιοχή του Ολύμπου. Πήρε μέρος στην επανάσταση του 1821στην περιοχή του Βερμίου και του Ολύμπου έως το 1822. Μετά την καταστροφή της Νάουσας επέστρεψε στη Δυτική Μακεδονία όπου στρατολόγησε πλήθος εθελοντών για τον αγώνα. Στις αρχές του 1821 επικεφαλής 1.200 Μακεδόνων μετέβη στα Ψαρά, ύστερα από πρόσκληση των Ψαριανών που αδυνατούσαν να πολεμήσουν στην στεριά, προκειμένου να αναλάβει τη φρουρά του νησιού έναντι της επικείμενης απειλής του από τους Οθωμανούς. Έτσι με υπαρχηγούς τους οπλαρχηγούς Ιωάννη Τουρούντζιακαι Κότα, καθώς και με την τοπική φρουρά των Ψαριανών και άλλων παροίκων που είχαν προσφύγει στο νησί, αντιστάθηκαν στην Τουρκική επιδρομή. Σύμφωνα με την παράδοση ο Τσόντζας στο συμβούλιο, που έκαναν οι Ψαριανοί πριν την καταστροφή, εξέφρασε τον φόβο των Μακεδόνων ότι οι Ψαριανοί θα μπουν στα καράβια τους και θα τους εγκαταλείψουν. Οι Ψαριανοί για να τον πείσουν αποφάσισαν να αφαιρέσουν τα πηδάλια από τα πλοία ώστε να τα αχρηστεύσουν και να πολεμήσουν μέχρι εσχάτων στην στεριά, κάτι που αποδείχθηκε μοιραίο για την έκβαση της πολιορκίας των Ψαρών και οδήγησε στην Καταστροφή. Ο Τσόντζας έπεσε μαχόμενος, μαζί με αρκετά παλικάρια του που είχαν ταμπουρωθεί μαζί με τούς Ψαριανούς, στο Παλιόκαστρο όπου ανατίναξε ο Αντώνης Βρατσάνος έπειτα από απόφαση της Βουλής των Ψαρών βάζοντας φωτιά στις πυριτιδαποθήκες μαζί με τον Αρχιφύλακα Σιδέρη. Στην πυρκαγιά που ακολούθησε κάηκαν ζωντανοί οι περισσότεροι Μακεδόνες του Τσόντζα μαζί με αρκετούς Ψαριανούς και 4.000 Τούρκους. Άλλοι Κοζανίτες αγωνιστές του 1821 ήταν οι Μιχαήλ Ιωάννου, Εμμανουήλ Χατζηκωνσταντίνου, Κωνσταντίνος Ναουμίδης, Ιωάννης Τιάλιος, Γεώργιος Μάρανδος και Ιωάννης (Νάνος) Μπαρούτας.

Ο Γεώργιος Νιόπλιος ήταν απόγονος της οικογένειας του Σιατιστινού λογίου Γεωργίου Ρούσση και το πραγματικό του επώνυμο ήταν Ρούσσης. Υπήρξε έφορος των σχολείων της Σιάτιστας, μέλος της Φιλικής εταιρείας και ηγέτης της άμυνας ενάντια στις επιδρομές των Τουρκαλβανών. Υπήρξε ένας από τους πρωτεργάτες της διοργάνωσης της συνόδου των οπλαρχηγών στη Μονή Παναγίας Δοβράστις 19 Φεβρουαρίου 1822. Εκεί συμμετείχαν οπλαρχηγοί από τις περιοχές Βοΐου, Κοζάνης, Σερβιών, ΕορδαίαςΑλμωπίαςΕδέσσηςΓιαννιτσών, Ημαθίας και Ρουμλουκίουκαι αποφασίστηκε η συντονισμένη εξέγερση με γενικό αρχηγό τον  Αναστάσιο Καράτσο. Ο Γεώργιος Νιόπλιος εκπροσώπησε τη Σιάτιστα. Μετά τα τραγικά γεγονότα της Νάουσσας ο Γ. Νιόπλιος έμεινε στη Σιάτιστα, προκειμένου να αποτρέψει τα αντίποινα των Οθωμανών. Το 1822, ο Χουρσήτ πασάς έστειλε 1.600 άνδρες για να καταλάβει την κώμη. Ο Γ. Νιόπλιος μεσολάβησε και με συγκέντρωση χρημάτων από τους Σιατιστινούς, η Σιάτιστα σώθηκε. Πλήρωσε όμως βαρύ φόρο. Στη συνέχεια, επικεφαλής εντοπίου στρατιωτικού σώματος 500 ανδρών, απέκρουσε με επιτυχία επιδρομές Τουρκαλβανών το  1827 το 1828 και το 1830.

Ο Ιωάννης Παπαρέσκας γεννήθηκε το 1779 στην Καστοριά της Μακεδονίας. Υπήρξε αρχικά, γραμματέας του Οθωμανού έπαρχου (καϊμακάμη) Μεχμέτ μπέη. Μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία το 1820 και κατήχησε αρκετούς Έλληνες στην ευρύτερη περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας. Το Φεβρουάριο του 1822 συμμετείχε στη σύνοδο της μονής της Παναγίας Δοβράς με τους πρόκριτους της Νάουσας (Ζαφειράκη Θεοδοσίου), της Σιάτιστας (Γεώργιο Νιόπλιο), της Έδεσσας (Παναγιώτη Ναούμ), τους οπλαρχηγούς Αναστάσιο Καρατάσο και Αγγελή Γάτσο κ.α., ως εκπρόσωπος της Καστοριάς. Εκεί μετά από πρόταση του Ζαφειράκη Θεοδοσίου καταρτίστηκε επιτροπή αγώνα στην οποία συμμετείχε ο Ιωάννης Παπαρέσκας, ο πρωτοσύγγελος Γρηγόριος, ο Παναγιώτης Ναούμ και ο Ζαφείριος Γεωργίου από το Βόιο. Επιπλέον ο Ιωάννης Παπαρέσκας επιφορτίστηκε με την οργάνωση του αποκλεισμού των στενών της Καστοριάς (Κλεισούρας) και των ορεινών διαβάσεων του Βερμίου, ώστε να αποτραπεί η από δυσμάς αποστολή Οθωμανικού στρατού από την περιοχή της Αλβανίας. Ο ίδιος με σώμα Καστοριανών ανέλαβε προσωπικά τον αγώνα στο Βέρμιο. Μετά την επίθεση των Οθωμανικών στρατιωτικών δυνάμεων και την υποχώρηση των επαναστατών, ο Ιωάννης Παπαρέσκας μαζί με τα λοιπά σώματα εισέρρευσαν στην πόλη της Νάουσας, όπου βρέθηκαν πολιορκούμενοι. Κατά την είσοδο των Οθωμανών στην πόλη, ο Ιωάννης Παπαρέσκας έμεινε ως οπισθοφυλακή με 40 Δαρζιλοβίτες (από τη Μεταμόρφωση Ημαθίας) και 25 Τεχοβίτες, προκειμένου να διευκολύνει τη φυγή των γυναικόπαιδων. Εκεί οχυρωμένοι, πολέμησαν μέχρι τέλους καθυστερώντας όσο ήταν δυνατόν, τους επιτιθέμενους. Σκοτώθηκε στις 6 Απριλίου του 1822. Γιος του ήταν ο επίσης αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, Γεώργιος Παπαρέσκας.

Ο Ιωάννης Φαρμάκης γεννήθηκε στο Μπλάτσι (σήμερα Βλάστη) της ιστορικής επαρχίας της Εορδαίας της Δυτικής Μακεδονίας το 1772. Το 1795, συνεργάστηκε με τον Θεσσαλό αρματολό και επαναστάτη Ευθύμιο Βλαχάβα. Το 1799, βρίσκεται στα Επτάνησα και συνεργάζεται με τον Καποδίστρια και τους Ρώσους. Το 1807, συμμετείχε στη σύσκεψη των οπλαρχηγών στη Λευκάδα που διοργάνωσε ο Καποδίστριας. Το 1817 μυήθηκε στην Οδησσό από τον Εμμανουήλ Ξάνθο στη Φιλική Εταιρεία. Έδρασε σαν οπλαρχηγός στη συνέχεια στις παραδουνάβιες περιοχές. Μετά την ήττα των επαναστατών στη Μάχη του Δραγατσανίου, υπερασπίστηκε μαζί με τον Γεωργάκη Ολύμπιο και 350 συντρόφους τους για 13 μέρες στη Μάχη στη Μονή Σέκκου. Στο τέλος ο Ολύμπιος ανατινάχθηκε στην πυριτιδαποθήκη, ενώ ο Φαρμάκης παραδόθηκε με όρους στον επικεφαλής των Τούρκων Σελίχ Πασά, έπειτα από διαμεσολάβηση Αυστριακού διπλωμάτη. Οι όροι όμως αυτοί δεν τηρήθηκαν ύστερα από παρασπονδία των Οθωμανών[2], οι σύντροφοί του σφάχτηκαν και ο ίδιος στάλθηκε στην Κωνσταντινούπολη όπου βασανίστηκε, και τελικά καρατομήθηκε το 1821.

