Επισυνάπτεται ώστε να την κρίνουν οι πολίτες και ιδίως όλες οι αρμόδιες Αρχές.

Ν.Ι. Μέρτζος *

*Δημοσιογράφος, συγγραφέας, Πρόεδρος της Κοινότητας Νυμφαίου επί 12 έτη 1994 – 2006 και Πρόεδρος της Εταιρίας Μακεδονικών Σπουδών τα επόμενα εννέα έτη.

Δεν αναφέρει κανένα απολύτως απαραίτητο στοιχείο. Κανένα. Και σ’ αυτό το κενό ουσίας στηρίζεται η έκνομη απόφαση του Δήμου Αμυνταίου, ο οποίος, πριν εγκρίνει αυτή την κενή αίτηση, όφειλε να θέσει στον αιτούντα ιδιώτη τα ακόλουθα απαραίτητα κατά τον Νόμον ερωτήματα.

1. Τι επάγγελμα ασκεί ο ιδιώτης?
2. Αν είναι επιχειρηματίας σε ποιο Επιμελητήριο είναι εγγεγραμμένος? Εμπορικό? Βιομηχανικό? Βιοτεχνικό?
3. Πόσα ακριβή κεφάλαια διαθέτει ο ίδιος για να εκτελέσει το έργο? Καμία απάντηση ούτε ερώτηση.
4. Πως και από πού θα υδροδοτήσει το τεράστιο ξενοδοχείο του? Το διαθέσιμο σήμερα νερό του Νυμφαίου δια της βίας επαρκεί για τις ανάγκες του Νυμφαίου. Καμιά φορά μάλιστα το νερό στερεύει και η υδροδότηση διακόπτεται έως ότου γεμίσουν πάλι οι δεξαμενές από τις πηγές.
5. Που ακριβώς και πως θα σταθμεύουν οι πελάτες του ξενοδοχείου τα 52 τουλάχιστον αυτοκίνητά τους?

Εγείρονται έτσι πολλά κρίσιμα και αναπάντητα ερωτήματα που ο Δήμος Αμυνταίου ήταν υποχρεωμένος να θέσει, αλλά δεν έθεσε, πριν λάβει την ολέθρια απόφασή του.

Επί πλέον ο Δήμος Αμυνταίου δεν ρώτησε πόσα και από ετήσια κέρδη απεκόμισε ο αιτών ιδιώτης κατά την τελευταία τουλάχιστον 5ετία. Με πόσα ακριβώς ποσά φορολογήθηκαν αυτά τα κέρδη του και σε ποιάν Οικονομική Εφορία. Μηδέν στο μηδέν. Αλλά αποτέλεσμα η καταστροφή του διατηρητέου παραδοσιακού και ιστορικού Νυμφαίου.

Καλούνται όλες οι αρμόδιες Αρχές να επέμβουν ως υποχρεούνται.

The post Στο μηδέν η απόφαση του Αμυνταίου appeared first on Νέα Φλώρινα.

Η παρακαταθήκη του παραδειγματίζει, φρονηματίζει και απαντά καταλυτικά στα θεμελιώδη αιτήματα της εποχής μας. Αποκαλύπτει πώς, στο ελάχιστο διάστημα μιας πυρακτωμένης τριετίας, ένας μοναδικός άνθρωπος -αλλά Καποδίστριας- διέσωσε και δικαίωσε την Εθνεγερσία, κατοχύρωσε την εθνική ανεξαρτησία, διοργάνωσε σύγχρονο Κράτος μέσα από το χάος και την εσχάτη πενία, αντιμετώπισε την έξωθεν επικυριαρχία των ξένων και την έσωθεν αποσχιστική εξουσία ιδιοτελών τοπαρχών και αδιστάκτων υποτελών πολιτικών, υπερασπίσθηκε την εθνική ταυτότητα του Ελληνισμού και διεμόρφωσε το ελληνικό Έθνος σε αμφίδρομο δημοκρατικό δίκτυο πολιτικής κυριαρχίας και αυτοπειθαρχίας. Από την πρώτη μέχρι την τελευταία στιγμή του δεν άγγιξε ούτε έναν οβολό του Δημοσίου και πάταξε την διαφθορά. Τα γράμματά του είναι αποκαλυπτικά.[1]

* 1 Αυγούστου 1829, με το αρ.9 Ψήφισμά της, η Εθνική Συνέλευση όρισε τα έξοδα του Αρχηγού της Επικρατείας και απεφάσισε, μόλις μπορέσει το Έθνος, να τον αποζημιώσει για όσα πολλά είχε ήδη δαπανήσει ο ίδιος από την περιουσία του. Αρνείται αμέσως την χορηγία. Και, σε τρεις μέρες, γράφει στην Εθνική Συνέλευση: “Επράξαμεν όσα ηδυνήθημεν δια να αποδείξωμεν ότι οι Έλληνες μόνον με τας θυσίας των, και όχι δια προσωπικών πλεονεκτημάτων, δύνανται να φθάσουν όσα υπόσχεται εις αυτούς η εθνική ανεξαρτησία και η ελευθερία. Είμεθα ευτυχείς ότι δι’ αυτό το τόσον θεάρεστον έργον ηδυνήθημεν να προσφέρωμεν εις το θυσιαστήριον της Πατρίδος τα λείψανα της μετρίας καταστάσεώς μας (περιουσίας).Δια τούτον τον λόγον θέλομεν αποφύγει να δεχθώμεν την προσδιοριζομένην ποσότητα δια τα έξοδα του Αρχηγού της Επικρατείας απεχόμενοι να εγγίσωμεν μέχρι και οβολού τα δημόσια χρήματα προς ιδίαν ημών χρήσιν”.

