Ισότιμη πρόσβαση στα δημόσια αγαθά

Κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι η τηλεκπαίδευση έχει, ή μπορεί να έχει, καθολική ισχύ, καθώς ούτε οι εκπαιδευτικοί ούτε οι μαθητές έχουν ισότιμη πρόσβαση στα μέσα και στις υπηρεσίες. Δεν έχουν όλοι ηλεκτρονικούς υπολογιστές ή φορητές συσκευές και πρόσβαση στο διαδίκτυο, αλλά και αυτοί που έχουν δεν σημαίνει ότι ο εξοπλισμός τους ή η ταχύτητα του διαδικτύου πληρούν τις ελάχιστες προϋποθέσεις προκειμένου να οργανώσουν ή να παρακολουθήσουν σύγχρονη ή ασύγχρονη τηλεκπαίδευση. Και βέβαια, δεν μπορεί κανείς να τους υποχρεώσει να προβούν στα αναγκαία έξοδα, προκειμένου να αγοράσουν, ή να αναβαθμίσουν, εξοπλισμό και πρόσβαση στο διαδίκτυο, προκειμένου να απολαμβάνουν ένα αγαθό που είναι δημόσιο και δωρεάν: την παιδεία. Υπάρχει βέβαια και ένα μεγάλο ποσοστό εκπαιδευτικών και μαθητών που έχουν εξοπλισμό και γρήγορη πρόσβαση στο διαδίκτυο και επομένως μπορούν να ανταποκριθούν με επάρκεια στην πρόκληση της τηλεκπαίδευσης.

Όμως, δεν έχουν όλοι ισότιμη πρόσβαση στα μέσα και αυτό από μόνο του δημιουργεί ανισότητα πρόσβασης στο δημόσιο αγαθό της παιδείας, ενώ παράλληλα εργαλειοποιείται σε μια προσπάθεια ιδιωτικοποίησής της και, επίσης,καθιστά την τηλεκπαίδευση στην παρούσα φάση μη υποχρεωτική για τους συντελεστές της. Επομένως, η ενοχοποίηση και στοχοποίηση εκπαιδευτικών, γονέων και μαθητών δεν νομιμοποιείται.

Η διαρκής κρίση του Π.Σ.Δ.

Το Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο απολαμβάνει κι αυτό, χάρη στην ενσκήψασα τηλεκπαίδευση, απρόσμενη δημοσιότητα και προσελκύει το ενδιαφέρον εκπαιδευτικών, μαθητών και γονιών. Όλοι θέλουν να αξιοποιήσουν τις, παντελώς άγνωστες μέχρι πρότινος,υπηρεσίες του, που τώρα φαίνονται ελκυστικές. Αυτή η πολυκοσμία, όμως, ανέδειξε και τα δομικά προβλήματα του Π.Σ.Δ., γνωστά εδώ και καιρό στους ανθρώπους του και στους χρήστες του: την ένδεια ανθρώπινου δυναμικού και υποδομών.

Βέβαια, δεν μπορεί να απαιτήσει κανείς μέσα σε ελάχιστες ημέρες να λυθούν όλα τα προβλήματα του Π.Σ.Δ. και μάλιστα κάτω από τις συνθήκες που επικρατούν. Πρέπει, όμως, να γίνει κατανοητό – και απαιτητό– ότι η μοναδική αυτή υποδομή που διασυνδέει εκατοντάδες χιλιάδες εκπαιδευτικούς, μαθητές και υπηρεσίες, θα πρέπει,σε εύλογο για τη συγκυρία χρόνο, να στελεχωθεί και να εξοπλιστεί με όσους και όσα θα την καταστήσουν λειτουργική στην εκπαιδευτική καθημερινότητα, αλλά ακόμα και υπό την πίεση ραγδαίων και δυσμενών εξελίξεων.

Με αυτά τα δεδομένα και μέχρι να υπάρξει ένα Π.Σ.Δ. στιβαρό και λειτουργικό, είναι μάλλον επιβεβλημένη η προσφυγή σε εμπορικές εφαρμογές, είτε δωρεάν είτε με πληρωμή, τόσο από το Υ.ΠΑΙ.Θ., που φαίνεται να ανακουφίζεται προσωρινά από την πίεση, όσο και από τους εκπαιδευτικούς γιατί έτσι μπορούν να παρέχουν λειτουργική τηλεκπαίδευση. Και αυτό γιατί τηλεκπαίδευση πρέπει να κάνουμε τώρα.Εκτός από την οικονομική διάσταση αυτής της επιλογής, που μπορεί να εξασφαλίζει δωρεάν και απρόσκοπτη πρόσβαση, υπάρχει το ζήτημα των προσωπικών δεδομένων: ακόμη και αν δεν «πάθει» κανείς κάτι, οι εταιρείες με μηδενικό κόστος συλλέγουν δεδομένα και κερδοσκοπούν.Εγείρονται λοιπόν ζητήματα ασφάλειας των χρηστών, αλλά και ηθικά, των οποίων η πραγμάτευση και οι συνακόλουθες επιλογές φαίνεται πως εγκλωβίζονται στη μέγγενη των αδιέξοδων επιλογών: μη λειτουργικές, αλλά ασφαλείς για τους χρήστες, υπηρεσίες του Π.Σ.Δ. ή λειτουργικές εμπορικές υπηρεσίες με κόστος τα προσωπικά δεδομένα;

Αν το δοκιμαζόμενο Εθνικό Σύστημα Υγείας είναι αυτό που προσπαθεί να ικανοποιήσει τις ανάγκες που ανακύπτουν από τον κορονοϊό και τα καταφέρνει, σε αντίθεση με τον ιδιωτικό τομέα της υγείας που φαίνεται πως παραχωρεί, πρόθυμα, έδαφος στο Ε.Σ.Υ., στην εκπαίδευση ισχύει το αντίστροφο: δεν είναι το δημόσιο Π.Σ.Δ. αυτό που ικανοποιεί τις ανάγκες της τηλεκπαίδευσης, αλλά οι υπηρεσίες του ιδιωτικού τομέα. Αρκεί να έχει κανείς τον απαραίτητο εξοπλισμό.

Σύγχρονη ή ασύγχρονη;

Ενώ για το τεχνικό και πληροφορικό σκέλος της τηλεκπαίδευσης ταλαιπωρούνται χιλιάδες πληκτρολόγια και ποντίκια, μόλις και μετά βίας διακρίνει κανείς νύξεις, έστω, για το παιδαγωγικό και διδακτικό κομμάτι αυτής της υπόθεσης. Ενώ, για παράδειγμα, έγιναν ξαφνικά γνωστές πλατφόρμες σύγχρονης και ασύγχρονης τηλεκπαίδευσης, τόσο του Π.Σ.Δ. όσο και εμπορικές, και όλοι σπεύδουν να κάνουν σεμινάρια, να παρακολουθούν επαΐοντες σε βίντεο για το how to και να δημιουργούν υλικό, δεν φαίνεται να απασχολεί και πολύ η παιδαγωγική και διδακτική μεθόδευση που πρέπει να προηγηθεί. Είναι βέβαια από τη μια η ταχύτητα με την οποία συμβαίνουν τα πράγματα, που δημιουργεί άγχος στους εκπαιδευτικούς, αλλά είναι επίσης – και κυρίως – η έλλειψη συναφούς γνώσης.Επομένως, όλοι προσπαθούν να λύσουν το πρόβλημα που αντιλαμβάνονται: τι κάνω και πώς το κάνω με αυτή την εφαρμογή.Δεν είναι καθόλου αυτονόητο ότι όποιος έχει επιμορφωθεί, ακόμη και στο Β’ Επίπεδο, μπορεί να κάνει, χωρίς προϋποθέσεις, τηλεκπαίδευση και μάλιστα με τον πιο πρόσφορο, από παιδαγωγική και διδακτική άποψη, τρόπο. Δεν επιμορφώθηκε γι’ αυτό. Να λοιπόν τι πρέπει να συμπεριλάβουν τα αμέσως επόμενα προγράμματα επιμόρφωσης στις Τ.Π.Ε.: την τηλεκπαίδευση. Αλλά και τα παιδαγωγικά τμήματα και οι άλλες σχολές παιδαγωγικής εκπαίδευσης θα πρέπει να ανανεώσουν τα προγράμματα σπουδών τους προς αυτή την κατεύθυνση.