Ο Αγγελίνας γεννήθηκε στα τέλη του 18ου αιώνα στην περιοχή της Φλώρινας. Δεν είναι γνωστό το πλήρες ονοματεπώνυμό του. Συμμετείχε στις επιχειρήσεις των οπλαρχηγών της Φλώρινας, όταν κατά τη διάρκεια της εξέγερσης της Νάουσας (αρχές του 1822) ανέλαβαν, σε επικοινωνία με τους οπλαρχηγούς του Ολύμπου και του Βερμίου, να καταλάβουν τα Στενά του Κλειδιού (ΚιρλίΔερβέν) προκειμένου να αποκλείσουν ενδεχόμενη κάθοδο Οθωμανικών στρατευμάτων από την περιοχή του Μοναστηρίου προς την περιοχή της Νάουσας. Μετά την αποτυχία της επανάστασης στη Μακεδονία κατέβηκε στη Νότια Ελλάδα, όπου πήρε μέρος σε αρκετές μάχες. Στη συνέχεια, μετέβη στην Κρήτη, όπου και πολέμησε έως το τέλος του αγώνα

Ο Θεόδωρος Ζιάκας ήταν οπλαρχηγός από παλιά οικογένεια κλεφτών και αρματολών των Γρεβενών, που πολέμησε στην Ελληνική επανάσταση του 1821 και στις επαναστάσεις της Μακεδονίας του 1854 και του 1878. Πατέρας του ήταν ο γερο-Ζιάκας (Γεώργιος Ζιάκας) (1730 – 1810), πρωτοπαλίκαρο κατά το 1750 του λήσταρχου και αρματολού Ντελή – Δήμου της επαρχίας των Γρεβενών επί Κουρτ Πασά. Όταν σκοτώθηκε το 1780, τον διαδέχτηκε στο αρματολίκι ο γιος του, Θεόδωρος. Το 1826, ο Μεχμέτ αγάς των Γρεβενών μαζί με την οικογένεια των Μακραίων επιτέθηκε εναντίον της οικίας των Ζακαίων. Σε αντίθεση με τον αδερφό του, Γιαννούλα, που σκοτώθηκε στη μάχη, ο Θεόδωρος κατάφερε να σωθεί και να καταφύγει στην ελεύθερη Ελλάδα. Εκεί δεν έμεινε για πολύ, καθώς δυο χρόνια μετά επέστρεψε στην επαρχία Γρεβενών και ανέλαβε την αρχηγία στο αρματολίκι. Ο Ζιάκας μετέφερε το λημέρι του από τα Γρεβενά στην Πίνδο, στην ορεινή Βάλια Κάλντα. Ο Θεόδωρος Ζιάκας οργάνωσε κατά το 1854 την εξέγερση της Δυτικής Μακεδονίας κατά των Τούρκων. Στη μάχη του Σπηλαίου Γρεβενών, αμέσως μετά τη μάχη στο σημερινό Καρπερό Γρεβενών, το Μάιο του 1854, ο Θεόδωρος Ζιάκας αντιμετώπισε κατά τις μέρες 28 Μαΐου-1 Ιουνίου του 1854 με 300 άνδρες 12.000 Τουρκαλβανούς με επικεφαλής τον Αβδή Πασά. Στη μάχη αυτή ο Θεόδωρος Ζιάκας αντιστάθηκε στους πολύ περισσότερους αντιπάλους για πολλές μέρες. Όταν τα πολεμοφόδια τελείωσαν, έδωσε εντολή ν’ αδειάσουν τα βαρέλια του κρασιού που υπήρχαν στο χωριό, όπου υπήρχαν σημαντικές καλλιέργειες αμπελιών, να τα γεμίσουν με πέτρες και να τ’ αφήσουν από ψηλά να κατρακυλήσουν προς τη μεριά των εχθρών. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να σκοτωθούν πολλοί απ’ αυτούς. Συνέχισε να πολεμά, αλλά όταν η κατάσταση είχε αρχίσει να δυσχεραίνει, αποδέχτηκε τη μεσολάβηση των ξένων διπλωματών και κατόρθωσε να μεταφέρει 1.000 γυναικόπαιδα στην ελεύθερη Ελλάδα (Λαμία). Ο Θόδωρος Ζιάκας, ο οποίος έζησε στη συνέχεια στη Λαμία, πέθανε το 1882 στην Αταλάντη σε ηλικία 84 χρονών.

ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ Δ.ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

Εσείς βουνά, βουνά του Γρεβενού

και πεύκα του Μετσόβου, λίγο για χα- για χαμηλώσετε.

Λίγο για χαμηλώσετε δυο ντουφεκιές του βάθους

για να φανούν τα Γρεβενά, το παινεμένο Σπήλιο,

πώς πολεμάει Τζιάκας με την Τουρκιά.

Πέφτουν τα τόπια1 σα βροχή κι οι μπόμπες σα χαλάζι,

κι αυτά τα λιανοντούφεκα σα σιγαλή ψιχάλα.

Βάστα καημένε Θόδωρε, βαστάξου στο ντουφέκι,

μη σε φοβίζουν τίποτε τ’ Αβδή πασά τα τόπια.

Πώς να βαστάξω βρε παιδιά και πώς να πολεμήσω,

ο τζιπχανές2 εσώθηκε, δεν έμεινε ένα βόλι,

και χίλια γυναικόπαιδα κρέμονται στο λαιμό μου.

Βάστα καημένε Θόδωρε.

ΠΗΓΕΣ:

http://basileiosapostolou.blogspot.com/2010/01/1-25.html

https://www.google.gr/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=2&cad=rja&uact=8&ved=2ahUKEwjrpo-qpqnoAhWL0KYKHQb-AmYQFjABegQIARAB&url=https%3A%2F%2Fwww.kozanilife.gr%2F2018%2F07%2F06%2Fioannis-nannos-tsontzas-oplarxigos-kozani-sta-psara%2F&usg=AOvVaw0PwUYb5El3JUC4d7kkQX_N

https://web.archive.org/web/20110928015613/http://www.ditiki.gr/index.php/%CE%A0%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82/%CE%97-%CF%83%CF%85%CE%BC%CE%BC%CE%B5%CF%84%CE%BF%CF%87%CE%AE-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%A3%CE%B9%CE%AC%CF%84%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%95%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CF%84%CE%BF%CF%85-1821.html

https://efkozani.gr/ηρωεσ-τησ-επαναστασησ-του-1821-απο-τη-μακε/

https://web.archive.org/web/20161019151832/http://clubs.pathfinder.gr/eikosiena/237712

http://media.ems.gr/ekdoseis/makedonika/makedonika_04/ekd_pemk_04_vasdravellis.pdf

https://web.archive.org/web/20130914041833/http://media.ems.gr/ekdoseis/makedoniki_laiki/ekd_mlab_papaioanou_30.pdf

https://el.wikipedia.org/wiki/Αγγελίνας

http://www.fora.gr/grevena/themata/21.html

http://istorikakastorias.blogspot.com/2011/03/1870-2.html

The post Αγωνιστές της ελληνικής επανάστασης από την Δυτική Μακεδονία appeared first on Νέα Φλώρινα.

Η Μακεδονική παράδοση όπως και άλλες παραδόσεις στον ελληνικό χώρο έχει κι αυτή την δική της τοπική λαλιά,από την Φλώρινα,την Καστοριά ως την Πέλλα και την Δράμα.

Οι ντόπιοι κάτοικοι των περιοχών αυτών κυρίως στα χωριά μιλούν μία διάλεκτο τα ‘ντόπια’ ή τα ‘Μακεδόνικα’, από την εποχή του Ι. Μεταξά μέχρι και το τέλος της δικτατορίας της 21^ης Απριλίου οι κάτοικοι αυτοί έπρεπε να εγκαταλείψουν την τοπική λαλιά τους γιατί θύμιζε  τα Βουλγάρικα. Και σε άλλες επίσης περιοχές απαγορεύτηκαν οι τοπικές διάλεκτοι όπως πχ στα χωριά της Πίνδου που μιλούσαν βλάχικα. Το ξύλο και η εξορία για να μην ξανά μιλήσουν την διάλεκτο τους ήταν ένα συνεχές φαινόμενο,τα τραγούδια απαγορεύτηκαν και στα πανηγύρια έπαιζαν υποχρεωτικά μία βουβή μουσική.

Κατά την περίοδο του εμφυλίου εξαιτίας μίας χούφτας σλαβόφωνων που έγιναν ξαφνικά από Βούλγαροι ταγματασφαλίτες και συνεργάτες των Ναζί “εθνικά Μακεδόνες” ο ελληνικός στρατός κυνήγησε κάθε σλαβόφωνο στοιχείο ανεξαιρέτως εθνικού φρονήματος, υπήρχαν περιπτώσεις που κομμουνιστές έπαιρναν με βία τα παιδιά των ντόπιων Μακεδόνων και περιπτώσεις που ο ελληνικός στρατός βίασε και έκαιγε.Ας μην ξεχνάμε την προσφορά αυτών των Μακεδόνων που μιλούσαν την δικιά τους διάλεκτο τα Μακεδονικά και ΟΧΙ τα σερβοβουλγάρικα των Σκοπίων ότι πολέμησαν με γενναιότητα ενάντια σε Βούλγαρους κομιτατζίδες και Τουρκαλβανούς και δεν ξέρουμε αν  θα έβγαζε καρπούς όλη αυτή η ελληνική προσπάθεια δηλαδή ο Μακεδονικός Αγώνας χωρίς τις γνώσεις τους για τα μονοπάτια ,τις λίμνες και τα ποτάμια που καραδοκούσαν ανάμεσα τους οι Βούλγαροι έτοιμοι να κατασπαράξουν κάθε Κρητικό και Έλληνα αξιωματικό που δεν ήξερε τον τόπο.