* 30 Αυγούστου 1829, γράφει στους Επιτρόπους Οικονομικών Αργολίδος, Αχαΐας και Λακωνίας: “Μετά μεγάλης απορίας και λύπης μανθάνομεν ότι δεν εδώκατε ακόμη λόγον της οικονομικής σας διαχειρίσεως. Ουδέν άλλο πράγμα εγγίζει τόσον την υπόληψιν των δημοσίων υπηρετών όσον το περί την διαχείρισιν των δημοσίων χρημάτων. Η κυβέρνησις σάς έταξεν επί τούτω εις κεφαλήν διοικήσεων ίνα σας παραστήση ως παράδειγμα πολιτείας εις πάντας τους πολίτας. Εκ των κακών τούτων έξεων του παρελθόντος, το κοινόν κρίνει ότι η κυβέρνησις σάς παρέχει αφορμάς πλουτισμού. Και τω όντι πώς η κυβέρνησις δύναται να σώση τα συμφέροντα του δημοσίου ταμείου όταν αδυνατή να εμποδίση τους ιδικούς της υπηρέτας από του να τα βλάπτουν διηνεκώς; Το κακόν υφίσταται και δύσκολος, αν όχι αδύνατος, θα είναι μετέπειτα η θεραπεία του”.

* 10 Ιουνίου 1827 περιγράφει: “Δεν ευρίσκεται άλλος τόπος γνωστός εις εμέ, καθώς εν Ελλάδι, όπου χιλιάδες και χιλιάδες οικογενειών ανεστίων και καταπείνων υφίστανται πλησίον των κλεπτών. Αι άθλιαι αύται οικογένειαι πάσχουσιν εξ αιτίας των κλεπτοτάτων αρχόντων, υπουργών και καπιτάνων”.

* 22 Νοεμβρίου 1827 παραγγέλλει: “Ως πληροφρούμεθα, οι Τούρκοι αιχμάλωτοι εν Αιγίνη, εν Πόρω και εν Ναυπλίω, ταλαιπωρούνται, γυμνοί όντες ενεστώτος χειμώνος. Η Κυβέρνησις οφείλει να προνοήση υπέρ αυτών. Αν η δαπάνη δεν υπερβαίνη τα 30 ή 40 γρόσια τον άνθρωπον, να διατάξητε να ενδυδώσιν αμέσως”.

Οι Μαυρομιχαλαίοι στη Μάνη επαναστατούν εναντίον του και ετοιμάζονται να τον δολοφονήσουν, αλλά ο αδελφός του Πετρόμπεη Κυριακούλης πέφτει σε μια από τις τελευταίες μάχες κατά των Τούρκων. 26 Αυγούστου 1830 διατάσσει στην Σπάρτη: “Ερευνήσαντες και υμείς επιτοπίως, μοι αναφέρετε ποίαν βοήθειαν δύναται να δώση η Κυβέρνησις εις την οικογένειαν του μακαρίτου. Εάν άλλα μέλη της αυτής γενεάς έσφαλον προς την Κυβέρνησιν, δεν είναι δίκαιον να πάσχη εκ τούτου και η οικογένεια του Κυριακούλη Μαυρομιχάλη του πεσόντος υπέρ Πατρίδος”.

Είναι κορυφαίος Ευρωπαίος. Στο Συνέδριο της Βιέννης εξισορρόπησε αριστοτεχνικά τα συμφέροντα των Ευρωπαϊκών Δυνάμεων και έτσι διεσφάλισε την 99ετή ευρωπαϊκή ειρήνη από το τέλος των ναπολεοντείων πολέμων το 1815 μέχρι την έκρηξη του Μεγάλου Πολέμου το 1914. Ενωρίτερα ειρήνευσε την σπαρασσομένη Ελβετία, της έδωσε το έως σήμερα προοδευτικότερο και δημοκρατικότερο πολίτευμα της Ευρώπης σε ομοσπονδιακή βάση και κατοχύρωσε την διεθνή αναγνώριση της ουδετερότητάς της. Η Ελβετία τον τιμά εσαεί. Είχε βαθειά ευρωπαϊκή παιδεία, κυκλοφορούσε σε όλη την Ευρώπη και τον σέβονταν οι επιφανέστεροι Ευρωπαίοι. Θεμελίωσε το πρώτο ελληνικό Κράτος στα πιο προηγμένα ευρωπαϊκά πρότυπα. Ωστόσο, παρέμεινε άχρι θανάτου ακίβδηλος Έλληνας πιστός στην Ορθοδοξία και στις παραδόσεις του Γένους. Αυτός ο κατ’ εξοχήν Ευρωπαίος μερίμνησε άγρυπνος να διατηρήσει την εθνική ταυτότητα των Ελλήνων και τον κατέτρεχε ο φόβος μη ενστερνισθεί η ελληνική νεολαία τα λαμπερά δυτικά πολιτισμικά, φιλοσοφικά και ηθικά κηρύγματα.Ήθελε την Ελλάδα και το ελληνικό Έθνος μέσα στους ευρωπαϊκούς κόλπους αλλά με πλήρη αυτονομία, αυτάρκεια και εθνική ταυτότητα.

Από την αγαπημένη του ιδιαίτερη πατρίδα, την αγγλοκρατούμενη Κέρκυρα, οι Άγγλοι κυρίαρχοι τον καλούν, μέσω του Κ.Λεβέου, να τους στείλει μαθητές σε σχολεία του Λονδίνου. 13 Μαρτίου 1830 απαντά στον Λεβέο: “Η πείρα, άριστος εν πάσιν διδάσκαλος, ήδη κατέδειξεν εις ημάς τα άμουσα αποτελέσματα της επί ξένης αγωγής των νέων. Επιστρέφουσιν εις την Ελλάδα τόσον αποξενωμένοι των ηθών, της γλώσσης και αυτής της θρησκείας των πατέρων των ώστε, και μάθησιν αν απέκτησαν, ευρίσκουν βαρείας δυσκολίας γενέσθαι ωφέλιμοι εις την Πατρίδα. Δεν δύναμαι να αναδεχθώ εις την συνείδησιν και την ευθύνην μου εκπαιδευτικόν σύστημα καταλήγον εις το να αποξενώση και να διαφθείρη την νέαν εκείνην γενεάν εφ’ ης μάλιστα η Ελλάς ελπίζει”.