Για τον τομέα της σύγχρονης τηλεκπαίδευσης, όσο και όπως εφαρμόζεται τον τελευταίο καιρό, δεν είναι πολλά τα τεκμήρια που να μας επιτρέπουν να σχηματίσουμε μια εικόνα για το είδος και την ποιότητα της διδακτικής και παιδαγωγικής μεθόδευσης που ακολουθούν οι εκπαιδευτικοί στις μέχρι τώρα προσπάθειές τους. Οπότε δεν μπορούμε να αξιολογήσουμε, Ωστόσο, στη σύγχρονη τηλεκπαίδευση, το γεγονός ότι ο εκπαιδευτικός έχει τη δυνατότητα να αποκαταστήσει την επικοινωνία με τους μαθητές του σε πραγματικό χρόνο, παράγει παιδαγωγικά οφέλη, καθώς συνεχίζεται και ανανεώνεται η παιδαγωγική σχέση που έχει συναφθεί μεταξύ τους και, επίσης, εμπλουτίζεται από τα ψηφιακά περιβάλλοντα εντός των οποίων πραγματοποιείται. Στην τηλεδιάσκεψη ο εκπαιδευτικός μπορεί σε πραγματικό χρόνο να αναθέσει εργασίες, να καθοδηγήσει – διευκολύνει τους μαθητές του στη διεκπεραίωσή τους, είτε αυτές γίνονται με συμβατικά είτε με ψηφιακά μέσα και, αξιοποιώντας την κοινή χρήση οθόνης, να αξιολογήσει τις εργασίες τους. Μέσω της συνομιλίας μπορεί να κοινοποιήσει συνδέσμους για πρόσβαση σε διαδικτυακό υλικό και αρχεία για ανάθεση ασύγχρονων εργασιών, οι οποίες θα συζητηθούν στην επόμενη διαδικτυακή συνάντηση. Αυτά όσον αφορά τις δημοφιλείς πλατφόρμες τηλεδιάσκεψης Skype, Viber, Messenger. Αν πρόκειται για πιο εξελιγμένες πλατφόρμες (Webex, Zoom, Blackboard) που έχουν αναπτυχθεί με σκοπό την τηλεκπαίδευση, τότε τα πράγματα είναι ακόμη καλύτερα, καθώς είναι ευκολότερη η διαχείριση της ψηφιακής τάξης με τις δυνατότητες που προσφέρονται. Σε κάθε περίπτωση, τόσο για την προστασία των προσωπικών δεδομένων όσο και για την εστίαση στη διδακτική πράξη και όχι στα πρόσωπα, οι κάμερες θα πρέπει να παραμένουν κλειστές. Επιπρόσθετα, είναι και θέμα εξοικονόμησης πόρων.

Στην ασύγχρονη τηλεκπαίδευση, με βάση όσα μπορεί κανείς να παρατηρήσει στα μαθήματα ανοιχτής πρόσβασης που έχουν δημιουργηθεί στο eclass του Π.Σ.Δ., αλλά και στις συζητήσεις στα social media, η κυρίαρχη τάση είναι η ανάρτηση φύλλων εργασίας, συνδέσμων και πολυμεσικού υλικού.Πρόκειται για μια πράξη στο πλαίσιο του εφικτού, αυτό μπορώ αυτό κάνω, αλλά σίγουρα απέχει από το να θεωρηθεί πράξη με παιδαγωγικό και διδακτικό πλαίσιο. Ακόμη και αν αυτό το βήμα είναι δειλό και ατελέσφορο, δεν παύει να δηλώνει την επιθυμία και την προθυμία των εκπαιδευτικών να δοκιμάσουν κάτι καινούριο, ακόμη και αν ξεκινούν από το μηδέν. Πάντως, αν τα «μαθήματα» στο eclass παραμείνουν σε αυτή την κατάσταση δεν έχουν να προσφέρουν στους μαθητές παρά ελάχιστα πράγματα. Αυτό που εκκρεμεί είναι η περαιτέρω εξοικείωση με το σύνολο των δυνατοτήτων που δίνει το eclass, πέρα από αυτές της ανάρτησης εκπαιδευτικού υλικού: τα εργαλεία επικοινωνίας, τις δραστηριότητες/εργασίες, την αξιολόγηση και την οργάνωση της τάξης. Αυτό όμως που δίνει τη δυνατότητα να οργανώσουμε όλα τα παραπάνω, ώστε να είναι δυνατός ο διδακτικός σχεδιασμός, είναι η δημιουργία ενοτήτων, ο χαρακτήρας των οποίων μπορεί να είναι θεματικός (εστίαση σε θέματα), χρονικός (κατανομή σε εβδομάδες), ή κοινωνικός (οργάνωση τάξης). Επειδή στην ασύγχρονη τηλεκπαίδευση απουσιάζει η ζωντανή επικοινωνία μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητών, θα πρέπει αυτή να συνοδεύεται από τηλεδιασκέψεις με όποια εφαρμογή κρίνει κάθε εκπαιδευτικός προσφορότερη.

Μαζί με το eclass απρόσμενη δημοσιότητα απολαμβάνει τον τελευταίο καιρό και η ψηφιακή εκπαιδευτική πλατφόρμα e-me, που έχει στο επίκεντρό της, ως παιδαγωγικό εργαλείο, την κυψέλη. Και εδώ, όπως και στο eclass ή το elearning (το Moodle του Π.Σ.Δ.), η ανάρτηση φυλλαδίων εργασίας, ανάθεσης εργασιών ας πούμε, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πρόκειται για παιδαγωγική πρακτική με διδακτικό σχεδιασμό. Θα πρέπει να αναζητηθούν οι συνδυασμοί και οι τρόποι αξιοποίησης των εργαλείων που προσφέρει η e-me, με γνώμονα τη δημιουργία κυψελών όπου θα συντελείται, στα όρια του εφικτού, παιδαγωγικό και διδακτικό έργο. Το επίδικο ζήτημα σε αυτή την περίπτωση δεν είναι τι θα κάνει ο εκπαιδευτικός ή τι υλικό θα ανεβάσει, αλλά τι θα κάνουν οι μαθητές με το υλικό αυτό χρησιμοποιώντας τις ΤΠΕ, το οποίο δεν θα μπορούσαν να κάνουν χωρίς αυτές. Με αυτόν τον τρόπο τα ψηφιακά μέσα καθίστανται γνωστικά εργαλεία και αξιοποιείται η προστιθέμενη αξία τους.

Επιστρέφοντας στην e-me, μπορούμε να κάνουμε μια αδρή κατηγοριοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρει, με κριτήριο την ένταξή τους σε στάδια της διδασκαλίας προκειμένου να εξυπηρετήσουν τη διδακτική διαδικασία. Μια πρώτη κατηγορία, αυτή της οργάνωσης και προετοιμασίας των μελών της κυψέλης, απαρτίζουν οι δυνατότητες της προσθήκης μελών, της δημιουργίας πλάνου της τάξης και οι δημοσκοπήσεις. Για το εκπαιδευτικό υλικό και τις δραστηριότητες, μαθησιακής διαδικασίας και αξιολόγησης, η e-me μας δίνει πολλές δυνατότητες: να αναρτήσουμε υλικό·με την εφαρμογή myphotodentro να φτιάξουμε μια συλλογή μαθησιακών αντικειμένων και άλλου εκπαιδευτικού υλικού από το Φωτόδεντρο, τον Εθνικό Συσσωρευτή Εκπαιδευτικού Περιεχομένου·να δημιουργήσουμε blogs στα οποία θα ενσωματώσουμε υλικό (e-meblogs)·να δημιουργήσουμε πολυμεσικές διαδραστικές δραστηριότητες ανοιχτού αλλά και κλειστού τύπου με την εφαρμογή e-mecontent (η οποία πολύ εύκολα μπορεί να υποβιβαστεί σε εργαλείο δημιουργίας ασκήσεων μόνον κλειστού τύπου)· να οργανώσουμε φακέλους προσωπικών επιτευγμάτων, e-portfolio, που θα αναδεικνύουν τη δουλειά που έχει κάνει κάθε μέλος της κυψέλης πάνω σε ένα συγκεκριμένο θέμα ή έναν στόχο· με την εφαρμογή e-meassignments, μπορεί να γίνει ανάθεση εργασιών από τον εκπαιδευτικό σε μαθητές, αλλά και από μαθητές σε άλλους μαθητές, διεκπεραίωση ανατιθέμενης εργασίας, υποβολή και αξιολόγηση/ανατροφοδότηση. Στην e-me, όπως και στις άλλες υπηρεσίες του Π.Σ.Δ., η διασύνδεση εκπαιδευτικών, μαθητών και υπηρεσιών μπορεί να γίνει μόνο με το όνομα χρήστη του λογαριασμού στο Π.Σ.Δ., ή με το ονοματεπώνυμό του χρήστη.