Για ποιόν ντόπιο Μακεδόνα που μιλούσε τα Μακεδονικά να μιλήσουμε; Για τον καπετάν Κώττα; για τον Παύλο Κύρου; για τον Λάκη Πύρζα; για τον Λάζαρο Δογιάμα; για τον καπετάν Βαγγέλη Στρεμπενιώτη; Για τον καπετάν Αποστόλη από την Στρώμνιτσα; Για τον Παύλο Ρακοβίτη;  Για τον καπετάν Τσότσο; Aς έρθουν οι ‘καθαρόαιμοι΄και ας πούν ότι μιλάγανε σερβοβουλγάρικα ή βρωμοσκοπιανά μέχρι εκεί φτάνουν οι γνώσεις αυτών!Αλλά δυστυχώς το ελληνικό κράτος είχε απαγορέψει την λιαλιά τους κυνηγώντας τους απογόνους τους με φανατισμό και πείσμα αποκαλόντας τους  περιφρονητικά Βούλγαρους.

ΤΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ

H Μακεδονική παράδοση είναι πλούσια σε χορούς και τραγούδια και καλύπτουν μία πλούσια σε πολιτισμό περιοχή από την Χαλκιδική μέχρι την Φλώρινα, τις Σέρρες και την Καβάλα,τα τραγούδια των Μακεδόνων δεν είναι μόνο στα Ελληνικά αλλά και στην τοπική Μακεδονική διάλεκτο.Ας δούμε μερικά από αυτά τα τραγούδια.

Παύλε Καπετάντσε: Tραγούδι που αναφέρεται στον θάνατο του Παύλου Μελά (https://www.youtube.com/watch?v=CvZmkm9-QaE)

Παύλε Ρακοφτσέτο:  Τραγούδι που αναφέρεται στον Μακεδονομάχο Παύλο Ρακοβίτη από το Κρατερό Φλώρινας (https://www.youtube.com/watch?v=KgFFYQkoFHY)

Iμπραήμ Χότζα: Τραγούδι που αναφέρεται στον Τούρκο Χότζα της περιοχής της Φλώρινας που έσφαζε τους Χριστιανούς (https://www.youtube.com/watch?v=u9ISQuFyDzc)

Τρι γκόντινι μωρ΄Ντάνω: Τραγούδι της αγάπης από το χωριό Καρυδιά Πέλλας, τραγουδισμένο στο τοπικό γλωσσικό ιδίωμα Πρόκειται για την ιστορία δύο νέων οι οποίοι αν και αρραβωνιασμένοι λόγω των αυστηρών ηθών της εποχής δεν μπορούν να συναντηθούν μόνοι. Αποφασίζουν έτσι να συναντηθούν κρυφά το βράδυ για να συζητήσουν.( https://www.youtube.com/watch?v=vPv8XhTKaMo)

Σόφκα να τατκο: Τραγούδι αγάπης από την περιοχή της Φλώρινας.( https://www.youtube.com/watch?v=3O-ODuGjTb4)

Τσέρνο πίλε:  Τραγούδι από την περιοχή της Δράμας (https://www.youtube.com/watch?v=7j6aMFenGEQ)

Αυτά είναι μερικά Μακεδονικά τραγούδια που οι Σκοπιανοί χωρίς κανένα εμπόδιο τα παίρνουν και τα βαφτίζουν δικά τους με την δικαιολογία ότι το ελληνικό κράτος απαγόρευσε στους ‘Εθνικά Μακεδόνες’ να παίζουν στην ‘Μακεδονική γλώσσα’. Η αντίδραση του Ελληνικού κράτους, των πολιτιστικών συλλόγων και των Ελλήνων γενικά;; Την απλώνουν  απλόχερα βαφτίζοντας τη βρωμοσκοπιανή και Βουλγάρικη…οι Σκοπιανοί αλωνίζουν στα πανηγύρια της Δ.Μακεδονίας και μιλάνε για ‘εθνικά Μακεδονικά πανηγύρια’ και βιάζουν τα τραγούδια και το ιδίωμα των ντόπιων Μακεδόνων. Πότε θα αντιδράσουν οι Πολιτιστικοί σύλλογοι; Πότε θα καταλάβουν οι Έλληνες ότι έχουν και μία ξενόγλωσση παράδοση; Έως πότε θα είναι απομονωμένη και αυτή η Μακεδονική παράδοση; Γιατί Αρβανίτικα,Βλάχικα,Πομάκικα,Κυπριακά και όχι Μακεδόνικα; ΔΕΝ είναι γλώσσα ΕΙΝΑΙ ΔΙΑΛΕΚΤΟΣ. Υπάρχουν ακόμα πολλά τραγούδια σε αυτή την διάλεκτο αλλά και πολλοί χοροί από τις περιοχές αυτές που αναφέραμε στην αρχή που είναι άγνωστες στο ευρύ Ελληνικό κοινό όπως το Πουτσένο, Ζάραμο, Στάμενα, Ελένο μόμε, Ρα’ι’κο , Kαράτζοβα κ.α αλλά δυστυχώς είναι γνωστά στην Σκοπιανή προπαγάνδα που εδώ και 20 χρόνια δεν έχει σταματήσει να κλέβει κάθε τι Μακεδονικό.Ελπίζω η σύγκρουση Ελλάδος-ΠΓΔΜ να μην γίνει ταφόπλακα για την Μακεδονική ξενόφωνη παράδοση και να μην καταντήσει έρμαιο στην ασφυκτική αγκαλιά του Σλάβου προπαγανδιστή. Και τέλος όπως λένε στην Μακεδονική διάλεκτο (Μακεδόνικα).

 Άκο σακας Γκρέσκοντ ντά τη πικάσσα, ντά μοι μίγνις  πού θα πει:

Αν θέλεις ένας Γραικός να σ΄ εννοήσει, κάνε του ένα νεύμα. Δηλαδή ο ‘Έλλην είναι τόσο έξυπνος πού και μ΄ ενα νεύμα καταλαβαίνει τί θέλεις.

Άκο σακας Μπούλγκαρινουτ ντά τι πικάσσα, ντάρβο να γλαβάτα, πού θα πει :

Αν θέλεις Βούλγαρος να σ’ εννοήσει πάρε ένα ξύλο και χτύπα του στο κεφάλι. Δηλαδή ο Βούλγαρος είναι τόσο χοντροκέφαλος, πού μονάχα με το ξύλο στο κεφάλι μπορεί να σε καταλάβει.

ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΔΙΑΛΕΚΤΟ ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ: (https://www.youtube.com/watch?v=0pQokl-mJZ8)

(https://www.youtube.com/watch?v=YtDIpEpHTIM)

(https://www.youtube.com/watch?v=6zxZr4_VCTI)

(https://www.youtube.com/watch?v=5Wip04TDEQM)

(https://www.youtube.com/watch?v=WP889odAFuA)

(https://www.youtube.com/watch?v=FdHrkB9OHRs)

Πηγή: cognoscoteam.gr

The post Η σλαβόφωνη παράδοση, η προπαγάνδα των Σκοπίων και η περιφρόνηση της Ελλάδος appeared first on Νέα Φλώρινα.

Oι Πρέσπες αποτελούν το σημείο συνάντησης των 3 ιστορικών λαών των Βαλκανίων, των Ελλήνων,των Βουλγάρων και των Σέρβων, ο Άγιος Αχίλλειος των Βουλγάρων στέκεται με αρμονία δίπλα στην Παναγία Πορφύρα των Ελλήνων  και τα σερβικά ασκηταριά στέκονται αγέρωχα στα άτσαλα βράχια της μεγάλης Πρέσπας.

Αυτή η ασήμαντη κατά τ’ άλλα περιοχή της Μακεδονίας κρύβει έναν υπέροχο και μοναδικό πολιτισμό που από τον Μεσαίωνα μέχρι τον 18^ο αιώνα δεν θα σταματήσει να οικοδομεί ναούς και να αγιογραφεί, έτσι βλέπουμε μία ζωντάνια αιώνων. Οι Πρέσπες έχουν παρόμοια ιστορία και με την Αχρίδα διότι και αυτή αποτέλεσε σημείο συνάντησης των τριών πολιτισμών επίσης βλέπουμε ένα ακόμα πολιτιστικό κέντρο εκτός της Θεσσαλονίκης το κατεξοχήν πολιτιστικό κέντρο της Μακεδονίας και των Βαλκανίων και εκτός της Αχρίδος την αποκαλούμενη “Ιερουσαλήμ των Βαλκανίων”, το πολιτιστικό κέντρο των Πρεσπών  μπορεί ισάξια με τα άλλα κέντρα  των Βαλκανίων να εμπλουτίσει  τα ιστορικά βιβλία, τον Βυζαντινό πολιτισμό και να πάρει την θέση και την προσοχή που του αρμόζει.

