Κοσμήτορος της  Σχολής Κοινωνικών και Ανθρωπιστικών Επιστημών, Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας

Αργυρίου Λούστα «Νοσταλγίας χρέη ανεξόφλητα». Ιστορίες από τη Φλώρινα. Έκδοση Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Φλώρινας «Βασιλικής Πιτόσκα», Φλώρινα 2025.

Καταθέτω σήμερα, ανήμερα των Χριστουγέννων, τη δική μου «ανάγνωση» του βιβλίου του Αργύρη Λούστα που παρουσιάστηκε την περασμένη Κυριακή, επειδή η ολοκλήρωση, από μέρους μου, της μελέτης των ιστοριών που εμπεριέχονται σε αυτό  το βιβλίο αποτελεί κατ’ εμέ ένα πολύ ουσιαστικό κίνητρο για να μην αφήσω και εγώ «ανεξόφλητα χρέη», απέναντι στον άνθρωπο που υπέγραψε το δικό μου αντίτυπο, με την συγκινητική για μένα αφιέρωση  «στην ξαδέρφη Σοφία». Πρόκειται για μια συγγένεια κυρίως πνευματική,  μια συγγένεια που συνδέει τους ανθρώπους που έζησαν στον ίδιο τόπο, τριγύρισαν μέσα από τις πνευματικές τους διαδρομές  τους μαχαλάδες της Φλώρινας,  περιηγήθηκαν την ιστορία των ανθρώπων της, κουβαλώντας ανάλογο ψυχικό φορτίο, ως αποτέλεσμα της «ενσυναίσθησης» (empathy), αυτής που οδηγεί στη δημιουργική γραφή.

Αρχίζω την ανάγνωσή μου από τον τίτλο  του βιβλίου, που εμπεριέχει την πεμπτουσία του  και αποτυπώνει τα κίνητρα της συγγραφής. Οι λέξεις ως «σημαίνουσες» αποδίδουν τρία «σημαινόμενα» με εξαιρετικό ποιοτικό βάρος: πρόκειται για την έννοια της «νοσταλγίας», δηλαδή του αρχαίου «νόστου», την έννοια της «ιστορίας», η οποία έχει επίσης αρχαιοελληνικές καταβολές, προερχόμενη από το ρήμα «οίδα» και την έννοια του «χρέους» που ανταποκρίνεται σε εθιμικούς ηθικούς κώδικες συμπεριφοράς. Η σύζευξη των τριών εννοιών σε έναν τίτλο συνιστά, κατά τη γνώμη μου, το δυναμολόγιο των υπεραξιών,  μέσα στο οποίο κινείται το συγγραφικό υποκείμενο.

Θα πορευτώ  λοιπόν, μέσα από τις τρεις αυτές συμπληγάδες. Αν και στον τίτλο του βιβλίου προτάσσεται η έννοια της νοσταλγίας και του χρέους, το εννοιολογικό βάρος των οποίων τονίζει  στις ιστορίες του Λούστα την λογοτεχνική τους διάσταση, σύμφωνα με τη δική μου οπτική, η βαρύτητα θα πρέπει να αποδοθεί στην δεύτερη απέριττη πρόταση: «Ιστορίες από την Φλώρινα». Για να τεκμηριώσω όμως τον ισχυρισμό μου θα πρέπει να αναφερθώ στο πώς εγώ διαβάζω, μέσα από τις ιστορίες του Λούστα, το περιεχόμενο του όρου «ιστορία» στην συμπεριληπτική της απόδοση: «Ιστορίες».