Από τη στιγμή που είμαστε όλοι κλεισμένοι στα σπίτια μας, η δημιουργία ομάδων μαθητών και η συνεργατική δουλειά εντός τους, θα έλεγε κανείς ότι μόνο στο χώρο του φανταστικού μπορεί να έχει θέση. Όμως, το Π.Σ.Δ. διαθέτει μια σχετικά άγνωστη και παραμελημένη υπηρεσία, την γραφίς, που αφορά τη δημιουργία και επεξεργασία κοινόχρηστων αρχείων, αντίστοιχη των Google Docs.Με μια πολύ σημαντική διαφορά: στη γραφίς τα προσωπικά δεδομένα και το περιεχόμενο προστατεύονται από το Π.Σ.Δ. Και μια έλλειψη: η γραφίς δεν διαθέτει δυνατότητα δημιουργίας φορμών. Για όσους χρησιμοποιούν ήδη τα Google Docs, είναι γνωστή η αξία της εργασίας με κοινόχρηστα αρχεία επεξεργαστή κειμένου, υπολογιστικού φύλλου, εφαρμογής παρουσίασης και φόρμες. Με εξαίρεση τις τελευταίες, η γραφίς μπορεί να φιλοξενήσει όλες τις άλλες διδακτικές δραστηριότητες που σχετίζονται με κοινόχρηστα αρχεία.

Κοντολογίς, ένα σενάριο χρήσης:οι μαθητές οργανώνονται σε ομάδες·ο εκπαιδευτικός αναθέτει, με σύγχρονο ή ασύγχρονο τρόπο, εργασίες στις ομάδες· κάθε ομάδα δημιουργεί ένα κοινόχρηστο έγγραφο στο οποίο τα μέλη της εργάζονται από κοινού για να διεκπεραιώσουν την εργασία· ο εκπαιδευτικός βλέπει και αξιολογεί την κάθε εργασία σημειώνοντας πάνω στο κοινόχρηστο έγγραφο· τα έγγραφα όλων των ομάδων κοινοποιούνται σε όλα τα μέλη της τάξης.

Αυτά, θα πει κανείς, απαιτούν εξειδικευμένες γνώσεις, εξοπλισμό και… και… Συμφωνώ. Δεν απευθύνομαι, όμως, αποκλειστικά στους εκπαιδευτικούς, αν και αρκετοί θα εκλάβουν τις παραπάνω αναφορές ως αρθρώματα στο ήδη πλούσιο ψηφιακό τους ρεπερτόριο. Απευθύνομαι και σε αυτούς που σχεδιάζουν την εκπαιδευτική πολιτική, τα προγράμματα μόρφωσης, κατάρτισης, επιμόρφωσης, σε κάθε φορέα της εκπαίδευσης. Είναι δική τους δουλειά, καταρχήν, να εκπαιδεύσουν, να χρηματοδοτήσουν, να υποστηρίξουν τον εκπαιδευτικό κόσμο σε ζητήματα που αφορούν την αποτελεσματική χρήση των Τ.Π.Ε. Πιο αναλυτικά, δεν είναι μόνο θέμα χρόνου η εξοικείωση των εκπαιδευτικών, όσων τουλάχιστον συνεχίσουν, με τα εργαλεία τηλεκπαίδευσης που αναφέρθηκαν παραπάνω. Υπάρχουν κι άλλες σοβαρές εκκρεμότητες: η αναβάθμιση των υποδομών του Π.Σ.Δ. και η στελέχωσή του με ανθρώπινο δυναμικό·η επαρκής επιμόρφωση των εκπαιδευτικών σε ζητήματα διδακτικής αξιοποίησης των ΤΠΕ και η ουσιαστική στήριξή τους κατά την εφαρμογή· η συνεχής τεχνική υποστήριξή τους· η συνεχής αναβάθμιση του εξοπλισμού των σχολείων. Επειδή όμως αυτά είναι πάγια και διαχρονικά αιτήματα και στο μεγαλύτερο μέρος τους παραμένουν αιτήματα, άρα μοιάζει σαν ανούσια επανάληψη, θα πρέπει να γίνει γνωστό και να προβληθεί πως,παρά τις πάγιες ελλείψεις, ό,τι γίνεται, στο βαθμό και με τον τρόπο που γίνεται στα σχολεία μας, είναι κατόρθωμα των εκπαιδευτικών που βάζουν πλάτη σε όλες τις προσπάθειες ανανέωσης του εκπαιδευτικού έργου. Τα επιτεύγματα αυτών των προσπαθειών μπορεί να μην έχουν τη λάμψη των ολυμπιακών μεταλλίων και να μην αποδίδουν δόξα και δημοφιλία, είναι όμως παρατηρήσιμα και μετρήσιμα. Και ενίοτε, προκαλούν την έκπληξη και το ενδιαφέρον προσώπων, φορέων και θεσμών. Μέχρι να κλείσουν τα φώτα.

Κάτι ακόμα, σημαντικό κι αυτό. Οι υπηρεσίες που προσφέρει το Π.Σ.Δ. βασίζονται σε Ελεύθερο Λογισμικό/Λογισμικό Ανοιχτού Κώδικα (Ε.Λ./Λ.Α.Κ.). Αυτό, όμως, σε έναν κόσμο που έχει εθιστεί και βυθιστεί στο διαδικτυακό τζάμπα (εφαρμογές, ενημέρωση, ψυχαγωγία, επικοινωνία, σοσιαλμίντια, γουατέβερ), δεν λέει απολύτως τίποτε. Όπως, φυσικά, δεν λέει και πολλά στον εμπορικό ψηφιακό κόσμο. Για να δούμε. Η χρήση του Ε.Λ./Λ.Α.Κ., καταρχήν, δεν σημαίνει απαραίτητα την καταβολή χρημάτων, καθώς μπορεί να είναι και δωρεάν. Και αυτό απαλλάσσει ένα ήδη καχεκτικό και κακομαθημένο δημόσιο από το να ξοδέψει ένα σωρό χρήματα για ψηφιακές υποδομές και υπηρεσίες, αφού μπορεί να χρησιμοποιήσει εφαρμογές Ε.Λ./Λ.Α.Κ. Και στην περίπτωση του Π.Σ.Δ. το κάνει πολύ επιτυχημένα, μειώνοντας το κόστος. Την ίδια στιγμή, όμως, μειώνει ακόμη περισσότερο το κόστος αυτής της πελώριας ψηφιακής υποδομής, με την υποστελέχωση και την ένδεια του εξοπλισμού και στην πράξη φαλκιδεύει την λειτουργικότητά της – και τη δημοτικότητά της!

Το Ε.Λ./Λ.Α.Κ., γενικά μιλώντας για την Ελλάδα, δεν είναι ούτε άγνωστο ούτε στα σπάργανα. Υπάρχουν καταρχάς θεσμικοί φορείς που ασχολούνται με αυτό (οργανισμοί, πανεπιστήμια, εργαστήρια), αλλά και ένα πλήθος ανθρώπων που αναπτύσσουν, βελτιώνουν, δοκιμάζουν, υποστηρίζουν και μεταφράζουν εφαρμογές Ε.Λ./Λ.Α.Κ. Κάποιες από αυτές τις δραστηριότητες αμείβονται, κάποιες άλλες γίνονται εθελοντικά. Το Ε.Λ./Λ.Α.Κ., δηλαδή, δεν βρίσκεται στο περιθώριο της οικονομικής δραστηριότητας ούτε παρασιτεί εις βάρος της. Είναι κομμάτι της, που χρειάζεται, όμως, υποστήριξη.Είναι ένας τομέας, ο οποίος εκτός από τη χρηστικότητά του, αναδεικνύει αξίες, όπως ο εθελοντισμός και συμβάλλει ενεργά στη διαμόρφωση και βελτίωσης της συνεργατικής κουλτούρας του διαδικτύου.