Ενωρίτερα, ευρισκόμενος στη Μπολώνια, πληροφορείται ότι δεκάδες Ελληνόπουλα ορφανά του Αγώνα φιλοξενούνται και εκπαιδεύονται από Φιλέλληνες στην Ιταλία, Ελβετία, Γερμανία και Γαλλία. Ευγνωμονεί αλλά ανησυχεί. 6 Νοεμβρίου 1827 γράφει στον Α. Μουστοξείδη: “Ταύτα μοι διαγράφουσι χρέη πλατέα να εκπληρώσω  με την βοήθειαν του Θεού ίνα προφυλάξω την νεολαίαν ταύτην, την μόνην καλλίστην ελπίδα της Ελλάδος, εκ των κινδύνων των επαπειλούντων αυτήν εις ξένην γην και μάλιστα όπου λείπει Ορθόδοξος Εκκλησία. Παραδεδομένοι εις των ξένων τα παραδείγματα οι νέοι ούτοι θέλουσι γίνει χαμένοι .και το όνειδος της εξουθενώσεώς των θέλει πέσει εις την Ελλάδα”.

Αφιερωμένος μέχρι τελευταίας πνοής στην Πατρίδα υποφέρει αγόγγυστα όλα τα μαρτύρια και τις τραγικές συνέπειες του εναντίον του εμφυλίου πολέμου. Γνωρίζει άριστα ότι η Γαλλία και προ πάντων η Αγγλία απεργάζονται με τους κοτζαμπάσηδες των εξουδετέρωσή του. Διαισθάνεται ότι έρχεται το τέλος του αλλά μένει πιστός στο εθνικό χρέος του. Την 1η Ιουνίου 1831, εκατόν δεκαοκτώ μέρες πριν δολοφονηθεί, γράφει:

“Εάν πάντα ταύτα είναι δυστυχία δια τον πολυπαθή τούτον τόπον, είναι όμως ευτυχία δι’ εμέ διότι άρχομαι να ελπίζω ότι εντός ολίγου ελευθερούμαι από την άπειρον ευθύνην μου. Θέλω, όμως μείνει εις την χαλάστραν έως της τελευταίας στιγμής και ας κινδυνεύσω να χαθώ”.

Ο Κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας είναι σήμερα πιο επίκαιρος παρά ποτέ.

Ο ελεήμων Θεός να τον αναπαύει και να τον ανταμείβει κατά τα έργα του.

Ν. Ι. Μέρτζος

[1] Ιωάννης Καποδίστριας, ο Άγιος της Πολιτικής, Ιωάννης Σ.Κορνιράκης, εκδόσεις Ελαία, Πειραιάς

The post Ιωάννης Καποδίστριας: H παρακαταθήκη του appeared first on Νέα Φλώρινα.

Αποκλεισμένο το Μεσολόγγι λιμοκτονεί, αλλά δεν παραδίδεται. Γράφει ο Κασομούλης: «Από τα μέσα Φεβρουαρίου άρχισαν πολλαίςφαμελλιαίς να υστερούνται το ψωμί. Μια Μεσολογγίτισσα, Βαρβάρηναωνομάζετο, ήτιςπερίθαλπενασθενήν και τον αυταδελφόν μου Μήτρον, ετελείωσεν την θροφήν της και μυστικά μαζί με άλλαις δύο φαμελλιαίς Μεσολογγίτικες έσφαξαν ένα γαϊδουράκι, πωλάρι, και το έφαγαν. Ταις ηύρα όπου έτρωγαν∙ερώτησα που ηύραν το κρέας, και τρόμαξεν η ψυχή μου όταν άκουσα ότι ήτον γαϊδούρι. Μια συνδροφιά στρατιωτών Κραβαριτώνείχεν έναν σκύλον εκεί, κρυφά και αυτοί, τον έσφαξαν και τον μαγείρευσαν».

Παρ’ όλα αυτά, οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι αμύνονται πεινασμένοι δυό ακόμη μήνες. Τον Απρίλιο μήνα, Κυριακή των Βαΐων 1826, πραγματοποιούν την ΗρωϊκήΈξοδό τους. Ο Κασομούλης είναι εκεί και την περιγράφει αυθεντικά. Αυτούσια αποσπάσματα εκείνων των αναμνήσεών του ακολουθούν ως εξής:«Ευρισκόμενοι όλοι οι Έλληνες, ετοιμασμένοι εις το γελέκι με το σπαθί και το μαχαίρι εις το χέρι και με το ντουφέκι εις τον ώμον, ιδού φθάνει και ο Νότης (Μπότσαρης). Εδιάβαινεν ερχόμενος προς την προσδιορισμένηνγέφυραν. Την στιγμήν αυτήν, ο Ιμπραΐμηςέρριπτεν ακατάπαυστα βόμβαις εις την πόλιν, ενώ όλοι ευρισκόμεθα εις το ποδάρι∙όλοι κρυφογελούσαν εννοήσαντες ότι δεν είχενθετικήνπληροφορίαν της ώρας και του τρόπου της Εξόδου μας».

«Φιλούντες το χώμα του Μεσολογγίου αποχαιρετούσαμεν με δάκρυα μίαν θέσιν, ήτις μας εφαίνετο ότι ήτον ο Παράδεισος, και εις την οποίαν αφήναμεν τόσους ήρωας ζωντανούς, μ’ όλον οπού αγνοούσαμεν και ημείς την τύχην μας. Αμέσως εκινήθημεν κατόπιν του Νότη. Με τας σημαίας αναπεπταμένας και κινουμένας κατ’ αυτών, άρχισαν οι εχθροί να πυροβολούν αμέσως οι Έλληνες, συσσωτευόμενοι, έπιπτον καταγής όλοι θλιβόμενοι ένας τον άλλον δια να προφυλαχθούν από τα βόλια∙καιολοέν εξακολουθούσαν να εβγαίνουν. Η πεδιάς, από ταις άκραις των προμαχώνων των εχθρών έως εις το αυλάκι του Ουμέρπασιά, είχεν γιομίσει και έπρεπεν να κινηθούν οι έμπροσθεν δια να λάβουν καιρόν να εξέλθουν και οι όπισθεν ερχόμενοι, τους οποίου εμπόδιζεν το αυλάκι οπού έμελλον να διαβούν».