Στις ιστορίες του Λούστα, οι αφηγηματικές τεχνικές είναι δύο: α) Το συγγραφικό υποκείμενο είναι σε ορισμένες ιστορίες ένα από τα δρώντα υποκείμενα, μέσα στον ευρύτατο καμβά των ανθρώπων του ευρύτερου κοινωνικού του περίγυρου. Στις περιπτώσεις αυτές το συγγραφικό υποκείμενο δεν έχει ρόλο πρωταγωνιστή, αλλά η συγκεκριμένη αφηγηματική τεχνική, του παρέχει το πρόσχημα, για να υιοθετήσει την «τριτοπρόσωπη αφήγηση». Για παράδειγμα, αυτό συμβαίνει στις ιστορίες  που σχετίζονται με τη γιαγιά του, στην αφήγηση της «σελήνης του χιονιού»  και σε άλλα κείμενα του βιβλίου του. β) Σε άλλα κείμενά του,   το συγγραφικό υποκείμενο  υιοθετεί την  τεχνική του «απρόσωπου αφηγητή», που του επιτρέπει να έχει μια ελευθερία στις περιγραφές και τις παρεκβάσεις του, όπως συμβαίνει  σε ιστορίες όπως «Το γράμμα του Κωστάκη» (πρόκειται για τον αξιόλογο Φλωρινιώτη ζωγράφο Κώστα Λούστα),  η  «Ούντρα»,  το «Vibrato», το «Κοτσάνι».

Εντούτοις, μέσα σε όλες τις ιστορίες του, ακόμα και σε αυτές που ο ίδιος δεν υπάρχει  ως δρων υποκείμενο, ελλοχεύει πάντα για τους μυημένους το αυτοβιογραφικό στοιχείο, το οποίο κινείται υποδόρια και αποτυπώνει ,μέσα από τις εμπειρίες του, αλλά και μέσα από τις αφηγήσεις άλλων που διηθούνται μέσα από τη δική του οπτική, τις ιστορίες του περιβάλλοντος, όπου έζησε.

Πρόκειται  σε όλες τις περιπτώσεις, για την ιστορία ως «αυτοβιογραφία», είτε πρόκειται για την ιστορία του ίδιου, είτε για τις ιστορίες των άλλων, που υπέπεσαν στην δική του αντιληπτική ικανότητα, οι οποίες ερμηνεύονται από τον ίδιο ως τριτοπρόσωπο αφηγητή, αλλά και ως δρών υποκείμενο. Κατά την προσωπική μου εκτίμηση, πρόκειται για «τον Λούστα αυτοβιογραφούμενο»,   όπως τιτλοφορείτο 1999 ο Παναγιώτης Μουλάς την έκδοση των αυτοβιογραφικών διηγημάτων του Παπαδιαμάντη ,εκδίδοντας στην Εστία το βιβλίο  «ο Παπαδιαμάντης αυτοβιογραφούμενος».

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται και η έννοια της ιστορίας, ως προσωπικής καταγραφής, η οποία «αντικειμενικοποιείται», παρά την υποκειμενικότητά της, αφού αποτελεί καρπό της εμπειρίας του συγγραφικού υποκειμένου. Μια ιστορία που καταγράφεται με εργαλείο την δημιουργική λογοτεχνική γραφή,αλλά αποτυπώνει  μια ολόκληρη κοινωνία, αυτήν της Φλώρινας, σε μια προσδιορισμένη περίοδο της ιστορίας της, η οποία ταυτίζεται με τα χρονικά όρια της ζωής του βιολογικού υποκειμένου στην συγκεκριμένη πόλη. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι «Το γράμμα του Κωστάκη», «Η Ούντρα», το “Vibrato”.

Εξάλλου η σχέση Λογοτεχνίας και ιστορίας και η μεταξύ τους αλληλεπίδραση είναι εξ ορισμού δεδομένη. Όπως και το πέρασμα «από την ιστορία  στις ιστορίες», όπως γράφει σε παλιότερο βιβλίο του ο φίλος μου Καθηγητής ο Γιώργος ο Κόκκινος, υπονοώντας πως περνάμε από το συλλογικό αφήγημα, στις ιστορίες των απλών ανθρώπων  ενώ αρχίζει να αποκτά περιεχόμενο η έννοια «της ιστορίας από τα κάτω». Η αναφορά μου βέβαια αυτή σχετίζεται με τους απλούς ανθρώπους, αυτούς που αποτελούν τον καμβά στις ιστορίες του Λούστα, όπως ο  Σωφρόνης ο μπακάλης, ο Τάτσες, ο Τάσος, η Μαρίκα, ο παπα-Φώνης, ο Μαχαμούχας και τόσοι άλλοι.