Το υλικό και ο τρόπος

Μέχρι τώρα, παρατηρώντας κανείς τα ανοιχτά μαθήματα του eclass, τις αναρτήσεις στα social media και τις σχετικές με την τηλεκπαίδευση συζητήσεις, διαπιστώνει ότι σε αυτό το νέο τοπίο,στην ασύγχρονη τηλεκπαίδευση έχουν μεταφερθεί οι πάγιες διδακτικές πρακτικές των πραγματικών τάξεων και προτείνεται το ίδιο εκπαιδευτικό υλικό: άφθονη γραμματική, αριθμητικές πράξεις, ασκήσεις κλειστού τύπου, τα οποία διαμεσολαβούνται από δασκαλοκεντρικές μεθόδους. Με αυτόν τον τρόπο οι Τ.Π.Ε. υποτάσσονται σε διαδεδομένες – και κατά κοινή ομολογία αναποτελεσματικές – διδακτικές πρακτικές και υποβιβάζονται, στην καλύτερη περίπτωση, σε εποπτικά μέσα, τα οποία καθώς παραμένουν στα χέρια του εκπαιδευτικού, ενισχύουν ακόμη περισσότερο τον κυρίαρχο ρόλο που κατέχει στο δασκαλοκεντρικό μοντέλο. Σαφώς και δεν πρόκειται για συνειδητή επιλογή κατασυκοφάντησης του ψηφιακού κόσμου, αλλά για την αδράνεια που χαρακτηρίζει ένα μέρος του εκπαιδευτικού κόσμου: την παραμονή στα γνωστά και δοκιμασμένα. Την ίδια στιγμή αγνοούνται το Φωτόδεντρο, ο Αίσωπος, ο Πρωτέας, η Ιφιγένεια, αποθετήρια που, παρά το γεγονός ότι περιέχουν πάρα πολύ υλικό που δεν είναι χρήσιμο (ας είμαστε επιεικείς), ωστόσο έχουν πολύ περισσότερο αξιόλογο υλικό που μπορεί να συνεισφέρει σε διδακτικές πρακτικές που διαφοροποιούνται σημαντικά από αυτές που συνήθως ακολουθούνται.

Βέβαια, δεν περιμένει κανείς μέσα σε αυτόν τον τηλεκπαιδευτικό κυκλώνα να ενεργήσουν οι εκπαιδευτικοί με τρόπο που θα αναδεικνύει τις Τ.Π.Ε. ως γνωστικά εργαλεία, αξιοποιώντας προσομοιώσεις, οπτικοποιήσεις και μοντελοποιήσεις, με διερευνητικές, ανακαλυπτικές και εποικοδομητικές μεθόδους, εντός αυθεντικών καταστάσεων μάθησης. Όμως, αυτή η απρόσμενη προσέγγιση του εκπαιδευτικού κόσμου με τον κόσμο της τηλεκπαίδευσης δεν πρέπει να μείνει χωρίς αξιοποίηση. Πρέπει να κεφαλαιοποιηθεί άμεσα στα επόμενα προγράμματα επιμόρφωσης. Φυσικά, δεν μπορούμε παρά να είμαστε ελάχιστα αισιόδοξοι ότι κάτι τέτοιο θα συμβεί και, πολύ περισσότερο, ότι θα αποδώσει. Όμως, είναι μια ευκαιρία.

Λανθάνει και μια τάση να τονίζεται η αποτελεσματική χρήση των Τ.Π.Ε. στα ιδιωτικά εκπαιδευτήρια και τα επιτεύγματά τους. Όσον αφορά τα επιτεύγματα μπορούμε να ισχυριστούμε ότι τα δημόσια σχολεία καθόλου δεν υστερούν. Για την αποτελεσματική χρήση, όμως, των Τ.Π.Ε., ας μου επιτραπεί μια παρέκβαση. Προσωπική και απολύτως μερική. Σε ημερίδα για την ένταξη των Τ.Π.Ε. στη διδακτική διαδικασία κλήθηκε εκπαιδευτικός ιδιωτικού σχολείου να παρουσιάσει σε εκπαιδευτικούς δημόσιων σχολείων την πλατφόρμα Moodleγια την ασύγχρονη τηλεκπαίδευση. Μετά από μια διεξοδική παρουσίαση των χαρακτηριστικών της εποικοδομητικής προσέγγισης και των δυνατοτήτων της πλατφόρμας, προχώρησε στην επίδειξη ενός μαθήματος που είχε δημιουργηθεί σε αυτήν, το οποίο αποτελείτο από αναρτημένο υλικό και ερωτήσεις κλειστού τύπου, με τελευταία την κρεμάλα, η οποία, σύμφωνα με τον εισηγητή, εντασσόταν στην ψυχαγωγική εκμάθηση. Δεν ισχυρίζομαι ότι το ίδιο μπορεί να συμβαίνει στα περισσότερα ή σε όλα τα ιδιωτικά σχολεία. Δεν ξέρω.Όμως, είμαι σίγουρος ότι οι ιθαγενείς έχουν λιγοστέψει επικίνδυνα.

Το μέγα ζήτημα της «κάλυψης»

Μέσα στη δίνη της τηλεκπαίδευσης, είτε από παραπληροφόρηση είτε ηθελημένα, αρκετοί εκπαιδευτικοί έχουν σχηματίσει την εντύπωση ότι είναι υποχρεωμένοι να κάνουν τηλεκπαίδευση. Για το λόγο αυτό, δημιουργούν ένα μάθημα στο eclass ή μια κυψέλη στην e-me, αναρτούν ένα ελάχιστο υλικό, π.χ. ένα φυλλάδιο με ασκήσεις και μπορούν έτσι να ισχυριστούν δύο πράγματα: πρώτον ότι κάνουν τηλεκπαίδευση και δεύτερον ότι είναι «καλυμμένοι δια παν ενδεχόμενον». Να ομολογήσουμε εδώ ότι δεν είναι λίγα αυτά που γίνονται στον εκπαιδευτικό χώρο «για να είμαστε καλυμμένοι». Μια τέτοια προσέγγιση της τηλεκπαίδευσης βάζει δύο θέματα στο τραπέζι: καλυμμένοι σε τι και από ποιον, ένα, και δεύτερον το ζήτημα των ψευδεπίγραφων πράξεων που γίνονται στο όνομα της «κάλυψης». Καταρχήν δεν είμαστε υποχρεωμένοι να κάνουμε τηλεκπαίδευση επειδή προέκυψε τώρα αυτή η ανάγκη, ούτε και κανένας αρμόδιος φορέας έκανε σχετική αναφορά. Αρκετά σημεία που αναπτύχθηκαν παραπάνω συνηγορούν σε αυτό, ιδίως, όμως, η αναφορά στο ζήτημα της ανισομερούς πρόσβασης σε εξοπλισμό και διαδίκτυο. Ξανά: από τη στιγμή που δεν μπορούν όλοι, εκπαιδευτικοί και μαθητές, να συμμετέχουν ισότιμα στην τηλεκπαίδευση, δεν μπορεί αυτή να είναι υποχρεωτική για κανέναν. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν θα κάνουμε ή δεν θα προσπαθήσουμε να κάνουμε τηλεκπαίδευση. Και αυτό γίνεται με όλα τα προβλήματα και τις αδυναμίες που συνεπάγεται η πρώτη γνωριμία με τον χώρο της τηλεκπαίδευσης. Η επίκληση λοιπόν της «κάλυψης» και οι συνακόλουθες ψευδεπίγραφες πράξεις είναι αχρείαστες – και ανήθικες.

Έπεα πτερόεντα και κύμβαλα αλαλάζοντα

Σε όσα μέχρι στιγμής έχουν διαμειφθεί σε σχέση με την τηλεκπαίδευση, δεν υπάρχει νομίζω κάτι που να δικαιολογεί την έπαρση θεσμικών, εκλεγμένων ή μετακλητών, προσώπων και τους πανηγυρισμούς για την, συζητήσιμη, λειτουργικότητα και αποτελεσματικότητα της τηλεκπαίδευσης. Ούτε χρειάζεται να υπερθεματίζουμε και να κομπάζουμε, πλειοδοτώντας χωρίς στοιχεία και επιχειρήματα.

«Τα γραπτά μένουν, όπως και οι πράξεις», μπορούμε να πούμε αν θέλουμε να αντιτεθούμε στον τίτλο αυτής της παραγράφου. Η εστίαση σε αυτό που πραγματικά γίνεται – και είναι αυτό που θα μείνει, θα μας δώσει πολύτιμα στοιχεία, τόσο για την τηλεκπαιδευτική πραγματικότητα αυτή καθαυτή, όσο και για τον μελλοντικό σχεδιασμό. Επομένως, ο όποιος προβληματισμός αναπτυχθεί για την τηλεκπαίδευση, θα πρέπει να βασίζεται στα πραγματικά δεδομένα και στις ανάγκες που θα κληθεί να ικανοποιήσει, ή να αντιμετωπίσει σε έκτακτες καταστάσεις όπως τώρα. Η ορθολογική αντιμετώπιση του ζητήματος, η ορθή επικοινωνία και δημοσιοποίησή του, παίζουν έναν πολύ σημαντικό ρόλο στην οργάνωση και τη λειτουργία των υποδομών, στην αποτελεσματική και ωφέλιμη μακροημέρευσή τους.