Θα συλλέξουμε λοιπόν όσο το δυνατόν περισσότερους ναούς και μοναστήρια για να δείξουμε τον πλούτο αυτής της μικρής γης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ

The post Ο πολιτισμός των Πρεσπών και η συμβολή του στα Βαλκάνια appeared first on Νέα Φλώρινα.

Μετά τον θάνατο στου Σέρβου αυτοκράτορα Στέφανου Δουσάν η τεράστια αυτοκρατορία του που άρχιζε από το Βελιγράδι και τελείωνε στην Χαλκιδική και την Άρτα και βρέχονταν από την Ανδριατική,το Ιόνιο και το Αιγαίο χωρίστηκε σε κρατίδια που τα κυβερνούσαν οι σέρβοι αριστοκράτες. Τα σερβικά κρατίδια της Μακεδονίας ήταν τα τελευταία που αντιστάθηκαν στην Τουρκική λαίλαπα στην νότια Βαλκανική.

Δεσποτάτο του Velbazd: Συγκροτήθηκε στην Βορειοανατολική Μακεδονία γύρω από τον ποταμό Αξιό, στην Μακεδονική γη κατείχε τις πόλεις Στρώμνιτσα,Stip,Veles και Petrich (σημ. ΠΓΔΜ)ενώ έφτανε και έξω από τα γεωγραφικά όρια μέχρι το Kumanovo(σημ.ΠΓΔΜ) βόρεια και ανατολικά στο Κιουστεντιλ(σημ.Βουλγαρία). Αυτό το κρατίδιο το διοικούσαν οι Ντεγιάνοβιτς ή Ντράγκας ο Γιόβαν(Ιωάννης) Ντράγκας και ο μικρότερος αδερφός του Κωνσταντίνος Ντράγκας οι οποίοι ήταν γιοί του σεβαστοκράτορα Ντέγιαν και της Θεοδώρας-Ευδοκίας Νέμανιτς ετεροθαλής αδερφή του αυτοκράτορα Στέφανου Δουσάν.Ο Κωνσταντίνος νυμφεύτηκε σε δεύτερο γάμο την κόρη του Αλεξίου Γ’ Μεγαλο-Κομνηνού αυτοκράτορα στης Τραπεζούντας και πάντρεψε την κόρη του Ελένη Ντράγκας (Δραγάτση) με τον Βυζαντινό αυτοκράτορα Μανουήλ Β’ Παλαιολόγο, η Ελένη ήταν η μητέρα των τελευταίων αυτοκρατόρων Ιωάννη Η’ και Κωνσταντίνου ΙΑ’ ενώ τα άλλα παιδιά της ήταν οι τελευταίοι δεσπότες του Μυστρά. Το κρατίδιο του υπήρξε φόρου υποτελής στον Σουλτάνο και ο ίδιος ο Κωνσταντίνος Ντράγκας αναγκάστηκε να εκστρατεύσει μαζί με τον Βαγιαζήτ Α’ ως ‘σύμμαχος’ του εναντίον της Βλαχίας όπου πέθανε στην μάχη της Ροβίνας (1395) κατά την ήττα του Τουρκικού στρατού.Μετά την ήττα του ηγεμόνα του το Δεσποτάτο καταλήφθηκε οριστικά από τους Τούρκους.

Κρατίδιο των Σερρών: Το κρατίδιο αυτό εκτείνονταν από τον Αξιό(δυτικά) έως την Ξάνθη(ανατολικά) και από την Στρώμνιτσα και το Μελένικο(Βόρεια) ως ολόκληρή την Χαλκιδική(νότια),το κυβερνούσε στην αρχή η χήρα του Στέφανου Δουσάν η Έλενα και στην συνέχεια ο Γιόβαν Ουγκλιέσα(Ιωάννης Ούγγλεσης).Κατά την περίοδο των τουρκικών επειχηρίσεων στην Θράκη ο Ούγγλεσης προσπάθησε να αποκαταστήσει τις καλές σχέσεις με το Βυζάντιο για την αναχαίτιση των Τούρκων,έτσι ο Οικουμενικός Πατριάρχης Κάλλιστος Α΄ ηγήθηκε αντιπροσωπέιας και επισκέφτηκε το 1363 την χήρα Έλενα στις Σέρρες για την προσέγγιση του Οικουμενικού Πατριαρχείου με την Σερβική Εκκλησία όμως ο ξαφνικός θάνατος του Πατριάρχου στις Σέρρες ξάφνιασε την βυζαντινή πλευρά και δημιούργησε κλίμα δυσπιστίας.Οι Τούρκοι εκείνη την περίοδο είχαν πάρει την Ανδριανούπολη και κατευθείνονταν απειλητικά προς την Κομοτηνή.Ο Ιωάννης Ούγγλεσης ζήτησε βοήθεια από τον αδερφό του Βούκασιν Μρνιάβσεβιτς δεσπότη του Πρίλεπ,έτσι τα δύο αδέρφια ξεκίνησαν με 70.000 άνδρες εναντίον των Τούρκων στην Θράκη όπου θα ακολουθήσει η φοβερή και τραγική ήττα των Σέρβων στην λεγόμενη Μάχη της Μαρίτσας(26 Σεπτεμβρίου 1371) όπου θα ακολουθήσει η ολοκληρωτική κατάληψη της Θράκης και της Μακεδονίας από τους Τούρκους.

Hγεμονία του Πρίλεπ: Όταν η Σερβική Αυτοκρατορία επεκτάθηκε νότια οι Έλληνες γαιοκτήμονες αντικαταστάθηκαν με Σέρβους,το 1350 ο Στέφανος Δουσάν όρισε τον Βούκασιν Μρνιάβσεβιτς δεσπότη του Πρίλεπ η ηγεμονία εκτός της μακεδονικής πόλης που είχε ως πρωτέυουσα εκτείνονταν και πέρα από τα γεωγραφικά όρια και περιλάμβανε το Πρίζεν στο νότιο Κόσσοβο και τα Σκόπια,μετά τον θάνατο του Δουσάν αυτοκράτορας έγινε ο Στέφανος Ούρος Ε΄όπου έκανε τον Βουκάσιν συναυτοκράτορα όμως ο δεύτερος έγινε γρήγορα ισχυρότερος και ο Στέφανος Ούρος τον έκανε αυτοκράτορα ,επειδή ήταν άτεκνος ο Ούρος ο νέος αυτοκράτορας έκανε διάδοχο τον γιό του Μάρκο Μρνιάβσεβιτς. Ο Βούκασιν ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα του αδερφού του Ιωάννη Ούγγλεση (βλ.παραπάνω) και πέθανε στην θράκη αφήνοντας διάδοχο του Πρίλεπ αλλά και όλης της Σερβίας τον γιό του Μάρκο. Το 1371, έγινε υποτελής των Οθωμανών και μέχρι το 1377, σημαντικά τμήματα της έκτασης που κληρονόμησε από τον Βουκάσιν κατελήφθησαν από άλλους ευγενείς, ο Μάρκος πέθανε τις 17 Μαΐου 1395, πολεμώντας για τους Οθωμανούς ενάντια στους Βλάχους στην Μάχη της Ροβίνας.

Radoslav Hlapen διοικητής της Έδεσσας και της Βέροιας.
Ο Radoslav Hlapen ήταν βεοβόδας,επέστρεψε τις πόλεις της Μακεδονίας πίσω στην Σερβική αυτοκρατορία το 1351 όταν τις ελευθέρωσε ο Ιωάννης Β΄Καντακουζηνός έτσι ο σέρβος αυτοκράτορας Στέφανός Δουσάν του έδωσε τον τίτλο του διοικητή Έδεσσας και Βέροιας Ο Καντακουζηνός ισχυρίζεται ότι οι Σέρβοι της Βέροιας αριθμούσαν 30 ευγενείς και 1.500 στρατιώτες, με τις οικογένειές του [Hélène Ahrweiler; Αγγελική Ε. Λιάου (1998). Μελέτες για την εσωτερική διασπορά της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας . Dumbarton Oaks. σελ. 151]. Κατά τις συγκρούσεις του αυτοκράτορα Στέφανου Ούρος Έ με τον σφετεριστή Συμεών Ούρος ο Radoslav πήρε το μέρος του Στέφανου Ούρος και εισέβαλε στην Θεσσαλία και ο Συμεών αναγκάστηκε να συνθηκολογήσει,είχε παντρευτεί την χήρα του βεοβόδα της Θεσσαλίας Πρέλουμπ Ειρήνη και υιοθέτησε τον γιό της Θωμά. Μετά τη Μάχη της Μαρίτσας (1371) έγινε ένας από τους ισχυρότερους επαρχιακούς άρχοντες, αποσύρθηκε ως μοναχός στη μονή Vodoca όπου και θάφτηκε. Ίδρυσε επίσης μια εκκλησία στο Kuceviste, τα Σκόπια, ένα μοναστήρι στο Οστροβο και ένα μοναστήρι στην Ελλάδα.