Ποια είναι όμως  τα χαρακτηριστικά των ιστοριών του Λούστα που προσδίδουν σε αυτές έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα; Πάντα κατά την γνώμη μου, αυτά τα χαρακτηριστικά που κάνουν τις ιστορίες του να ξεχωρίζουν είναι α) το τοπικό συγκείμενο της Φλώρινας, με τα υπαρκτά πρόσωπα  των ανθρώπων της, που της προσέδωσαν τον χαρακτήρα ενός πολύπλοκου και πολυσήμαντου, διαπολιτισμικού και με διαφορετικές καταβολές πολιτισμικού συγχρωτισμού, μέσα στον οποίο εξυφάνθηκαν οι νόρμες ενός «αστικοποιημένου» εθνοτοπικού συνόλου β) η λεπταίσθητη ειρωνεία της συγγραφικής πένας, η οποία, χωρίς καμιά δόση νοσταλγίας, απέδωσε τάσεις και συμπεριφορές, χωρίς να  καταγγέλλει και χωρίς να εξιδανικεύει  γ) η ενσυναίσθηση ως προνόμιο, αλλά και χρέος του συγγραφικού υποκειμένου που κατέγραψε την βιωμένη εμπειρία του, αφού προηγουμένως την εσωτερίκευσε ως χρέος που έπρεπε να εξοφληθεί.

Κλείνοντας θα επισημάνω ότι το ανεξόφλητο χρέος της αποτύπωσης των ιστοριών της Φλώρινας, όπως το αντιλαμβάνεται ο Λούστας, μου θυμίζει, από μια καταφανέστατα πιο θετική εκδοχή, ορισμένους από τους στίχους του ποιήματος του Καβάφη «Η πόλις».

Η πόλις

Είπες· «Θα πάγω σ’ άλλη γη, θα πάγω σ’ άλλη θάλασσα.Μια πόλις άλλη θα βρεθεί καλύτερη από αυτή

Καινούριους τόπους δεν θα βρεις, δεν θά βρεις άλλες θάλασσες.Η πόλις θα σε ακολουθεί. Στους δρόμους θα γυρνάςτους ίδιους. Και στες γειτονιές τες ίδιες θα γερνάς.

Πάντα στην πόλι αυτή θα φθάνεις. …

(Κωνσταντίνος Καβάφης)

Η διαφορά ανάμεσα στον Λούστα και στον Καβάφη είναι νομίζω εύληπτη. Η επίδραση που ασκεί η πόλη στον Καβάφη είναι αρνητική, μίζερη, γκρίζα.

Η επίδραση που ασκεί η Φλώρινα στον Λούστα δεν είναι  άλλη από τη νοσταλγική αναπόληση ενός κόσμου που τον εμπνέει. Γιατί η νοσταλγία στον Λούστα είναι αυτή που ενεργοποιεί την πνευματική του έκφραση, το έναυσμα και η αφετηρία της γραφής του.

Σ.Η.Τ

The post Βιβλιοπαρουσίαση: Αργυρίου Λούστα «Νοσταλγίας χρέη ανεξόφλητα» appeared first on Νέα Φλώρινα.

Η παρουσίαση έλαβε χώρα στην γεμάτη από Φλωρινιώτες αίθουσα εκδηλώσεων του Επιμελητηρίου Φλώρινας.

Το βιβλίο παρουσίασαν οι Ντίνα Καραμπατάκη, Φιλόλογος – Επιμελήτρια του βιβλίου και Δότα Σαρβάνη, Εκπαιδευτικός – Ποιήτρια, ενώ ο συγγραφέας αναφέρθηκε στο βιβλίο του με ιδιαίτερη συγκίνηση.

Την εκδήλωση προλόγισε η Βασιλική Μούζα, Πρόεδρος του Εφορευτικού Συμβουλίου της Βιβλιοθήκης και χαιρετισμό απηύθυναν ο Βουλευτής Σταύρος Παπασωτηρίου, ο Αντιδήμαρχος Φλώρινας Μιχάλης Χάτζιος και η Κοσμήτορας της Σχολής Κοινωνικών και Ανθρωπιστικών Επιστημών Σοφία Ηλιάδου – Τάχου.