«Το πυρ των εχθρών άρχισεν να αυξάνη από τα δύο αυτών μέτωπα και από το πλευρόν του προς την Λουνέτταν χαρακώματος ή από απειρίαν οι Άραβες ή από φόβον δεν εσήκωναν τας κεφαλάς των να βλέπουν και ούτω να δουφεκίζουν στρωτά, αλλά έρριπταν όπως εδύνατο ο καθείς, ώστε τα βόλια εσύριζαν μια οργυιά σχεδόν υψηλότερα από ημάς. Ετοιμάσθημεν, και με μίαν φωνήν: «Α, α! α!Επάνω τους! Πάρτε τους!». Όλοι οι Άραβες από τα δύο εκατέρωθεν οχυρώματα εκκένωσαν κατ’ εμάς τα όπλα των και τα πυροβόλα και εδόθησαν εις την φυγήν διότι, εισπηδήσαντες οι εδικοί μας μέσα, τους έβαλαν εις αταξίαν∙έκοψαν όσους επρόφθασεν και εδυνήθη ο καθείς από αυτούς, οι δε έφευγον, οι μεν προς την θάλασσαν, οι δε προς το στρατόπεδόν των και άλλοι αναμεταξύ ημών. Δεν άκουγες άλλο αυτήν την ώραν παρά τον κτύπον των σπαθιών και γιαταγανιών, ωσάν εις το μακελλείον».

«Το πυρ άναψεν πανταχόθεν, εις όλον το στρατόπεδον. Φωναίς εχθρών, κρότοι πυροβόλων, κρότοι δουφεκιών -ένα μίγμα όλον δεν διεκρίνετο τίποτες. Μεθυσμένοι όλοι από μανίαν, καθένας εξ ημών κοίταζεν εμπρός μόνον να διαβή και να διασπά τα εμπόδια. Όσοι είχονπόδα και ήσανδυνατώτεροιεπηδούσαν τον αύλακα όσοι ήτον αδύνατοι έμεναν οπίσω. Εις την φωτιάν αυτήν, έως να φθάσωμεν εις το τέρμα, ενεθυμήθην την Παναγίαν και είπα: «Παναγία μου, φύλαξε μας». Ενώ ημείς ωρμούσαμεν προς τα εκεί, από οπισθέν μας τα βόλια έπιπτον ωσάν χάλαζα (…)».

«Ανήλθαμεν την πλαγιάν. Εστρέψαμεν τα πρόσωπά μας προς το Μισολόγγι και εσιωπήσσαμεν όλοι. Ενώ όμως εγνωρίζαμεν ότι μας παρακολουθούσαν έως εκεί όλα τα εχθρικά σώματα πυροβολώντας μας, και πάλινηθέλαμεν να ιδούμεν πού διευθύνονται οι συγκεχυμέναιςφωναίς των τυμπάνων, σαλπίγγων και τουμπελεκιών. Ήτον μακράν εισέτι και το αμυδρόν φως της Σελήνης δεν έφθανεν να φωτίση ώστε να τους ιδούμεν».

«Εκείνην την στιγμήν, ακούγομεν την πυριτοθήκην του Καψάλη ανάπτουσαν και υψωμένην εις τον αέρα φωτίσασα την πεδιάδα. Είδαμεν τότε και το μέγα σώμα ερχόμενον, φάλαγγας πεζών, ιππείς τακτικούς και ατάκτους. Επλησίασανπροχωρούντες όλοι ομού. Δεν δύναμαι να περιγράψω το είδος τούτο της θορυβώδους επιθέσεως. Πολλάκις εις την ζωήν μου άκουσα τουμπλέκια, πλην τόσον πολλά ποτέ. Όταν τέλος ώρμησαν οι του ελαφρού ιππικού με το «Χάλια, χάλια, χάλια», σύνηθες και φυσικώτατον παράγγελμα των Δελήδων, και συγχρόνως κτυπούσαν περίπου από 150-200 τουμπλέκια, ημείς ακούοντες δεν είπαμεν άλλο, παρά ότι όλον το στράτευμα κατά μικρά σώματα βαστούσεν από ένα- δύο τουμπλέκια και τα κτυπούσαν δια να μας φοβίσουν. Ενώ λοιπόν εκείνοι ώρμησαν προς ημάς και το Αιγυπτιακόντακτικόνήρχετο με το βήμα, κροτεί μια φωνή από το αμπέλι και ορμούμεν. «Επάνω τους!» φωνάζομενπάλιν. Αρχίζομεν να ντουφεκούμεν. Παύουν ευθύς όλα, και τύμπανα και σάλπιγγαις, και δίδουν τα νώτα κατατζακισθέντεςποιός να πρωτοφύγη. Λαβόντες αυτήν την ευκαιρίαν της φυγής των στραφέντες ετρέξαμεν έως ¼ της ώρας, και επιάσαμεν τον ριζόν. Εκείνοι πλέον ούτε εφάνησαν».

«Εις άλλο μέρος οι Τούρκοι, βλέποντές μας, ορμούν κατεπάνω μας τρέχοντες. «Επάνω τους!» φωνάζομενστρέφομεν κατ’ αυτών τα δουφέκια, ορμούμεν. Παύουν τα τύμπανα. Άρχισαν και οι Έλληνες από όλα τα μέρη ν’ αντιπυροβολούν. Έπεσαν, λοιπόν, αποκρουσθέντες και άρχισαν να κτυπούνται με τα σπαθιά. Πλην οι Τούρκοι πλήθος, η φωτιά περισσοτέρα, τους ελάβωναν και έπειτα τους πλησίαζαν: «Ρίξε τ’ άρματα!» άκουγες. «Όχι!» έλεγον οι Έλληνες πληγωθέντες. Έλα να τα πάρης.

-Σήκω να τραβηχθούμεν! λέγει ο αδελφός μου, να αδειάσωμεν τον τόπον να έρχωνται να κάθωνται και άλλοι. Και ταύτα, ενώ ακούγαμεν τον κτύπον των γιαταγανιών και σπαθιών των συμπλεκομένων υποκάτωθέν μας και εξακολουθούσαν αι φωναί και ο πόλεμος. Και ενώ το σώμα της Κλείσοβας, οπού πρωτοντουφέκισεν δίδοντάς μας είδησιν της ενέδρας, ανέβαινεν προς ημάς, και ο εχθρός ήρχετο από τα όπισθέν του αναβαίνων τον Ζυγόν».