ΠΗΓΕΣ
ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ & ΟΙ ΣΛΑΒΟΙ΄ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΥ ΣΕΛ.183-184
WIKIPEDIA

Πηγή

The post Τα Σερβικά κρατίδια της Μακεδονίας τον 14ο αιώνα appeared first on Νέα Φλώρινα.

Φρούριο Πετρών

Ο αρχαιολόγος Αντώνης Κεραμόπουλος, ο οποίος ερεύνησε το χώρο στις αρχές της δεκαετίας του ’30, υποστήριξε ότι το Κάλε υπήρξε αρχικά αρχαίο Μακεδονικό φρούριο που επιδιορθώθηκε επί Ιουστινιανού, τον 6ο αιώνα μ.Χ..

Δεν είναι γνωστές πολλές λεπτομέρειες για την ιστορία του φρουρίου. Χρησιμοποιήθηκε σαν φρούριο και πιθανόν ως οικισμός από τους Βυζαντινούς. Περί τον 10ο αιώνα πρέπει να έπεσε για αρκετές δεκαετίες στα χέρια των Βουλγάρων. Τον 13ο αιώνα (μετά το 1218-1219) ανήκε στο Δεσποτάτο της Ηπείρου όπως όλη η Δυτική Μακεδονία. Στα μέσα του 14ου αιώνα κατελήφθη από τους Σέρβους του Στέφανου Δουσαν.

Εικάζεται ότι αυτό είναι το κάστρο που αναφέρεται από τον Ιωάννη Σκυλίτση ως κάστρο της πόλης Πετρίσκος. Ο Πετρίσκος ταυτίζεται μάλλον με τις Πέτρες (η σλαβική ονομασία του χωριού είναι Πέταρσκο)

Αν είναι έτσι, εδώ δολοφονήθηκε το 1015 ο γιος του τσάρου Σαμουήλ και διάδοχος του Βουλγαρικού θρόνου Γαβριήλ Ράντομιρ (ελληνιστί, Ρωμανός) από τον εξάδελφό του Βλαντισλάβ (ή Βλαδισθλάβος κατά τον Σκυλίτση), κατά τη διάρκεια κυνηγιού στην περιοχή της λίμνης των Πετρών. Για τη ιστορία, μετά από το φόνο, ο Βλαντισλάβ έγινε Τσάρος των Βουλγάρων. (Σκοτώθηκε το 1018 στο Δυρράχιο, οπότε οι Βούλγαροι υπέκυψαν οριστικά στον Βασίλειο Β’ Βουλγαροκτόνο).

Οι Τούρκοι όταν κατέλαβαν την περιοχή στα μέσα του 15ου αιώνα (ή ίσως νωρίτερα, το 1385-1386 ) κατέστρεψαν όλα τα κάστρα (συμπεριλαμβανομένου του κάστρου του Χλερηνού, δηλαδή της Φλώρινας). Η σχεδόν ολική καταστροφή του φρουρίου των Πετρών θα πρέπει μάλλον να αποδοθεί σε εκείνη την περίοδο.

Δομικά, Αρχιτεκτονικά, Οχυρωματικά Στοιχεία

Τα ερείπια των κτισμάτων που υπάρχουν σήμερα χρονολογούνται στη βυζαντινή περίοδο. Το καλύτερο σωζόμενο κτίσμα είναι τρίκλιτη βασιλική , η οποία ενδεχομένως εξυπηρετούσε τις θρησκευτικές ανάγκες της φρουράς του κάστρου. Το μέγεθος του ναού (12,30 x 13,70 μ.), οι κτιστές πεσσοτοιχίες, καθώς και οι μέθοδοι κατασκευής υποδεικνύουν ότι η εκκλησία πιθανόν να ήταν το καθολικό μονής αρχαιότερης του 11ου αιώνα.

Το ύψωμα είναι διάσπαρτο και με άλλα ερείπια, η χρήση των οποίων δεν έχει προσδιοριστεί. Το περιβάλλον τείχος είναι ακόμα ορατό σε πολλά σημεία, αλλά τα σωζόμενα τμήματα έχουν χαμηλό ύψος.

Η δορυφορική εικόνα του φρουρίου δείχνει περίμετρο της εξωτερικής οχύρωσης 700 μέτρα. Το εμβαδόν του οχυρού είναι 25 στρέμματα.

Κάστρο της Σέτινας

Το χωριό Σκοπός Φλώρινας μέχρι το 1928 ονομαζόταν «Σέτινα», Δεν υπάρχουν πολλές πληροφορίες για αυτό το κάστρο ούτε είναι γνωστή ακριβώς η χρονολογία κατασκευής του. Γνωρίζουμε πάντως ότι ήταν Βυζαντινό και ότι υπήρχε μάλλον από την Πρώιμη Βυζαντινή περίοδο.

Η Σέτινα αναφέρεται από τον Βυζαντινό χρονογράφο Γεώργιο Κεδρηνό (τέλος 11ου αι.) στο έργο Σύνοψη Ιστοριών.

Η βυζαντινή προέλευση αποδεικνύεται και από τα νομίσματα, τα κτερίσματα και τα εκκλησιαστικά σκεύη που έχουν βρεθεί κατά καιρούς. Ο αρχιτέκτονας-αρχαιολόγος Κ.Μουτσόπουλος ανακοίνωσε την εύρεση αντικειμένων από το 2ο ως το 12ο αιώνα και στο έργο του «ΑΓΝΩΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΚΑΣΤΡΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» αναφέρεται στην πολίχνη της Σέτινας, με επισκοπή, ξενοδοχεία, ορυχεία και άλλα κτίσματα.

Στο χώρο έχει επισημανθεί ένας ασυνήθιστα μεγάλος αριθμός υπογείων στοών που πιστεύεται ότι χρησίμευαν για την αποθήκευση του σιταριού από την πεδιάδα της Πελαγονίας. Έχουν ανακαλυφθεί επίσης χριστιανική βασιλική και νεκροταφείο.

Τον 10ο αιώνα η Σέτινα καταλήφθηκε από τους Βουλγάρους και πρέπει να υπήρξε μια από τις σημαντικές πόλεις του Βουλγαρικού Βασιλείου υπό τον τσάρο Σαμουήλ η έδρα του οποίου ήταν σχετικά κοντά, στην Οχρίδα, ενώ κοντά ήταν και το παλάτι του Σαμουήλ στη νησίδα Άγιος Αχίλλειος των Πρεσπών (όπου παρεμπιπτόντως, ανακαλύφθηκαν τα λείψανά του το 1965 από τον Μουτσόπουλο).

Το 1016 ο Βασίλειος ο Βουλγαροκτόνος κατά τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του κατά των Βουλγάρων μετά την αποφασιστική νίκη στο Κλειδί(1014), πολιόρκησε τη Σέτινα και τελικά την κατέλαβε και την κατέστρεψε. Παρ’ όλα αυτά φαίνεται ότι η πόλη συνέχισε να υπάρχει για αρκετές ακόμα δεκαετίες και καταστράφηκε οριστικά πιθανότατα προς το τέλος του 12ου αιώνα.

Κάστρο του Λογγά

Ο μοναδικός που πραγματοποίησε πρόχειρες έρευνες εδώ είναι ο καθηγητής Ν. Μουτσόπουλος, ο οποίος διαπίστωσε ότι το βυζαντινό κάστρο, εδράζεται σε προγενέστερο περίβολο ενός ρωμαϊκού πολίσματος. Το ρωμαϊκό τείχος ενισχύθηκε με πύργο την εποχή του Ιουστινιανού, στα πλαίσια των εκτεταμένων οχυρωματικών έργων που πραγματοποίησε για την προστασία των κατοίκων από τους βόρειους επιδρομείς. Ίσως το κάστρο Λάγης που περιλαμβάνεται στον μακρύ κατάλογο του Προκόπιου για τις οχυρώσεις του Ιουστινιανού στην Μακεδονία και παραμένει αταύτιστο, (όπως και τα περισσότερα εξάλλου) να αναφέρεται σε αυτό.

Καταστράφηκε τον 7ο αιώνα από τις επιδρομές των Σλάβων και εγκαταλείφθηκε έως τον 10ο αιώνα, οπότε ανοικοδομήθηκε πάλι, μάλλον από τους Βουλγάρους. Τελικώς, καταστράφηκε το 1017 από τον Βασίλειο Β’.
Πρώτη ιστορική αναφορά για τον Λογγά συναντούμε στις περιγραφές των εκστρατειών εναντίον των Βουλγάρων του αυτοκράτορα Βασιλείου Β’ (Βουλγαροκτόνου) από τον βυζαντινό χρονογράφο Ι. Σκυλίτζη: «φρούριον το λεγόμενον Λογγά είλε την πολιορκία». Ο αυτοκράτορας το 1017 συνεχίζει τον πόλεμο εναντίον του Βούλγαρου Σαμουήλ στη Δυτική Μακεδονία και καταλαμβάνει ένα ένα τα πάλαι ποτέ βυζαντινά κάστρα που έπεσαν στα χέρια του. Φτάνοντας στην περιοχή βόρεια της Καστοριάς, ανακαταλαμβάνει σχετικά εύκολα το κάστρο του Λογγά και κινείται προς την Καστοριά, μη μπορώντας όμως να καταλύσει την άμυνα των Βουλγάρων που την κατείχαν από το 990.