Στο κλείσιμο της εκδήλωσης, η κα Μούζα  βράβευσε – εκ μέρους της Βιβλιοθήκης – την κα Καραμπατάκη για την πολύτιμη προσφορά της.

The post Η παρουσίαση του βιβλίου του Αργύρη Λούστα «Νοσταλγίας χρέη ανεξόφλητα» (video, pics) appeared first on Νέα Φλώρινα.

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 21 Δεκεμβρίου 2025, ώρα 11 π.μ. στην αίθουσα εκδηλώσεων του Εμποροβιομηχανικού Επιμελητηρίου Φλώρινας.

Το βιβλίο θα παρουσιάσουν οι κ.κ. Ντίνα Καραμπατάκη, Φιλόλογος, Επιμελήτρια του βιβλίου και Δότα Σαρβάνη, Εκπαιδευτικός, Ποιήτρια.

Για το βιβλίο θα μιλήσει και ο συγγραφέας κ. Αργύρης Λούστας.

Η παρουσία σας θα μας τιμήσει ιδιαίτερα

Βασιλική Μούζα
Πρόεδρος του Εφορευτικού Συμβουλίου

The post Παρουσίαση του βιβλίου του Αργύρη Λούστα «Νοσταλγίας χρέη ανεξόφλητα. Ιστορίες από τη Φλώρινα» appeared first on Νέα Φλώρινα.

Από το τριετές μνημόσυνο στον Άγιο Παντελεήμονα Φλώρινας, 21-8- 2022

ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Και περνούσαν οι μέρες μου με τα χρώματα τακτοποιημένα, με τα όνειρά μου συγυρισμένα, με τα ποιήματά μου καθαρογραμμένα γιατί έτσι τα έβλεπα έτσι νόμιζα… Κώστας Ουράνης.

Η τιμή έλαχε σε μένα, από όλους τους φίλους…Νεόκοπος καθώς είμαι σε τέτοιου είδους εκδηλώσεις, έπρεπε να βρω τις λέξεις…και δεν ήταν καθόλου εύκολο… Να πω δυο λόγια, μιας σελίδας κείμενο…Σε μια σελίδα όμως, πώς να χωρέσει ένας ωκεανός προσφοράς; Πώς να χωρέσει εκείνος ο μεγάλος άντρας; Πώς να περιγράψω ένα παιδί που πρωτοβούτηξε στα νερά της λίμνης της πατρίδας του, της λατρεμένης του Πρέσπας στους Ψαράδες κι έφτασε να κολυμπά σε πελάγη καλοσύνης και ήθους;

Χριστιανόπουλος Γεώργιος. Διοικητής του Γενικού Νοσοκομείου “Ιπποκρατείου” και Νοσοκομείου “Δερματικών νόσων” Θεσσαλονίκης. Διευθυντής Β´ Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου “Γ. Παπανικολάου” Θεσσαλονίκης.

Οι ευχαριστήριες επιστολές από επώνυμους και απλούς ανθρώπους, οι δημοσιεύσεις σε εφημερίδες, οι βραβεύσεις, θα συμπληρώσουν τους παραπάνω τίτλους. Κάθε τι άλλο είναι περιττό.

Εξ άλλου δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητά μου να αναλωθώ σε τυπικές αναφορές για την επιστημονική κατάρτιση και τα προσόντα του από πτυχία, μετεκπαιδεύσεις στο εξωτερικό, δημοσιεύσεις κλπ. Άλλοι ειδικότεροι, καταξιώνουν την προσφορά του.

Δυο λόγια μόνο καρδιάς κι απέραντης αγάπης αρκούν…

Σε λίμνη «αλίευσε» ο Χριστός τους μαθητές του. Τους δίδαξε να γίνουν αλιείς ανθρώπων για να σκορπίσουν στα πέρατα της γης σοφία και καλοσύνη.

Στη λίμνη του την Πρέσπα, τη «θάλασσα» των φλωρινιώτικων βουνών, έριξε τα πρώτα του « δίχτυα» να ψαρέψει γνώση, για το καλό του ανθρώπου, ο Χριστιανόπουλος…ένα θαύμα προσφοράς!