«Εκείνην των ώραν βλέπω εμφανιζόμενον έμπροσθεν μου τον ψυχογυιόν του Στορνάρη, παληκάρι έως 15 χρονών, ατρόμητον αυτό και εν άλλο βλαχόπουλον, το οποίον μετ’ ολίγον εχάθη, να με αγκαλιάζη και να κλαίγη ζητώντας τον Καπιτάνον του. Και ούτως ξεκινήσαμενδιευθυνόμενοι προς τον Ζυγόν. Αυτόν τον νέον, μόλις επήγα πενήντα βήματα, τον έχασα απ’ όπισθεν μου και ούτε τον μεταείδα. Εις τα 1830 εφάνη εις το Ναύπακτον, φυγάς από τους Τούρκους. Ήλθεν να με ιδή. Τον ασπάσθηκα ωσάν να είδα όλους τους κατά την Έξοδον πεσόντας».

«Εις τοιαύτην κατάστασιν όντες, οι μεν δυνατώτεροιεβάσταξαν και έφθασαν εις Δερβετζίστα∙ημείςεμείναμεν έως μια ώρα εδώθεν, οπού έξαφνα είδαμεν και τον Γέρο-Νότην (Μπότσαρη) ερχόμενον. Ο πυροβολισμός των κανονίων και των δουφεκιώνακούγετο ακατάπαυστα από το Μισολόγγι και εξακολουθούσεν. Δεν άκουγες άλλο από την σωθείσανΦρουράν: «Κτυπάτε, ωρέ αδέλφια, κτυπάτε, και καλύτερα να μέναμεν να πεθαίναμεν μαζί, παρά από την πείναν τώρα, εις τους δρόμους». Επήγαμεν όλοι και εφιλήσαμεν τον Γερο-Νότην. Μας εφαίνετο ως θεός».

Ν.Ι.Μέρτζος

The post Η ηρωική έξοδος του Μεσολογγίου appeared first on Νέα Φλώρινα.

Λίγο πριν την Εθνεγερσία τα ελληνικά καράβια είναι 600, έχουν 18.000 ναύτες και 600 κανόνια, σύμφωνα με την εγκυκλοπαίδεια Ελευθερουδάκη που ίσως υπερβάλλει. Τα περισσότερα και οπωσδήποτε τα καλύτερα ανήκουν σε Αρβανίτες της Ύδρας, των Σπετσών και της Άνδρου. Έχουν το προνόμιο να πλέουν υπό ρωσική σημαία και να είναι εξοπλισμένα. Κατά τους Ναπολεοντείους πολέμους, οπότε ο πανίσχυρος αγγλικός στόλος έχει επιβάλει ναυτικό αποκλεισμό της ηπειρωτικής Ευρώπης, οι ριψοκίνδυνοι Αρβανίτες, κυρίως οι Υδραίοι και οι Σπετσιώτες, σπάζουν τον αποκλεισμό και έτσι θησαυρίζουν κυριολεκτικά. Για να ξεφύγουν τα αγγλικά πολεμικά, ψηλώνουν τα κατάρτια τους και τα φορτώνουν περισσότερα πανιά ώστε να αναπτύσσουν μεγάλη ταχύτητα, γεγονός που προϋποθέτει εξαιρετική ναυτοσύνη γιατί, έτσι, τα καράβια τους χάνουν το κέντρο του βάρους και μπορεί να ανατραπούν με το παραμικρό. Δεν ανατρέπονται, όμως.

Στις ακτές της Ισπανίας ο αέρας πέφτει ξαφνικά, γυρίζει κόντρα και οι Άγγλοι συλλαμβάνουν το μικρό ελληνικό «πειρατικό». Οδηγούν τον καπετάνιο του μπροστά στον θρυλικό ναύαρχο Νέλσωνα, νικητή της ναυμαχίας του Τραφάλγκαρ. Ο λόρδος περιεργάζεται με το ένα του μάτι άγρια τον νεαρό Υδραίο καπετάνιο, ίσα με 25 χρονών. Ακολουθεί ο εξής διάλογος με διερμηνέα:

– Αν ήσουν εσύ στη θέση μου κι εγώ στη δική σου, τι θα έκανες;

– Θα σε κρεμούσα αμέσως στο μεσιανό κατάρτι – του απαντάει.

– Άει χάσου, κερατά. Σε κρεμώ την άλλη φορά!

Ο νεαρός Υδραίος καπετάνιος ονομάζονταν Ανδρέας Μιαούλης. Η περίδοξη Αρβανιτιά μας καθόρισε τον Ιερό Αγώνα της Παλιγγενεσίας στη θάλασσα και προσδιόρισε κρισιμότατες φάσεις του στην ξηρά. Προσέφερε, επίσης, τα φλουριά της με τα σακιά, κυριολεκτικά. Μετά την Απελευθέρωση συμπρωταγωνίστησε, τέλος, στην πολιτική σκηνή, στις εμφύλιες έριδες, στην αναγέννηση της ελληνικής ναυτιλίας και στη διαμόρφωση του Νέου Ελληνισμού.

Χωρίς τους Αρβανίτες ο ναυτικός αγώνας ήταν καταδικασμένος και χωρίς τον έλεγχο της θάλασσας η Εθνεγερσία ήταν καταδικασμένη. Την σημαία της Επαναστάσεως στα νησιά ύψωσαν πρώτες οι Σπέτσες, ακολούθησαν τα Ψαρά και τρίτωσε η Ύδρα. Η Ιωάννα Διαμαντούρου υπογραμμίζει:[1]«Χωρίς τη συμμετοχή της Ύδρας η Επανάσταση ήταν εκ των προτέρων καταδικασμένη. Η Ύδρα διέθετε περισσότερα πλοία από όλα τα νησιά μαζί, που συγχρόνως ήταν και τα βαρύτερα οπλισμένα. Αύξησε τη δύναμη και τον πλούτο της ακόμη περισσότερο από τα τεράστια εμπορικά κέρδη που αποκόμισε κατά τη διάρκεια των ναπολεοντείων πολέμων».