Last but not least

Στις δύσκολες συγκυρίες ενεργοποιείται ο κοινωνικός αυτοματισμός, μια εξουσιαστική πρακτική που επιχειρεί να κυριαρχήσει στο κοινωνικό σύνολο αποπροσανατολίζοντάς το από το πραγματικό πρόβλημα και στρέφοντας την προσοχή του σε κάποιο υποτιθέμενο ή κατασκευασμένο πρόβλημα, κατηγορώντας ταυτόχρονα μια συγκεκριμένη ομάδα του πληθυσμού ως υπεύθυνη για το πρόβλημα.

Από ελάχιστους δημοσιογράφους τις τελευταίες ημέρες οι εκπαιδευτικοί παρουσιάστηκαν συλλήβδην ως τεμπέληδες, ενώ άλλοι δημοσιογράφοι, λειτουργώντας ως εντεταλμένοι προβοκάτορες, υπερασπιστές κατά τα άλλα των φτωχών και των αδυνάτων, ρώτησαν κυβερνητικά στελέχη για την περίπτωση μείωσης των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων. Τα οποία στελέχη, όπως είναι αναμενόμενο σε αυτές τις περιπτώσεις, άδραξαν την ευκαιρία για σιβυλλικές απαντήσεις.Και οι μεν και οι δε δημοσιογράφοι, επιχειρούν την ενεργοποίηση του κοινωνικού αυτοματισμού και της ενστικτώδους ανθρωποφαγικής συμπεριφοράς και, γιατί όχι, των αντανακλαστικών του κυβερνητικού προσωπικού που στη συγκυρία αυτή θα βρει μια καλή δικαιολογία για μια οικονομική πολιτική λιτότητας, ως επιτυχημένη συνέχεια της αυτής που επιβλήθηκε από το 2010. Στην αρένα λοιπόν και οι εκπαιδευτικοί, γιατί κάποιοι ισχυρίζονται ότι είναι υπεραμειβόμενοι τεμπέληδες, μαζί με πρόσφυγες, μετανάστες, κάθε κατατρεγμένο, ημεδαπούς, αλλοδαπούς, Έλληνες, ξένους, γείτονες, φίλους, γνωστούς, άγνωστους, γιατί, πού ξέρεις; μπορεί να είναι φορείς του ακατανόμαστου ιού. Όλοι αυτοί, λοιπόν,σαν κατάδικοι και άγρια ζώα, βορά στο φιλοθεάμον κοινό που ψάχνει λύτρωση. Βέβαια, το κοινό ποτέ δεν σκέφτεται, ούτε καν υποψιάζεται, ότι μπορεί κάποια στιγμή να έρθει η δική του σειρά να κατέβει ως θύμα στην αρένα.

Θα ήταν στρουθοκαμηλισμός αν ισχυριζόμασταν ότι δεν υπάρχουν ακαμάτηδες στον εκπαιδευτικό χώρο. Υπάρχουν, όπως παντού, σε όλο το φάσμα της κοινωνικής ζωής. Οι αργόσχολοι εκπαιδευτικοί καταλαμβάνουν στον κλάδο τους το ίδιο ποσοστό που καταλαμβάνουν και οι προαναφερόμενοι δημοσιογράφοι στον δικό τους. Αυτή, όμως, η υπερβολική εστίαση σε μια συγκεκριμένη κατηγορία εκπαιδευτικών αλλοιώνει τη μεγάλη εικόνα. Με αυτή την πρακτική είναι σαν να σπρώχνεις τον άλλον από το σβέρκο για να κολλήσεις τη μύτη του σε έναν ζωγραφικό πίνακα και μετά να τον ρωτάς αν απόλαυσε τον πίνακα. Σαν το δάσος και το δέντρο.

Οι εκπαιδευτικοί είναι ίσως ο μόνος κλάδος του δημοσίου που αφιερώνει άφθονο χρόνο, πέραν του υπηρεσιακού,για διδακτική προετοιμασία, επιμορφώσεις και άλλες εκπαιδευτικού τύπου υποχρεώσεις, σε ώρες και ημέρες που άλλοι κλάδοι έχουν αργία.

Γιάννης Κασκαμανίδης

Δάσκαλος, Φλώρινα

The post Η τηλεκπαίδευση δεν είναι παίξε γέλασε appeared first on Νέα Φλώρινα.

Αυτό που χρειάζεται τώρα εδώ στη Φλώρινα είναι ο λόγος. Λόγος ανθρωπιστικός, καταφατικός, συγκαταβατικός, γενναιόδωρος και ανοιχτόκαρδος· λόγος αγωνιστικός που θα εστιάζει στον πυρήνα του φαινομένου, ότι δηλαδή πρόκειται για ανθρώπους που έχουν ανάγκη και θα προτρέπει σε έναν έμπρακτο ανθρωπισμό, στην ανάληψη δράσης. Γιατί αν το καθημερινό σιτηρέσιο και η διαμονή των ανθρώπων αυτών είναι ήδη εξασφαλισμένα, χρειάζεται επιπλέον η δημιουργία ενός κοινωνικού πλαισίου, ενός δικτύου ανθρώπινων σχέσεων που θα τους προσφέρει ψυχοσυναισθηματική ασφάλεια προκειμένου να περιοριστεί το κενό που έχει δημιουργήσει η απώλεια του δικού τους κοινωνικού ιστού. Χρειάζονται ανθρώπινες σχέσεις με φυσική παρουσία,όταν και όπου οι περιστάσεις το επιτρέπουν ή το επιβάλλουν, γιατί μόνο έτσι είναι δυνατή η κατανόηση του προβλήματος, η ενσυναίσθηση και ο σεβασμός, η ανθρωπιά και η αλληλεγγύη.

Προτεραιότητα έχουν τα παιδιά, ιδίως αυτά που είναι σε σχολική ηλικία, καθώς αυτή η ηλικιακή ομάδα διατρέχει τους μεγαλύτερους κινδύνους όσον αφορά τον ψυχοσυναισθηματικό τους κόσμο, αφού βιώνουν τραυματικά την κατάσταση στην οποία βρίσκονται, αλλά και τη μελλοντική τους πορεία, καθώς η απώλεια της παιδικής ηλικίας και των σχολικών χρόνων είναι συνθήκες ικανές να τα οδηγήσουν στο περιθώριο των κοινωνιών όπου πρόκειται να ζήσουν, ως τραγικές υπάρξεις που θα κουβαλούν το τραύμα του ξεριζωμού και της απόρριψης. Είναι στοιχειώδης μας υποχρέωση ως κοινωνίας υποδοχής – έστω και προσωρινής – να σεβαστούμε τα δικαιώματα αυτών των παιδιών και να σταθούμε δίπλα τους, να δώσουμε λίγο από τον προσωπικό μας χρόνο, όταν και όπου χρειαστεί και να υποστηρίξουμε κάθε ενέργεια που θα συμβάλλει στον περιορισμό και την εξάλειψη των συνεπειών που προκαλεί η κατάσταση στην οποία βρίσκονται.