Ο Λογγάς τότε καταστρέφεται ολοσχερώς και οι κάτοικοί του διασκορπίζονται στις γύρω περιοχές.

Επόμενη μαρτυρία, που κατα πάσα πιθανότητα αναφέρεται σε αυτή την τοποθεσία αποτελεί αυτή του Γ. Ακροπολίτη, που περιγράφει τις συμπλοκές μεταξύ των στρατών της Αυτοκρατορίας της Νίκαιας και του εξεγερμένου Δεσπότη της Ηπείρου Μιχαήλ Β’ Κομνηνού Δούκα, που συνασπίστηκε με τους κατακτητές Νορμανδούς στα μέσα του 13ου αι. Τελικά, ο Μιχαήλ υποχωρεί και το 1259 δίνεται μια καθοριστική μάχη μεταξύ του βυζαντινού και του νορμανδικού στρατού στη θέση Βορίλλα Λόγγος, γνωστή ως μάχη της Πελαγονίας (1259). Αν και η ονομασία Πελαγονία αναφέρεται στην περιοχή της Φλώρινας, το σύνολο των ερευνητών τοποθετεί τη θέση της μάχης πολύ κοντά στην Καστοριά, προς βορράν. Έτσι, ορισμένοι ιστορικοί την χαρακτηρίζουν ως μάχη της Καστοριάς, η οποία μάλλον διεξήχθη στην μικρή κοιλάδα βόρεια της λίμνης, κοντά στο παλιό κάστρο του Λογγά.
Στο τέλος της Βυζαντινής Εποχής και τις αρχές της Τουρκοκρατίας δημιουργήθηκε στη ρίζα του λόφου, πιθανώς από απογόνους των κατοίκων του κάστρου, ο οικισμός της Λάκκας, 3 χλμ. ΝΔ του Τοιχιού. Όμως, και αυτός ο οικισμός εγκαταλείφθηκε σταδιακά μέχρι το 1880, εξαιτίας κατολισθήσεων και πλημμυρών του χειμάρρου που κατεβαίνει από τη Βυσσινιά, σε συνδυασμό με τις λεηλασίες των Τουρκαλβανών που διέρχονταν από το πέρασμα.

Δομικά, Αρχιτεκτονικά, Οχυρωματικά Στοιχεία

Σήμερα, σώζεται το τείχος του κάστρου σε ύψος περίπου 1,70 μ., κτισμένο από ξερολιθιά χωρίς κονίαμα, που περιλαμβάνει μια έκταση 7 περίπου στρεμμάτων. Αρχικά, υπολογίζεται ότι είχε ύψος 2,5 – 3,0 μ., πάχος 2,20 μ. και είχε κλίση προς τα μέσα για αποτελεσματικότερη άμυνα, αφού υπήρχε μόνο ένας πύργος στην είσοδο.

Στο εσωτερικό υπάρχουν εγκάρσιοι τοίχοι που διαχωρίζουν το κάστρο σε δύο επίπεδα, ενώ στο ΝΑ άκρο σώζονται τα ίχνη της εκκλησίας, μιας μικρής βασιλικής με περίβολο στο πίσω μέρος της. Ακόμη, έχουν βρεθεί πολλά θραύσματα κεραμικής και βησάλων, αγγεία και πιθάρια, υδραυλικού σωλήνες, δύο τάφοι και άλλα μεταλλικά αντικείμενα, όπως μαχαίρια, βέλη και κοσμήματα.

Κάστρο των Μογλενών

Τα Μογλενά (ονομασία σλαβικής προέλευσης) είναι από τους οικισμούς που δημιουργήθηκαν και οχυρώθηκαν για πρώτη φορά κατά την πρώιμη Βυζαντινή περίοδο, μάλλον νωρίτερα από τον 6ο αιώνα Στους επόμενους αιώνες, ο οικισμός σιγά-σιγά αναπτύχθηκε και διαμορφώθηκε σε καστροπολιτεία.

Η πόλη στα τέλη του 10ου αι. πέφτει στα χέρια του τσάρου των Βουλγάρων Σαμουήλ και το 1015 ελευθερώνεται από τον αυτοκράτορα Βασίλειο Β’ τον Βουλγαροκτόνο.

Αργότερα, το 1082, καταλαμβάνεται από τους Νορμανδούς του Βοημούνδου (εκ των ηγετών αργότερα της Α’ Σταυροφορίας), που φρόντισε και για την αποκατάσταση των τειχών. Την ίδια χρονιά ο μέγας Δομέστικος Γρηγόριος Πακουριανός απομακρύνει τους Νορμανδούς και καταστρέφει τα τείχη.
Τον 12ο αιώνα επί δυναστείας Κομνηνών, τα Μογλενά ήταν τόπος εξορίας των αιρετικών και αργότερα τόπος εγκατάστασης Πετσενέγκων. Εκείνη την περίοδο έδρασε στην περιοχή ο όσιος Ιλαρίων, επίσκοπος Μογλενών (1090-1164).

Η ιστορία των Μογλενών δεν είναι ακριβώς γνωστή (σε εμάς τουλάχιστον) μετά τον 12ο αιώνα. Λογικά, τα τείχη πρέπει να επιδιορθώθηκα στοιχειωδώς για προστασία του πληθυσμού κατά τους επόμενους ταραγμένους αιώνες.

Περί το τέλος του 12ου αιώνα πέρασε στην κατοχή της «2ης Βουλγαρικής Αυτοκρατορίας» του Ιβάν Άσεν. Γύρω στο 1350 κατακτήθηκε από τους Σέρβους του Στέφανου Δουσάν και ίσως ξαναέγινε για λίγο Βυζαντινή πριν το τέλος του 14ου αιώνα όταν οι Οθωμανοί κατέλαβαν τα Βαλκάνια. Φαίνεται ότι αυτήν την περίοδο παρήκμασε και βαθμιαία ερήμωσε, πιθανότατα πολύ πριν από την τουρκική κατάκτηση.

Δομικά, Αρχιτεκτονικά, Οχυρωματικά Στοιχεία

To κάστρο καλύπτει μια έκταση 40 περίπου στρεμμάτων.
Η έρευνα του χώρου εγκαινιάσθηκε τα έτη 1985-1987 και κατά τη διάρκειά της εντοπίσθηκε η περίμετρος του κάστρου (περί τα 500μ) και αποκαλύφθηκαν το νοτιοανατολικό τμήμα των τειχών , τρεις πύργοι (δύο στρογγυλοί και ένας τετράγωνος) και δύο ναοί, που χρονολογήθηκαν στο 10ο-12ο αι. Το τείχος που αποκαλύφθηκε παρακολουθεί τη βραχώδη όχθη του παραρρέοντος ποταμού Μογλενίτσα, είναι διπλό και έχει πάχος 2,40μ.και σωζόμενο ύψος μέχρι 7μ. Περίπου.

Μέσα στον περιτειχισμένο χώρο ανασκάφηκε τμήμα μιας μεγάλης τρίκλιτης βασιλικής του 11ου-12ου αιώνα, που ήταν μάλλον η μητρόπολη των Μογλενών.

Μετά το 1922, οι πρόσφυγες-κάτοικοι του χωριού χρησιμοποίησαν αρκετό οικοδομικό υλικό από το κάστρο και την εκκλησία για το κτίσιμο των σπιτιών τους, ενώ το 1980 το κάστρο της Χρυσής ανακηρύχθηκε αρχαιολογικός χώρος.

Οι διάφορες πηγές φαίνεται να συμφωνούν στη χρονολόγηση της οικοδόμησης του κάστρου: 10ος-12ος αιών. Πάντως η ιστορία των Μογλενών μας αποκαλύπτει ότι τον 10ο αιώνα υπήρχαν ήδη ισχυρά τείχη τα οποία ο Βουλγαροκτόνος δυσκολεύτηκε να εκπορθήσει. Τα τείχη αυτά ανακατασκευάστηκαν και καταστράφηκαν μέσα στον 11ο αιώνα. Ίσως αυτά είναι τα ερείπια που αντικρίζουμε σήμερα.

Γυναικόκαστρο

Το κάστρο χτίστηκε από τον Ανδρόνικο Γ’ Παλαιολόγο, κατά τη διάρκεια της βασιλείας του (1328-1341), με πιθανότερη χρονολογία το 1334, μετά τον επανακαθορισμό των βυζαντινο-σερβικών συνόρων νοτιότερα.

Η ίδρυσή του αφενός εξυπηρετούσε την ανάσχεση του από Βορράν κινδύνου -κυρίως των Σέρβων- και την προστασία της Θεσσαλονίκης. Αφετέρου χρησίμευε ως τόπος συγκέντρωσης και προστασίας της σοδειάς της μακεδονικής πεδιάδας.

Η ιστορία του φρουρίου υπήρξε σύντομη. Βασικά, έπαιξε κάποιο ρόλο στον Β’ Βυζαντινό εμφύλιο του 14ου αιώνα που ξέσπασε μετά τον ξαφνικό θάνατο του αυτοκράτορα Ανδρονίκου Γ’ μεταξύ του Ιωάννη Ε’ Παλαιολόγου και του Ιωάννη Καντακουζηνού.