Οι ασυγκρίτως περισσότεροι και ενδοξότεροι ναύαρχοι και ναυμάχοι του Εικοσιένα είναι Αρβανίτες. Έδωσαν στο Γένος και έχασαν στον πολεμικό στόλο τα περισσότερα, μεγαλύτερα και ισχυρότερα καράβια και τα αμύθητα πλούτη τους.

Μνημονεύονται με βαθειά ευγνωμοσύνη θρυλικοί Αρβανίτες ναυμάχοι και πυρπολητές στην Ύδρα και στις Σπέτσες: ο Ανδρέας Μιαούλης κι οι γιοί του Δημήτριος και Αντώνης, ο Ανδρέας Πιπίνος, ο Γεώργιος Σαχτούρης, οι Αναστάσης και Λάζαρος Τσαμαδός, οι Ιάκωβος, Γεώργιος και Μανώλης Τομπάζης, οι Αντώνης και Αλέξανδρος Κριεζής, ο Γκίκας Μπότασης, οι γιοί του Θεοδόσης και Νικόλας κι ο αδελφός του Παναγιώτης, οι Γιάννης Μέξης κι οι γιοί του Γεώργιος, Θεόδωρος, Νικόλαος και Παναγιώτης, η ΛασκαρίναΜπουμπουλίνα.

Οι ναυτικές επιχειρήσεις τους κι οι νικηφόρες ναυμαχίες τους αποτελούν τον κορμό της Ναυτικής Ιστορίας της Παλιγγενεσίας. Ούτε ενδεικτικά είναι δυνατόν να αναφερθούν σε ένα άρθρο τμήμα. Εδώ απλώς σκιαγραφούνται λίγες χαρακτηριστικές σελίδες της ελληνικής Ιστορίας.

Ο στόλαρχος της Ύδρας Ανδρέας Μιαούλης διαλύει στον Κορινθιακό τον στόλο του καπουδάν πασά και στον Αργολικό μια μοίρα του Αβδουλάχ πασά, εισπλέει στα κατεστραμμένα Ψαρά και βυθίζει 20 κανονιοφόρους, αποβιβάζεται «στων Ψαρών την ολόμαυρη ράχη» και εξοντώνει όλους όσοι έκαψαν το νησί. Μετά εκδικείται και την σφαγή της Χίου όπου καταστρέφει όλα τα τουρκικά σκάφη. Τον Αύγουστο 1824 κατάγει ένα από τα λαμπρότερα τρόπαια της Ελλάδος καταναυμαχώντας την ενωμένη πανίσχυρη τουρκική αρμάδα στην περιώνυμη ναυμαχία του Γέροντος. Σπάζει τον ναυτικό αποκλεισμό και ανεφοδιάζει το πολιορκημένο Μεσολόγγι.

Ενωρίτερα, οι πυρπολητές Ανδρέας Πιπίνος και Κωνσταντίνος Κανάρης πυρπολούν τη γιγαντιαία ναυαρχίδα του καπουδάν πασά. Ο πλοίαρχος Αλέξανδρος Κριεζής καταστρέφει δύο εχθρικά πολεμικά, αποβιβάζεται στην Εύβοια και την ξεσηκώνει. Ο αρχιναύαρχος Γιακουμάκης (Ιάκωβος) Τομπάζης τον Μάιο 1821 οδηγεί στα στενά της Χίου με τα Ψαρά τον ελληνικό πολεμικό στόλο που αποτελούν 69 πλοία: απ’ αυτά είναι 29 της Ύδρας και 20 των Σπετσών υπό τις διαταγές του Τομπάζη και του Τσαμαδού. Ανακόπτει την τουρκική αρμάδα και στην Ερεσό ο Παπανικολής πυρπολεί το τρομερό δίκροτο των Οθωμανών που φέρει 74 βαρέα πυροβόλα και πλήρωμα χιλίων ανδρών.

Από τον Φεβρουάριο μέχρι και τον Σεπτέμβριο 1822 ο ελληνικός στόλος υπό τον Μιαούλη με 27 υδραίικα, 20 σπετσιώτικα και 16 ψαριανά καράβια αναμετριέται αδιάκοπα με τον βαρύ τουρκικό γύρω-γύρω από την Πελοπόννησο και τη σώζει με αλλεπάλληλες νίκες που κορυφώνονται στα στενά των Σπετσών. Μετά την καταστροφή των Ψαρών ο καπουδάν πασάς Χοσρέφ μετέφερε 10.000 άνδρες για να αποβιβασθούν και να αφανίσουν τη Σάμο. Μιαούλης και Σαχτούρης ενώνουν τις δυνάμεις τους να σώσουν το νησί. Με πρωταγωνιστή τον Γεώργιο Σαχτούρη οι Έλληνες καταστρέφουν τον τουρκικό στόλο στα στενά της Χίου. Από τα αποβατικά στρατεύματα σώζονται μόνον εκατό κι από τα πολεμικά μόνον ένα μπρίκι και τέσσερις κανονιοφόροι. Μεγάλη επίσης νίκη επιτυγχάνει η αρβανίτικη ναυτοσύνη υπό τον Γ. Σαχτούρη στο στενό της ιστορικής Μυκάλης. Φτάνει μέχρι το Ηράκλειο και τη Γραμβούσα στην Κρήτη, την Αλεξάνδρεια στην Αίγυπτο, τον Βόλο, το Τρίκερι και το Πήλιο στη Θεσσαλία, το Αρτεμίσιο, τη Σκιάθο, το ΆγιονΌρος και τον Θερμαϊκό, ενώ φρουρεί ολοτρόγυρα τον Μοριά και περιφρουρεί τη Ρούμελη.