Υπάρχουν πολλοί ακόμη λόγοι που είναι ικανοί όχι μόνο να άρουν τις όποιες επιφυλάξεις, αλλά και να πείσουν για τη σοβαρότητα του προβλήματος και την αναγκαιότητα της συνεισφοράς μας. Όπως, επίσης, μπορούν να ξεγυμνώσουν τα κίνητρα της αποφυγής, της άρνησης, της συνωμοσιολογίας και της κινδυνολογίας και να αποκαλύψουν την ανυπαρξία στοιχειώδους λογικής που τις συνέχει. Μια, εμπεριστατωμένη όμως, ματιά στο μωσαϊκό του πληθυσμού της χώρας μας, από την ίδρυση του ελληνικού κράτους και εντεύθεν, είναι αρκετή για να μας πείσει για την τρομακτική ισχύ της τάσης του ανθρώπου να μετακινείται και να εγκαθίσταται εκεί όπου η εκάστοτε συγκυρία του επιτρέπει. Μπορούμε ακόμα να δούμε τις τάσεις, τις αντιδράσεις και τα συναισθήματα των κοινωνιών υποδοχής, για να διαπιστώσουμε ότι τότε, όπως και τώρα, η αποδοχή και η άρνηση ήταν παρούσες. Και θα βεβαιωθούμε ότι η άρνηση του διαφορετικού ανθρώπου δεν γίνεται με κριτήριο την εθνική ή εθνοτική του καταγωγή, αλλά με μόνο κριτήριο το είναι διαφορετικός: σε όλη τη διάρκεια του 20ου αι. η άρνηση αφορούσε τους ελληνικής καταγωγής πληθυσμούς που κατέφθαναν στην Ελλάδα, ενώ τώρα αφορά ανθρώπους με διαφορετική καταγωγή. Όμως πρόκειται για άρνηση. Και στις δύο περιπτώσεις. Να είναι άραγε σύντομες περίοδοι μικροψυχίας, ή μήπως μια μακράς διάρκειας απουσία οποιασδήποτε ευαισθησίας; Κι αν η αποδοχή, η ανθρωπιά και η αλληλεγγύη συντείνουν στην ειρηνική εγκατάσταση και αποκατάσταση των κάθε φορά νεοφερμένων, στην κοινωνική αναπαραγωγή και στην ειρηνική συμβίωση, η άρνηση αδυνατεί να συμβάλλει σε κάτι θετικό για τον άνθρωπο και την κοινωνία και έχει να προσφέρει μονάχα φθηνό και ψεύτικο άλλοθι στη βία. Αν αδυνατεί κανείς να αναγνωρίσει το κακό, τότε δεν έχει καμία ηθική υποχρέωση. Η δύναμη βρίσκεται στην πειθώ, ενώ η αδυναμία στη βία.

Πρέπει να ανησυχούμε; Φυσικά και πρέπει. Υπάρχουν πολλοί λόγοι.Η κλιματική κρίση εγκαθιδρύεται πλέον ως μόνιμη κατάσταση και μαστίζει τον πλανήτη. Η χρήση του όρου «κλιματική αλλαγή» μοιάζει μάλλον με ευφημισμό.  Η δημογραφική ένδεια της Ελλάδας και της Ευρώπης συνολικά είναι το μείζον ζήτημα για το οποίο πρέπει να ανησυχούμε, καθώς η δημογραφική ευημερία είναι αυτή που εξασφαλίζει στο πέρασμα του χρόνου τη διατήρηση και μετεξέλιξη των κοινωνιών και των πολιτισμών και στον σύντομο χρόνο την ευημερία των νοικοκυριών. Επιπρόσθετα, η δημογραφική ένδεια προσφέρει εύφορο έδαφος στον ανορθολογισμό και έτσι ενισχύονται τα φοβικά σύνδρομα, όπως αυτό του μετασχηματισμού της Ευρώπης σε προτεκτοράτο, φαντασιακών ή υπαρκτών, ισλαμικών μορφωμάτων και οι θεωρίες αντικατάστασης των ευρωπαίων χριστιανών από μουσουλμάνους. Πρέπει να ανησυχούμε για την ανθρωπιστική κρίση που μαστίζει εκατομμύρια ανθρώπους σε ολόκληρο των πλανήτη και είναι συνέπεια των ανθρωπογενών και φυσικών καταστροφών, της ανισότητας και της υπανάπτυξης. Ο ερχομός στην πόλη μας ανθρώπων που έχουν ανάγκη, είναι συνέπεια αυτής της κρίσης, αυτού του ανθρωπιστικού ολέθρου, που, για την ώρα, δεν φαίνεται κάτι να τον επιβραδύνει, πολύ περισσότερο να τον σταματά.

Να ανησυχούμε και για κάτι ακόμα. Αν σε αυτή την περίσταση αδυνατούμε να αναγνωρίσουμε τις αιτίες που οδηγούν σε γεγονότα και καταστάσεις που έχουν ως συνέπεια την προσφυγιά και τον κατατρεγμό, τον ξεριζωμό και τη μετανάστευση, τότε είναι πολύ πιθανόν να μην αναγνωρίζουμε, υποθετικά μιλώντας, τις αιτίες του δικού μας μελλοντικού ξεριζωμού. Διακατεχόμαστε από μια βεβαιότητα ότι αυτά τα προβλήματα αφορούν πάντα κάποιους άλλους και είμαστε πεπεισμένοι ότι αυτό δεν πρόκειται να συμβεί σε μας. Ότι εμείς δεν θα βρεθούμε ποτέ σε αυτή την κατάσταση.Εμείς θα είμαστε πάντα εδώ, πάντα καλά, θα ζούμε ήσυχα και δεν θα πειράζουμε κανέναν. Έλλειψη προνοιακής συνείδησης; Προφανώς. Όταν κυριαρχεί η άγνοια, τόσο για το παρελθόν όσο και για τους παράγοντες διαμόρφωσης του παρόντος, τότε είναι πολύ πιθανόν να μην αντιλαμβανόμαστε ορθά ούτε το παρόν ούτε, πολύ περισσότερο, να έχουμε μια στοιχειώδη προετοιμασία, διανοητικής τουλάχιστον μορφής, για το μέλλον. Αδυνατούμε να συνειδητοποιήσουμε,ή δεν διανοούμαστε καν, ότι είμαστε απόγονοι ανθρώπωνπου μετακινήθηκαν ή ότι υπάρχει περίπτωση να μετακινηθούμε κι εμείς κάποια στιγμή στο μέλλον. Διηγήσεις, αφηγήσεις και ιστορίες, μύθοι και παραμύθια, σιωπές και αποκρύψεις, χοντροκομμένα ψέματα, διαστρέβλωση και νοθεία, ανορθολογισμός και ιδιοτέλεια, ιδεολογική χρήση και προπαγάνδα έχουν οδηγήσει, στην καλύτερη περίπτωση, στη δημιουργία μιας ψευδο-ιστορικής συνείδησης και μια στρεβλής πολιτικής παιδείας, στην άγνοια και την απουσία κριτικής σκέψης, στον ρατσισμό και στον φασισμό.

Οι άνθρωποι που πρόκειται να έρθουν στη Φλώρινα είναι άνθρωποι σε μεταβατικό στάδιο και κάθε μετάβαση εγκυμονεί κινδύνους γι’αυτούς, είτε λόγω εγγενών είτε λόγω εξωτερικών παραγόντων. Σε ότι μας αφορά, η κατανόηση του φαινομένου θα πρέπει να είναι το πρώτο μας βήμα και η ανθρωπιά και η αλληλεγγύη μας το επόμενο.

Γιάννης Κασκαμανίδης

δάσκαλος

The post Ξένοι στα ξένα appeared first on Νέα Φλώρινα.

The post Δωρεάν διάθεση της έκδοσης της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης “Η Φλώρινα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία” appeared first on Νέα Φλώρινα.

Πρόκειται για το βιβλίο του Γιάννη Κασκαμανίδη με τον τίτλο «Η Φλώρινα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία: ανθρωπογεωγραφία, δημογραφία, κοινωνική και οικονομική ιστορία».

Η παρουσίαση έγινε από τον καθηγητή ιστορίας και πολιτισμού, Αντρέα Ανδρέου, ο οποίος αναφέρθηκε εκτενώς στο ιστορικό παρελθόν της Φλώρινας κατά τους οθωμανικούς χρόνους, έτσι όπως αποτυπώνεται στο πόνημα.

Την εκδήλωση χαιρέτησε η πρόεδρος του εφορευτικού συμβουλίου της Βιβλιοθήκης, Βασιλική Μούζα, ενώ τελευταίος πήρε το λόγο ο συγγραφέας.

Να τονιστεί πως αμέσως μετά την παρουσίαση έγινε βράβευση εθελοντών που βοηθούν το έργο της Βιβλιοθήκης στο τμήμα του δανεισμού.

The post Η παρουσίαση του βιβλίου «Η Φλώρινα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία» (video, pics) appeared first on Νέα Φλώρινα.

Το βιβλίο θα παρουσιάσει ο Αντρέας Ανδρέου, Καθηγητής ιστορίας και πολιτισμού.

Κυριακή, 6 Οκτωβρίου 2019, ώρα 18:00, «Ταράτσα», Ξενοδοχείο «Λύγκος», στη Φλώρινα.

The post Παρουσίαση της νέας έκδοσης της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Φλώρινας «Βασιλικής Πιτόσκα» appeared first on Νέα Φλώρινα.