Τόχουν οι λίμνες να δημιουργούν θαύματα…

Δεν είναι τυχαίο, που το επίθετό του κρύβει μέσα του τον Θεάνθρωπο…

Είχα την ευλογία και τη τύχη να με θεωρεί φίλο του…Τώρα πρέπει να βρω τις λέξεις και να στριμώξω όλα μου τα συναισθήματα και την οδύνη μου σε μια σελίδα… Δεν του πήγαινε το δραματικό ύφος. Δεν ταίριαζε με τη λεβεντιά του…Ίσως γιατί ζούσε το δράμα στα άπειρα ιατρικά περιστατικά, που αντιμετώπιζε…Γι αυτό προσπαθούσε να του περισσεύει το χαμόγελο…

Ξέρω πως από κάπου με κοιτάζει και μου κλείνει το μάτι γνέφοντάς μου τρυφερά «πρόσεξε τι θα πεις»

Στην απέραντη ξαστεριά του και στη ντομπροσύνη του δεν υπήρχε χώρος για σύννεφα, γκρίζες σκιές και εντάσεις. Δούλεψε σκληρά, ακούραστα και αθόρυβα. Με μια απλότητα, που γοήτευε κάθε άνθρωπο και ενέπνεε απόλυτη εμπιστοσύνη στους ασθενείς…όπως όλοι οι σπουδαίοι άνθρωποι, οι σπουδαίοι επιστήμονες…Πάντα ανιδιοτελής δεν αναλώθηκε στον αγώνα του εύκολου πλουτισμού.

Προσέτρεχε σε όλους με το ίδιο αμέριστο ενδιαφέρον. Όπου κι αν τον χρειαζόταν ήταν παρών. Και βέβαια δεν υπήρχε Φλωρινιώτης, που να τον είχε ανάγκη και να μην ήταν δίπλα του χωρίς δεύτερη σκέψη με ό,τι καλύτερο μπορούσε να κάνει, με όλη του την ψυχή…

Πηγαίο το χιούμορ του, κατάλοιπο της αγαπημένης του Φλώρινας, την οποία ποτέ δεν αποχωρίστηκε. Πού τον έχανες πού τον έβρισκες, έβρισκε πάντα δικαιολογία να ανηφορίσει.

Στην τελευταία μας συνάντηση κάναμε σχέδια…Μετά από κάποιο διάστημα ξεκίνησε το οδυνηρό του ταξίδι…Εκείνος που τόσο κόσμο έσωσε, δοκίμαζε τον ίδιο πόνο. Κανείς μας δεν πίστευε πως θα έκανε αυτό το χωρίς γυρισμό ταξίδι τόσο νωρίς. Φάνταζε πάντα τόσο δυνατός, λεβέντης!

Ορισμένα ταξίδια, θέλεις να μη γίνουν, όμως δεν είναι της απόφασής μας…

Μας έφυγε αθόρυβα χωρίς να μας ρωτήσει…Σαν να μην ήθελε να λυγίσουμε

Και δεν ήταν πρέπον…Καθόλου…

Δεν προλάβαμε να του πούμε τίποτε, από εκείνα που σε μια σελίδα δεν χωρούν… Δεν ξέρω πού παν οι φίλοι όταν φεύγουν…Χτίζουν το σπίτι τους στη καρδιά μας…Όμως κάθε που μαζευόμαστε οι υπόλοιποι της παρέας με τις κιθάρες, τα τραγούδια, τις καντάδες και το κύμα των αναμνήσεων τον νιώθουμε να σιγοτραγουδά μαζί μας…πως μας σκεπάζει τρυφερά ο ίσκιος του… Συνήθως είναι οι καλύτεροι που φεύγουν…Ας είναι…

Και πώς να κρατήσεις κακία στον Χριστιανόπουλο, που μας έφυγε τόσο νωρίς…

Η σκέψη μας τον ακολουθεί πάντα…και γεμίζει τις άπειρες σελίδες της αγάπης, και της θλίψης που μας φέρνει η θύμηση της απώλειάς του…

ΑΞΙΟΣ, Αιώνιος για πάντα στη μνήμη μας…

Αργύρης Λούστας

The post Πέρασαν κιόλας τρία χρόνια… appeared first on Νέα Φλώρινα.