Άνοιξη 1825 ο Ιμπραήμ πασάς, θετός γιος του Χεδίβη της Αιγύπτου Μωχάμετ ΄Αλι, οδηγεί κατά του Μοριά την επιβλητική αρμάδα του και μια πολυπληθή στρατιά καλά οργανωμένη από Γάλλους αξιωματικούς. Τον Απρίλιο έχει καταλάβει τη Σφακτηρία, το Παλαιόκαστρο και το Νεόκαστρο, ενώ παράλληλα ισχυρή μοίρα του στόλου του πλέει εναντίον της Ύδρας. Τότε οι Αρβανίτες αντεπιτίθενται θυελλώδεις. Ο νικηφόρος και αδιαμφισβήτητος ναύαρχος του ελληνικού στόλου ο Ανδρέας Μιαούλης οδηγεί τα υδραίικα και σπετσιώτικα καράβια και, ιδίως, πυρπολικά στον κόλπο της Μεθώνης, όπου τη νύχτα της 30ής Απριλίου οι θρυλικοί πυρπολητές Ανδρέας Πιπίνος και Γεώργιος Πολίτης πυρπολούν μια μεγάλη φρεγάτα και ένα μικρότερο πολεμικό. Σε δεύτερο κύμα τέσσερις ακόμη Αρβανίτες πυρπολητές τινάζουν στον αέρα μια γαβάρα, μια κορβέτα και δύο μπρίκια του Ιμπραήμ.

Ένα μήνα αργότερα ο Σπετσιώτης ναύαρχος Γεώργιος Σαχτούρης αποφασίζει να ναυμαχήσει στο Κάβο Ντόρο τον τουρκικό στόλο του Χοσρέφ πασά, καταστροφέα των Ψαρών, που αποτελούν 50 βαριά πολεμικά και 40 φορτηγά και μεταγωγικά πλοία. Τον ελληνικό στόλο της Αρβανιτιάς μας αποτελούν 35 πλοία και τρία πυρπολικά. Η ναυμαχία κράτησε εννέα ώρες με το φως του ήλιου. Ο Υδραίος Γιάννης Ματρόζος και ο Σπετσιώτης Λάζαρος Μουσούν τινάζουν στον αέρα μια φρεγάτα που έφερε 66 κανόνια, 800 άνδρες και ολόκληρο το ταμείο του στόλου, ενώ από αριστερά χυμάει ο Υδραίος Μανόλης Μπούτης και ανατινάζει μια κορβέτα που έφερε 36 κανόνια και 300 άνδρες που οι περισσότεροι είναι χριστιανοί μισθοφόροι Κοζάκοι, Αυστριακοί και Αρμένιοι. Περίπου 30 μεταγωγικά κυριεύονται και μια ακόμη τουρκική κορβέτα, κυνηγημένη απηνώς, αυτοπυρπολείται έξω από τη Σύρο.

Οι δύο νικηφόρες μοίρες της Αρβανιτιάς ενώνονται και στις 2 Ιουνίου καταπλέουν στον κόλπο της Σούδας, όπου αγκυροβολεί ο αιγυπτιακός στόλος του Ιμπραήμ και πυρπολούν την υποναυαρχίδα του ενώ καθηλώνουν μέσα στον κόλπο τα άλλα 30 πλοία ώστε να πάρει ανάσα ο κατακαημένος ο Μοριάς.

Ν. Ι. Μέρτζος

[1]. Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμος ΙΒ΄, Εκδοτική Αθηνών, σελ. 104.

The post Οι Αρβανίτες μας το ‘21 appeared first on Νέα Φλώρινα.

Κατά την διάρκεια της Εθνεγερσίας αναμετρήθηκαν πολιτικοί και στρατιωτικοί, τοπικοί και προσωπικοί ανταγωνισμοί, οικονομικές επιδιώξεις και επιδιώξεις Δυτικών, διαφορετικές ιδεοληψίες και κοινωνίες, αυτόχθονες και ετερόχθονες αγωνιστές, πικρίες και πλεονεξίες σχηματίζοντας εναλλασσόμενες διαρκώς ετερόκλητες συμμαχίες σε ένα απίστευτο μα εκρηκτικό μείγμα. Το περίγραμμα των αρετών και των κακιών στο πρόσωπο ενός ήρωα έδωσε, άλλωστε, ο ένδοξος στρατηγός Γεώργιος Καραϊσκάκης στη γνωστή εμβληματική φράση του «όταν θέλω, γίνομαι διάβολος κι όταν θέλω, άγγελος!».Καταγράφονται παρακάτω σποραδικά μερικές μόνον από τις πολλές αποκαλυπτικές σκηνές του εμφυλίου δράματος.Τέλη του 1821 στην Πελοπόννησο ανθίστανται ακόμη αποφασιστικά οι Οθωμανοί οχυρωμένοι στην Πάτρα, στο Ναύπλιο και σε άλλα φρούρια, ενώ κινδυνεύει άμεσα η Στερεά, όπου συγκλίνουν από Βορρά ισχυρές οθωμανικές στρατιές οι οποίες μοιραίως θα κατακλύσουν ύστερα και τον Μοριά. Ο Ιω. Κωλέττης, διατάζει εκ μέρους της Διοικήσεως τον Θεοδωράκη Κολοκοτρώνη να αποχωρήσει από την πολιορκία της Πάτρας και να αναλάβει τον αγώνα στη Στερεά. Ο Γέρος του Μοριά, ο οποίος, σημειωτέον, ουδέποτε πέρασε το «Αυλάκι» κατά τον Ιερό Αγώνα, αρνείται και απαντά: «Πρέπει πρώτα να σβήσουμε τη φωτιά που είναι μέσα και έπειτα να υπάγης και εις βοήθειαν του γειτόνου σου». Λίγες ημέρες αργότερα, ωστόσο, στις 10 Μαρτίου 1822, ο Γέρος διατάσσει τον γιο του Γενναίο να σπεύσει στην Αιτωλοακαρνανία με 400 παλικάρια επειδή, όπως αναφέρει στη διαταγή του, «γενικόν χρέος μας είναι να τους πολεμήσωμεν παντού και με την βοήθειαν πάλιν του παντοδυνάμου Θεού να σώσωμεν και να ελευθερώσωμεν την Πατρίδα».