Το κείμενο που ακολουθεί γράφτηκε με σκοπό να διαβαστεί στην έναρξη του Πανελλήνιου Συνεδρίου Εκπαιδευτικών Δυτικής Μακεδονίας, με τίτλο «Σχολείο για μια σύγχρονη κοινωνία αλληλεγγύης», που ξεκίνησε σήμερα, Παρασκευή 26 Μάϊου 2017 και θα τελειώσει αύριο Σάββατο το βράδυ, στους χώρους της Παιδαγωγικής Σχολής Φλώρινας. Δεν διαβάστηκε, γιατί η τελική μου εκτίμηση ήταν πως η ανάγνωσή του μπροστά στο πολυπληθές ακροατήριο, θα εκλαμβανόταν από τους συνδιοργανωτές του συνεδρίου ως πολεμική εναντίον τους, ακόμη και ως προσωπική επίθεση. Κι επειδή δεν ήταν αυτός ο σκοπός μου, αλλά η δημιουργία προϋποθέσεων για την ανάπτυξη ειλικρινούς διαλόγου, ο οποίος με κριτικό πνεύμα θα αντιμετωπίσει την εικόνα παρακμής και άφατης ελαφρότητας που παρουσιάζουν τα ποικιλώνυμα συνέδρια, αλλά και κάθε είδους επιμορφωτική δράση, το καταθέτω γραπτά για να προσεγγιστεί νηφάλια και να καταστεί επικοινωνιακά αποτελεσματικό.

Αυτό το συνέδριο ως προς τη θεματολογία του συμπεριλαμβάνει τα πάντα, όπως άλλωστε σχεδόν όλα τα συνέδρια που αφορούν την εκπαίδευση. Η επιστημονική επιτροπή αποτελείται από 53 και η οργανωτική από 44 μέλη. Επίσης, το συνέδριο αυτό έχει μια όμορφη και λειτουργική ιστοσελίδα, καλλιτεχνική αφίσα, όλες τις σημαντικές ημερομηνίες, ανακοινώσεις στα media και σημαντικό αριθμό φιλοφρονητικών σχολίων στα social media, 80 εικοσάλεπτες εισηγήσεις, 10 εργαστήρια μιάμισης ώρας, 15 αναρτημένες ανακοινώσεις και περισσότερους από 123 εισηγητές. Λίγες ημέρες πριν, υπήρξε και ανακοίνωση για ένα θεματικό συμπόσιο, το οποίο, καθώς φαίνεται, δεν θα γίνει. Τέλος, το συνέδριο αυτό είναι ανοιχτό σε κάθε ενδιαφερόμενο, είτε αυτός επιθυμεί να συμμετέχει ενεργά είτε να παρακολουθήσει ως απλός σύνεδρος. Αυτή είναι μια εικόνα ευημερίας.

Στην αφίσα του συνεδρίου αναφέρεται πως οι σχολικοί σύμβουλοι της Περιφερειακής Διεύθυνσης Δυτικής Μακεδονίας είναι συνδιοργανωτές αυτού του συνεδρίου. Συνεπώς, κι εγώ ανήκω σε αυτή την ομάδα, ιδιότητα που όμως απέκτησα χωρίς καν να ερωτηθώ. Ό,τι γνωρίζω γι’ αυτό το συνέδριο οφείλεται στα μακροσκελή email που στάλθηκαν είτε υπηρεσιακά είτε από επικεφαλής της προσπάθειας αυτής, προς όλους όσοι σχετίζονται με αυτό. Αλλά και από την ενημερωμένη ιστοσελίδα του συνεδρίου.

Θα μπορούσα να αρνηθώ, ευγενικά βέβαια, τη συνδιοργάνωση. Επίσης, θα μπορούσα να μην είχα υποβάλει αίτημα στην Περιφερειακή Διεύθυνση για συμμετοχή των εκπαιδευτικών της 3ης Εκπαιδευτικής Περιφέρειας. Θα ήταν, όμως, ένα ιδιότυπο σαμποτάζ. Αντίθετα, προτίμησα να είμαι εδώ, όπως και οι εκπαιδευτικοί της Περιφέρειάς μου, για δυο λόγους: είναι ένα κοινωνικό γεγονός που αφορά τον εκπαιδευτικό κόσμο της περιοχής, συνεπώς υπάρχουν μεγάλα περιθώρια ωφέλειας και, δεύτερον, θεωρώ σκόπιμο να δούμε για μια ακόμη φορά ένα ακόμη συνέδριο και να ασκήσουμε κριτική με σκοπό να αλλάξουμε πορεία.

Αυτό το πανελλήνιο συνέδριο διοργανώθηκε μέσα σε λιγότερο από δύο μήνες. Και παρά το γεγονός ότι μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι δεν είναι έτσι, ο επείγων χαρακτήρας των email που στάλθηκαν, με την υπόμνηση «να λάβουν γνώση ενυπόγραφα όλοι οι εκπαιδευτικοί», οι αγωνιώδεις τηλεφωνικές συνομιλίες, οι αλλεπάλληλες προσκλήσεις προς πάσα κατεύθυνση, δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνειών. Πρεμούρα, άγχος, ανυπομονησία για την αίσια έκβαση του εγχειρήματος και την είσπραξη μιας κάποιας προσωπικής ωφέλειας. Χαρακτηριστικά της ματαιότητας του εφήμερου.

Ένα επιστημονικό συνέδριο πρέπει να είναι προϊόν της εποχής του, να απαντά σε ερωτήματα και αγωνίες της κοινότητας στην οποία απευθύνεται. Να έχει δηλαδή προσανατολισμό και σκοπό και οργανική σχέση με τον κόσμο που το περιβάλλει. Η θεματολογία αυτού εδώ του συνεδρίου, όμως, συμπεριλαμβάνει τα πάντα, με επίσημο ένδυμα εκπαιδευτικό, κάτι που φαίνεται να επιβεβαιώνεται και από τους τίτλους των εισηγήσεων. Σημειώνω εδώ, ότι, σύμφωνα με την πρόσκληση, με εισήγηση ή άλλης μορφής παρέμβαση σε αυτό εδώ το συνέδριο μπορούσε να συμμετέχει οποιοσδήποτε. Αρκεί να το θέλει.

Στις πολυσυλλεκτικές επιτροπές, επιστημονική και οργανωτική, όπως και στα προεδρεία των συνεδριών συμπεριλαμβάνονται άτομα τα οποία ουδέποτε ρωτήθηκαν για τη συμπερίληψή τους. Ενημερώθηκαν εκ των υστέρων. Εκόντες, αλλά και άκοντες και ανυποψίαστοι μαζί. Όπως, εκτιμώ, υπάρχουν και ανυποψίαστοι ομιλητές. Ο εντυπωσιακός αριθμός των μελών των δύο επιτροπών τι ακριβώς δηλώνει, υποδηλώνει, συνδηλώνει; Πολλά μέλη της επιστημονικής, όπως και της οργανωτικής επιτροπής είναι ταυτόχρονα και εισηγητές, με μία, δύο ή και τρεις εισηγήσεις. Ποιος κρίνει ποιον και με ποια κριτήρια;

Οι εργασίες που θα παρουσιαστούν εκπληρώνουν επιστημονικές προϋποθέσεις; Εγγυάται η επιστημονική επιτροπή κάτι τέτοιο; Πόσες εργασίες υποβλήθηκαν και τελικά απορρίφθηκαν από την επιστημονική επιτροπή; Συμφωνώ ότι δεν θα πρέπει αυτές οι διαδικασίες να είναι άκρως αυστηρές και εξαντλητικές, κάτι που δεν ταιριάζει άλλωστε και με τον χαρακτήρα των επιστημών της αγωγής, αλλά έχουμε φτάσει στο σημείο να μην κρατάμε ούτε τα προσχήματα πλέον.

Τι πετυχαίνει, εντέλει, αυτό εδώ το συνέδριο; Κοντολογίς θα παραθέσω μερικές προσωπικές μου εκτιμήσεις.