Στο μεταξύ, το καλοκαίρι του 1342 εκδηλώθηκε το κίνημα των Ζηλωτών στη Θεσσαλονίκη, όταν ο λαός με επικεφαλής τους Ζηλωτές επαναστάτησε εναντίον των αριστοκρατών και ανέλαβε την εγουσία στην πόλη. Ο διοικητής της πόλης, ο προσκείμενος στον Καντακουζηνό έπαρχος Θεόδωρος Συναδηνός αναγκάστηκε να φύγει από τη Θεσσαλονίκη συνοδευόμενος από 1000 μέλη αριστοκρατικών οικογενειών. Οι φυγάδες βρήκαν καταφύγιο στο Γυναικόκαστρο. Στο κάστρο την ίδια χρονιά κατέφθασε ο ίδιος ο Καντακουζηνός με τους δύο γιους του, Μανουήλ και Ματθαίο και το στράτευμά του, που ήταν κυρίως Καταλανοί μισθοφόροι υπό τον Χουάν Περάλτα.

Τέλη του καλοκαιριού κλείστηκε συμφωνία μεταξύ των Σέρβων του Στέφανου Δουσάν και του Καντακουζηνού, ο οποίος όμως δεν κατάφερε να καταλάβει τη Θεσσαλονίκη παρά τη σερβική συνδρομή. Εγκατέλειψε τότε το Γυναικόκαστρο προκειμένου να αποφύγει την ήττα και την αιχμαλωσία, καθώς ο πολιτικός αντίπαλός του, μέγας δούκας Αλέξιος Απόκαυκος εκστράτευσε εναντίον του και το 1343 κατέλαβε το Γυναικόκαστρο.

Το επόμενο διάστημα, και σίγουρα πριν το 1350, το Γυναικόκαστρο περιέρχεται στους Σέρβους, καθώς τα στρατεύματα του Στέφανου Δουσάν προελαύνουν προς νότο. Διοικητής του κάστρου ορίζεται κάποιος με το όνομα Βέλκος, επικεφαλής ισχυρής φρουράς (1350).

Μετά την ήττα των Σέρβων από τους Τούρκους στον Έβρο ποταμό (Μάχη της Μαρίτσας, 1371), ο δεσπότης Θεσσαλονίκης και μετέπειτα αυτοκράτωρ, Μανουήλ Παλαιολόγος ανακαταλαμβάνει το φρούριο για λογαριασμό της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

Το κάστρο έπεσε στα χέρια των Τούρκων το φθινόπωρο του 1383, μετά από πολιορκία από τον Εβρενός Γαζή και παρά την ισχυρή αντίσταση των υπερασπιστών του. Τον 15ο αιώνα το Γυναικόκαστρο, ή Αβρέτ Χισάρ πλέον, ανήκει σε εξισλαμισμένο Ρωμιό προνοιάριο/σπαχή, ενώ το 17ο αιώνα το φρούριο έχει ήδη εγκαταλειφθεί.

Δομικά, Αρχιτεκτονικά, Οχυρωματικά Στοιχεία

Το κάστρο καταλαμβάνει την κορυφή ενός φυσικά οχυρού λόφου, ύψους 106μ., ο οποίος με βάση τα ανασκαφικά δεδομένα, είχε κατοικηθεί ήδη από τα προχριστιανικά χρόνια.

Ο εξωτερικός περίβολος του κάστρου έχει συνολικό μήκος 614μ. και περικλείει έκταση με εμβαδόν περίπου 25 στρέμματα.

Ενισχύεται κατά διαστήματα με ορθογώνιους και ημικυκλικούς πύργους, ενώ μεγάλο τμήμα του στη βόρεια και δυτική πλευρά είναι σήμερα κατεστραμμένο.

Στη βορειοανατολική πλευρά του κάστρου βρίσκεται η ακρόπολη, με συνολική έκταση 2 στρεμμάτων, η οποία προστατεύεται από ξεχωριστή τετράπλευρη οχύρωση. Στη κορυφή της δεσπόζει διώροφος τετράγωνος πύργος διαστάσεων 139μ. που είναι το καλύτερο σωζόμενο και το πιο διακριτό σημείο όλου του κάστρου.

Η είσοδος στο κάστρο γινόταν από δύο πύλες, την κύρια πύλη στην νοτιοανατολική πλευρά και τη δευτερεύουσα πύλη στη ΒΑ γωνία του περιβόλου. Η κύρια πύλη που προστατευόταν από δύο προμαχώνες εκατέρωθεν έχει καταστραφεί σχεδόν ολοσχερώς.

Κατά τις ανασκαφικές εργασίες που έγιναν το διάστημα 1984-1993 αποσαφηνίστηκε η περίμετρος του περιβόλου, αποκαλύφθηκε η κυρία πύλη και εντοπίστηκαν κτίρια στο εσωτερικό. Παράλληλα έγιναν αναστηλωτικές εργασίες στον κεντρικό πύργο της ακρόπολης.

Την περίοδο 2007-2008, με χρηματοδότηση του Γ’ ΚΠΣ διενεργήθηκαν εκτεταμένες εργασίες σωστικού χαρακτήρα που συν τοις άλλοις είχαν σκοπό και τη βελτίωση της επισκεψιμότητας του κάστρου.

Σώζονται τμήματα του οχυρωματικού περιβόλου και του τείχους της Ακροπόλεως με ημικυκλικούς και ορθογώνιους πύργους και προμαχώνες σε κακή κατάσταση.

Αντιθέτως σχετικά καλά διατηρείται ο διώροφος κεντρικός πύργος της Ακροπόλεως, με δίδυμες κινστέρνες στο υπόγειό του.

Σώζονται οι θέσεις των δύο πυλών, μιας κεντρικής στα ΝΑ και μιας μικρότερης επικουρικής στην Ακρόπολη.

Τέλος, σώζονται τμήματα άλλων κτισμάτων, όπως τα θεμέλια ορθογώνιου κτίσματος και πηγάδι.

Πηγή: kastra.eu

The post Μεσαιωνικά κάστρα της Μακεδονίας appeared first on Νέα Φλώρινα.

Οι Πρέσπες, μία ήσυχη περιοχή της Μακεδονίας, κατά τα μεσοβυζαντινά χρόνια θα αποκτήσει μεγάλη σημασία, θα γίνει σημείο διεκδίκησης ανάμεσα στους Έλληνές,τους Βουλγάρους και τους Σέρβους, θα μεταμορφωθεί από τα ήσυχα ψαροχώρια σε βουλγαρική πρωτεύουσα και Σερβικό Άγιον όρος.Στα πρώτα χρόνια του Βυζαντίου η περιοχή καταδεικνύει ελάχιστα ευρήματα της  παλαιοχριστιανικής περιόδου όπως ταφές και οχυρώσεις στο νησάκι του Αγίου Αχιλλείου και άλλες σκόρπιες οχυρώσεις στην γύρω περιοχή,διοικητικά ανήκει στη διοικητική διαίρεση Μακεδονία Β’ της  υπαρχίας Ιλλυρικού και εκκλησιαστικά στο Πατριαρχείο της Ρώμης.Κατά την Εικονομαχία η αντίδραση του Πατριαρχείου της Ρώμης προς την θρησκευτική πολιτική του αυτοκράτορα θα μετατοπίσει την περιοχή των Πρεσπών και την Δυτική Ελληνική χερσόνησο γενικά στην δικαιοδοσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου ως τιμωρία της αντίδρασης του Πάπα και διοικητικά στο Θέμα της Θεσσαλονίκης.

Κατά τους Ελληνο-βουλγαρικούς πολέμους με κύριους αντιπάλους τον  Τσάρο Σαμουήλ Β΄,  24^ο ηγεμόνα της πρώτης Βουλγαρικής Αυτοκρατορίας(681–1018) και τον Αυτοκράτορα Βασίλειο Β΄ τον Μακεδόνα, οι Πρέσπες θα καταληφθούν από τους Βουλγάρους και θα γίνουν πρωτεύουσα του κράτους του αφού ο Σαμουήλ καταλαβαίνει πως είναι καλά οχυρωμένη, έχει επίσης φυσική άμυνα και είναι δύσβατη για όσους θέλουν να την κατακτήσουν.Οχυρώνει   τον Άγιο Αχίλλειο που τότε δεν ήταν νησί αλλά ενώνονταν με την ξηρά από ένα στενό πέρασμα που ήταν λιθόστρωτο με αμυντικούς πύργους όπου σκοπεύει να χτίσει εκεί το παλάτι του.Για να αυξήσει τον πληθυσμό της νέας του πρωτεύουσας θα κάνει επιδρομή στην Θεσσαλία και θα αλώσει την Λάρισα το 982 μ.Χ  μετά από τριετή πολιορκία όπου θα πάρει τους κατοίκους της και μαζί τα λείψανα  του Αγίου Αχιλλείου, του πολιούχου της Σκοπέλου Αγίου Ρηγίνου και του Αγίου Διοδώρου επισκόπου Τρίκκης.Δίπλα στο ανάκτορο του θα οικοδομήσει μια Βασιλική προς τιμήν του Αγίου Αχιλλείου όπου θα τοποθετηθούν όλα τα λείψανα που πήρε εκεί, έπειτα θα δημιουργήσει την βουλγαρική Αρχιεπισκοπή και θα πάρει για Αρχιεπίσκοπο τον Γερμανό της Έδεσσας(Βοδενάς)(«Γερμανὸς ὁ καὶ Γαβριήλ ἐν Βοδινοῖς καὶ ἐν τῇ Πρέσπᾳ», Cod. Paris. gr., 880, Νικόλαος Μοναχός, ΧΙΙΙ, f. 407 v.).