• Δίνει το δικαίωμα στους συνδιοργανωτές να επαίρονται ότι ενεργούν δημοκρατικά, καθώς το συνέδριο απευθύνεται σε όλους.
• Στα πλαίσια της απόλυτης συναίνεσης δεν υπάρχει κανένας παραπονεμένος, ή, έστω, δυσαρεστημένος. Όλοι όσοι ζήτησαν κάτι, βλέπουν το όνομά τους γραμμένο στο πρόγραμμα του συνεδρίου.
• Προσφέρει ακόμη: βεβαιώσεις, ανέξοδες φιλοφρονήσεις, στον πραγματικό ή στον ψηφιακό κόσμο, άφθονες φωτογραφίες για το Facebook, ρωγμή στην αφάνεια, ευκαιριακή δημοσιότητα, πεδίο δημόσιων σχέσεων. Είναι τελικά, μια καλή ευκαιρία ικανοποίησης προσωπικών επιδιώξεων.
• Το πανελλήνιο αυτό συνέδριο, όπως άλλωστε και τα διεθνή και τα παγκόσμια συνέδρια, επιφυλάσσομαι για τα διαπλανητικά, στην έναρξή του έχει πανηγυρικό χαρακτήρα, στιγμές προσωπικής αποθέωσης και δίνει την ευκαιρία για ανέξοδους κομπασμούς. Αυτά για δυο τρεις ώρες. Μετά μένουν τρεις – κι ο κούκος τέσσερις.
• Αν και η γενικόλογη και αόριστη αξιολόγηση μετά το τέλος των εργασιών θα κάνει λόγο για ένα επιτυχημένο, θαυμάσιο, εξαιρετικό συνέδριο, το συνέδριο αυτό δεν θα είναι παρά μια ακόμη απόδειξη για την επιστημονική ένδεια και την ευτέλεια που χαρακτηρίζει παρόμοια εγχειρήματα.
• Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου θα φανεί για εκατομμυριοστή φορά η απόλυτη – εν πολλοίς δικαιολογημένη – αδιαφορία των συνέδρων για τα καθαυτό συμβάντα του συνεδρίου.
• Καθώς ο ψηφιακός κόσμος υποκλίνεται στις ανάγκες μας, η διοργάνωση μορφωτικών ή επιμορφωτικών εγχειρημάτων μεγάλης έκτασης είναι πια πολύ εύκολη. Γίνεται, όμως, με απίστευτα ανεύθυνο τρόπο, με προχειρότητα, χωρίς γνώση, αλλά και όταν υπάρχει γνώση, χωρίς εκτίμηση και σεβασμό, ούτε για τον χαρακτήρα των εγχειρημάτων ούτε για το κοινό στο οποίο απευθύνονται. Κι έτσι συκοφαντούν και καταστρέφουν τα δίκτυα μετάδοσης της γνώσης.
• Μέσα από τέτοιες διαδικασίες κατακρημνίζεται το κύρος των θεσμών και των δομών της εκπαίδευσης, τραυματίζεται όχι μόνο η εικόνα, αλλά και η ίδια η εκπαίδευση και, τελικά, απαξιώνεται ο εκπαιδευτικός. Ο οποίος, με τη σειρά του, με πολύ δίκιο, απαξιώνει τους εκπροσώπους των θεσμών και των δομών. [Προσθήκη μετά τον συγκινητικό χαιρετισμό του Δημήτρη Πνευματικού στην έναρξη του συνεδρίου: Ο εκπαιδευτικός είναι η μόνη ελπίδα για την εκπαίδευση.]

Κλείνοντας, σας καλώ να αναστοχαστούμε για τα πεπραγμένα μας και να στοχαστούμε πλατιά και βαθιά για την επόμενη μέρα, καθώς εμείς είμαστε υπεύθυνοι για τους πολίτες του αύριο, συνεπώς οι επιλογές μας καθορίζουν το αύριο.

Γιάννης Κασκαμανίδης

Σχολικός σύμβουλος δημοτικής εκπαίδευσης

The post Αντί χαιρετισμού ή «Μη μου χαλάς τη μέρα» appeared first on Νέα Φλώρινα.

Σύνδεσμος: http://kaskas.mysch.gr/onlineapps/florina-liberation/

Το χρονολόγιο δημιουργήθηκε με σκοπό τη συγκρότηση μιας ψηφιακής διαδραστικής αφήγησης σχετικά με την Απελευθέρωση της Φλώρινας από τους Οθωμανούς. Παρέχει μια συνοπτική, αλλά, ωστόσο, λεπτομερειακή εικόνα για όσα μαρτυρούνται στις σχετικές με την Απελευθέρωση πηγές. Απευθύνεται σε όσους ενδιαφέρονται για την τοπική ιστορία και, κυρίως, στους εκπαιδευτικούς που αναζητούν ένα εύχρηστο διδακτικό μέσο για να προσεγγίσουν με ουσιαστικό τρόπο ένα ιστορικό γεγονός, συμβάλλοντας ταυτόχρονα στην κατανόηση του ιστορικού χρόνου.

ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ

Σύνδεσμος: http://kaskas.mysch.gr/onlineapps/florina/

Το Χρονολόγιο αφορά την ιστορία και τον πολιτισμό της Φλώρινας και της περιοχής της από τα προϊστορικά χρόνια. Αν και δεν αποτελεί στόχο η εξαντλητική παρουσίαση όλων όσων αφορούν την ιστορία και τον πολιτισμό του τόπου μας, πράγμα μάλλον ακατόρθωτο, ωστόσο, είναι σαφές πως η συμβολή αυτών που ενδιαφέρονται θα εμπλουτίσει και το περιεχόμενο του χρονολογίου και τις οπτικές αναπαράστασης και προσέγγισης του παρελθόντος.

Σε όσους κάτι τέτοιο φαίνεται ενδιαφέρον και επιθυμούν να υποβάλουν τις δικές καταχωρίσεις, μπορούν να το κάνουν συμπληρώνοντας τη φόρμαπου βρίσκεται εδώ: https://goo.gl/tucCo2.

Θέση στο Χρονολόγιο έχουν, ασφαλώς, τα μικρής, τοπικής εμβέλειας γεγονότα, οι άνθρωποι του τόπου τους οποίους η επίσημη ιστοριογραφία αγνοεί, αλλά, ωστόσο, διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο. Ό,τι τεκμηριώνεται μπορεί να αποτελέσει περιεχόμενο του Χρονολογίου.

ΟΔΩΝΥΜΙΚΑ ΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ

Σύνδεσμος: https://kiolalis.carto.com/viz/e645d9c2-6df0-11e6-adc9-0ee66e2c9693/embed_map

Ο οδωνυμικός χάρτης της Φλώρινας δημιουργήθηκε για να παρέχει πληροφορίες σχετικές με την ονοματοδοσία κάθε οδού της πόλης, να δείξει με ποιες θεματικές κατηγορίες της Ιστορίας, κυρίως, σχετίζονται οι οδοί και να αναπαραστήσει χωρικά τις θεματικές κατηγορίες στον πολεοδομικό ιστό της πόλης. Η ενότητα “Αγάλματα” αποτυπώνει τη χωρική κατανομή των μνημείων της πόλης και παρέχει σχετικές με αυτά πληροφορίες.

Ο χάρτης κατασκευάστηκε με σκοπό να αποτελέσει μια χρήσιμη εφαρμογή για όσους ενδιαφέρονται για την τοπική ιστορία. Παράλληλα, κατά το σχεδιασμό και την υλοποίηση της εφαρμογής, λάβαμε υπόψη τις ενδεχόμενες ερευνητικές συνιστώσες του εγχειρήματος, κάτι που αποτυπώνεται στην ταξινόμηση του περιεχομένου σε ενότητες και θεματικές κατηγορίες.

Ευελπιστούμε πως τα διαδραστικά χαρακτηριστικά της εφαρμογής, οι λεπτομέρειες του σχεδιασμού και η ταξινόμηση του περιεχομένου, θα αποτελέσουν κίνητρα για τους εκπαιδευτικούς που θα θελήσουν να την αξιοποιήσουν στη διδακτική πράξη.

Η ΦΛΩΡΙΝΑ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 20ου αι.

Σύνδεσμος: https://kiolalis.carto.com/viz/0067d17e-2907-11e4-b91e-0e73339ffa50/embed_map

Στον διαδραστικό χάρτη αποτυπώνονται οι χριστιανικές και μουσουλμανικές συνοικίες (μαχαλάδες) της πόλης της Φλώρινας, οι εκκλησίες και τα τζαμιά, καθώς και το δίκτυο με τις κυριότερες οδικές αρτηρίες που οδηγούσαν στα μεγάλα αστικά κέντρα. Είναι μια προσπάθεια για χωρική αποτύπωση των πληροφοριών που προέρχονται από πρωτογενείς και δευτερογενείς πηγές, με αναφορά στις αρχές του 20ου αι. Ουσιαστικά, πρόκειται για την όψη της Φλώρινας κατά την ύστερη οθωμανική εποχή, μιας και τα οικιστικά δεδομένα δεν αλλάζουν ραγδαία.

Γιάννης Κασκαμανίδης

Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης

Ιστότοπος: http://kaskas.mysch.gr/

The post Η Φλώρινα στο διαδίκτυο appeared first on Νέα Φλώρινα.