Έτσι σιγά-σιγά οι Πρέσπες παίρνουν τα χαρακτηριστικά μίας σημαντικής πόλης,μετά το τέλος της Βουλγαρικής Αυτοκρατορίας και τον θάνατο του Σαμουήλ (όπου θα θαφτεί στην Βασιλική του). ο Βασίλειος θα επισκευθεί την περιοχή και θα οικοδομήσει άλλα 2 οχυρωματικά έργα,στην συνέχεια θα προκληθούν επιδρομές από Αλαμανούς και θα λεηλατήσουν τον μητροπολιτικό ναό του Αγίου Αχιλλείου όπως μας λέει ο Σκυλίτζης (οι γε μην Αλαμάνοι και Φράγγοι(γένη δε ούτοι δυτικά) κατα της χώρας αφεθέντες καθαιρούσι μεν τα εν τη Πρέσπα των Βουλγάρων υπολελειμμένα βασίλεια, σκυλεύουσι δε και τον εκείσε ναόν, ος επ΄ ονόματι του Αγίου Αχιλλέιου ίδρυται, μηδενός των εν εκείνω φεισάμενοι ιερών ων τινά μεν αύθις ανεσώθησαν, τα δε λοιπά ο στρατός διανειμάμενοι εις χρήσιν ιδίαν μετασκεύασεν».)( Georgius Cedrenus, Joannis Scylitze ope ; ab Immanuele Bekkero …, Τόμοι 22-23).

Στην μητρόπολη θα γίνει μία σύνοδος  από τον Αρχιεπίσκοπο της Αχρίδος Θεοφύλακτο όπου ο άρχοντας της Πρέσπας ήταν ένας Μακρεμβολίτης,αριστοκρατική οικογένεια από την Κωνσταντινούπολη όπου έδωσαν και μία αυτοκράτειρα την Ευδοκία Μακρεμβολίτισσα(1021-1096) ( Kazhdan, Alexander (1991). «Μακρεμπόλιτες». Στο Kazhdan, Αλέξανδρος . Το λεξικό του Βυζαντίου της Οξφόρδης . Oxford University Press. Π. 1272. ISBN 978-0-19-504652-6 .)Στον Άγιο Αχίλλειο υπάρχουν επίσης η βασιλική των Αγίων Αποστόλων,του Αγίου Δημητρίου,του Αγίου Γεωργίου και η Μονή της Παναγίας Πορφύρας (http://media.ems.gr/ekdoseis/makedonika/makedonika_39/ekd_pemk_39_gelou.pdf)        .

Μετά την άλωση της Πόλης από τους σταυροφόρους  ο Δεσπότης της Ηπείρου Θεόδωρος Άγγελος Δούκας ο Α΄ απελευθερώνει το 1218-19  προσωρινά την Δυτική Μακεδονία   όμως η δημιουργία της ισχυρής δεύτερης Βουλγαρικής Αυτοκρατορίας από τον Καλογιάν και η νίκη του ανιψιού του Ίβαν Ασέν Β΄   εναντίον του Δεσποτάτου της Ηπείρου  θα καταστήσουν πάλι της Πρέσπες βουλγαρική κτήση.Η τελική απελευθέρωση από τους Βουλγάρους θα έρθει με τον Ιωάννη  Γ ΄Δούκα Βατάτζη το 1246 που θα ελευθερώσει όλη την Μακεδονία.Θα ακολουθήσει εμφύλιος ανάμεσα στο Δεσποτάτο της Ηπείρου και στην Αυτοκρατορία της Νίκαιας για τον έλεχγο της Μακεδονίας, μετά την ανακατάληψη της Πόλης από τον Μιχαήλ Η΄Παλαιολόγο οι Πρέσπες θα είναι μέρος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.Το 1346 άλλη μία ισχυρή αυτοκρατορία εμφανίζεται στα Βαλκάνια.Η Σερβική Αυτοκρατορία του Στέφανου Δουσάν(1308-1355),που χάρη στην αδυναμία των Βυζαντινών Αυτοκρατόρων θα φτάσει ως την Πελοπόννησο και θα διεκδικήσει τον τίτλο ¨Αυτοκράτωρ Σέρβων και Ελλήνων¨.Στις Πρέσπες μετά το θάνατο του Στέφανου Δουσάν θα την κυβερνήσουν οι ηγεμόνες Βουκασίν( 1365-1371) και ο  Μάρκος Μρνιάβτσεβιτς((1371-1386).

ΤΟ «ΣΕΡΒΙΚΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ»  ΣΤΙΣ ΠΡΕΣΠΕΣ

Με την ισχύ της Σερβικής Αυτοκρατορίας θα ανθήσει και ο σερβικός πολιτισμός,η Σερβική Εκκλησία θα γίνει Πατριαρχείο, θα δημιουργηθούν νόμοι όπως ο Κώδικας Δουσάν και ο Νομοκανόνας του Αγίου Σάββα.Θα χτιστούν πολλές εκκλησίες και μοναστήρια σε όλη την επικράτεια της αυτοκρατορίας,στις Πρέσπες όπου τα απότομα βράχια,οι σπηλιές και η δύσβατη περιοχή θα επιτρέψουν στην διαμόρφωση μίας μοναστικής πολιτείας.Το Ασκηταριό της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος του 13^ου αιώνα είναι μονόχωρος και καμαροσκέπαστος,διασώζει ελάχιστα λείψανα τοιχογραφιών στην καμάρα και σώζονται ερείπια των μοναστικών κελιών ,το Ασκηταριό της Μικράς Αναλήψεως του Σωτήρος του 15^ου αιώνα φέρει δύο  κόγχες στην ανατολική πλευρά του Ιερού επίσης σώζονται η Πλατυτέρα στον τύπο της Βλαχερνίτισσας, ο Μελισμός, ο Άγιος Συμεών ο Στυλίτης και ο Άγιος Στέφανος στην Πρόθεση. Στην ανώτερη ζώνη, έχει ιστορηθεί η Πεντηκοστή και η Ανάληψη,  το ασκηταριό της Υπεραγίας Θεοτόκου Ελεούσης εξωτερικά φέρει ημικυκλική κόγχη στα ανατολικά, ενώ εσωτερικά δύο κόγχες, στο υπέρθυρο της εισόδου έχει φιλοτεχνηθεί η Παναγία η Ελεούσα. Πάνω από την εικόνα υπάρχει η επιγραφή «Δέησις του δούλου του Θεού» ,στο  υπέρθυρο της εισόδου του ναού, υπάρχει  κτιτορική επιγραφή:

«Ανηγέρθη και ανιστορήθει ο Θείος κ(αι) πάνσεπτος ναός/ της Υπεραγι(ας) Δεσποίνης ημ(ων) Θ(εοτό)κου κ(αι) Αειπαρθένου Μαρί(ας) δι/α συνδρομής κόπου τε κ(αι) εξόδου του τιμιοτάτου εν ιερο/μοναχ(οις) κυρ(ίου) Σάβ(β)α κ(αι) Ιακώβου κ(αι) Βαρλαάμ τ(ων) κτητόρον. αυθέ<ν>της ο Βλουκασινός. Επί έτους (1409/10)» στο νότιο τοίχο πάνω από το παράθυρο, είναι  η επιγραφή «Ιωαννίκιος ιερομόναχος και ζωγραφών». Στη θριαμβευτική αψίδα διακρίνεται η Πλατυτέρα, ο Μελισμός με δύο Ιεράρχες και ένας Στυλίτης Άγιος. Ο Κύκλος του Δωδεκαόρτου  με θέματα όπως Η Γέννηση, η Εις Άδου Κάθοδος και η Κοίμηση της Θεοτόκου, ο Κύκλος των Παθών με θέματα όπως ο Επιτάφιος Θρήνος, αλλά και  έργα όπως ο Μεγάλης Βουλής Άγγελος.Τέλος, μνημονεύει τα ονόματα των Μιχαήλ, Κωνσταντίνου και Μανουήλ και το όνομα Δραγάσι(ς), ενδεικτικό της παρουσίας του Σερβικού Οίκου των Dragas, Το  Ασκηταριό των Εισοδίων της Υπεραγίας Θεοτόκου στην αλβανική πλευρά στο νησάκι Mali grad και τέλος ο ναός του Αγίου Πέτρου στην Σκοπιανή πλευρά στο νησάκι Golem grad.Αυτά είναι τα 6 Σέρβικα  ασκηταριά που πλαισιώνουν τις λίμνες των Πρεσπών,ένα άγνωστο κομμάτι του Μεσαιωνικού πολιτισμού και της Μεσαιωνικής ιστορίας των Βαλκανίων.

Πηγή

The post Μεσαιωνικές Πρέσπες και το «Σερβικό Άγιον Όρος» appeared first on Νέα Φλώρινα.