Βέβαια, η διαταγή του Κωλέττη δεν είναι τελείως άδολη. Επιχειρεί να απομακρύνει τον θρυλικό Μοραΐτη από το προνομιακό πεδίο του, ώστε η πολιτική Ελληνική Διοίκησις να αυξήσει εκεί την επιρροή της. Γι’ αυτό ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης παροτρύνει από τη Μάνη τον Γέρο να καταργήσουν defacto τη Διοίκηση οι καπετάνιοι και να αναλάβουν μόνοι τους τις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του εχθρού. Αλλά, επειδή οι καπετάνιοι αισθάνονται ήδη εσωτερικό εχθρό την Πολιτική Διοίκηση των Ελλήνων, στις 17 Μαΐου 1822 οι Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, Μάρκος Μπότσαρης, Παναγιώτης Γιατράκος, Αλεξάκης Βλαχόπουλος και Γεώργιος Σισίνης υπογράφουν συμφωνητικό να συμπράξουν πολεμικά κατά των εκλεγμένων πολιτικών της μαχομένης Ελλάδος «αν ήθελε λάβει κανείς εξ ημών καταδρομήν».

Την ίδια χρονική περίοδο στη Στερεά Ελλάδα συμβαίνουν πιο δραματικά γεγονότα. Τη Δυτική Στερεά διοικεί η Γερουσία της και την Ανατολική ο Άρειος Πάγος της, ο οποίος δεν ανέχεται την αυξανομένη επιρροή του Οδυσσέα Ανδρούτσου που έγινε θρύλος μετά την περιφανή νίκη του στο Χάνι της Γραβιάς. Του στέλνει τρεις διαμεσολαβητές και τους τρεις Βλάχους οι οποίοι συνδέονταν στενά με τον Οδυσσέα, γιατί είχαν υπηρετήσει μαζί στην Αυλή του Αλή πασά. Είναι ο επιφανής βεκίλης –αντιπρόσωπος- των Ζαγοροχωρίων Αλέξης Νούτσος, ο χιλίαρχος Χρήστος Παλάσκας και ο Γιάννης Λάππας. Στις 25 Μαΐου 1822 οι άνδρες του Οδυσσέα δολοφονούν τους δύο πρώτους και ο Οδυσσέας σώζει τον τρίτο, αλλά στιγματίζεται. Τότε ο Άρειος Πάγος τον καθαιρεί από την αρχιστρατηγία και τον επικηρύσσει ως ληστή προσφέροντας 5.000 γρόσια για το κεφάλι του και καταγγέλλει ως συνωμότη τον Δημήτριο Υψηλάντη, ενώ κατέρχεται ήδη ο τρομερός Δράμαλης.

Στην Αθήνα οι Αθηναίοι, μόλις καταλαμβάνουν την Ακρόπολη, «διηρέθησαν μετά την κυρίευσιν και κατέτρεχον αλλήλους», σύμφωνα με τον Σπυρίδωνα Τρικούπη. Διορίζουν φρούραρχο τον Σπύρο Κτενά που επιβάλλει βαρείς φόρους στους κατοίκους και, όταν οι έφοροι διαμαρτύρονται, δολοφονούνται, ενώ πολλοί προεστοί φυλακίζονται. Τη συνέχεια αφηγείται ο Μακρυγιάννης: «Τότε όλοι οι νοικοκυραίγοι κι’ άλλοι ενώνονται και με στρατήγημα τους πήραν το κάστρο και διώξαν όλους αυτούς και λευτέρωσαν τους φυλακωμένους νοικοκυραίους».

Στις 18 Σεπτεμβρίου 1822 συνέρχεται αυτοσχέδια συνέλευση των Αθηναίων προκρίτων που καταργεί τον Άρειο Πάγο και ανακηρύσσει αρχιστράτηγο τον Οδυσσέα Ανδρούτσο. Σε αντίθεση τότε ο Άρειος Πάγος αναφέρει: «Εκηρύχθη αρχιστράτηγος πάσης Ανατολικής Ελλάδος και Θεσσαλίας ο εθνοκατάρατος Δυσσέος» και μετά μια εβδομάδα προσθέτει ότι «αι Αθήναι, Θήβαι και Λειβαδεία επάτησαν τον όρκον τους και εποτίσθησαν τα νάματα του Οδυσσέως». Όμως τα Σάλωνα κι άλλα μέρη είναι εναντίον του. Ο Ανδρούτσος ορίζει φρούραρχο στην Ακρόπολη το πρωτοπαλίκαρό του Γιάννη Γκούρα, αλλά εκείνος αργότερα θα φυλακίσει στην Ακρόπολη και, μετά, θα δολοφονήσει τον ευεργέτη του Ανδρούτσο!

Η εθνική τραγωδία μόλις άνοιξε. Επακολουθούν άλλα δράματα. Η τραγωδία του Εμφυλίου Πολέμου εκτυλίσσεται σε αλλεπάλληλες σκηνές μέσα στον παράλληλο Αγώνα κατά των Τούρκων σε όλη την Εθνεγερσία.

Στη Γερουσία της Δυτικής Χέρσου Ελλάδος κυριαρχεί ο Φαναριώτης ηγέτης των πολιτικών Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος αλλά οι στρατιωτικοί τον προδίδουν. Ο αρχιστράτηγός Γεώργιος Βαρνακιώτης, αρματολός του Ξηρομέρου, δηλώνει υποταγή στον παλαιό του φίλο Ομέρ Βρυώνη. Τον ακολουθούν οι οπλαρχηγοί Ανδρέας ΄Ισκος, Γιαννάκης Ράγκος και Γιωργάκης Βαλτινός. Έτσι στις 10 Οκτωβρίου 1882 ο Ομέρ Βρυώνης έχει υποτάξει την Άρτα, το Ξηρόμερο και τον Βάλτο, ενώνεται με τον Κιουταχή και οι δύο πασάδες σχηματίζουν έναν αξιόμαχο στράτευμα 8.000 ανδρών, που απειλεί ολόκληρη την επαναστατημένη αλλά βαθιά διαιρεμένη Ελλάδα. Τότε το Βουλευτικό ορίζει αρχιστράτηγο Δυτικής Ελλάδος «τον άξιον και καλόν πατριώτην κ. Μάρκον Μπότσαρην, Σουλιώτην, αντί του επαράτου Γεωργίου Νικολού Βαρνακιώτη».

Ένα μήνα ενωρίτερα, τον Σεπτέμβριο 1822, ο Γεώργιος Καραϊσκάκης διεκδικούσε ενόπλως το αρματολίκι των Αγράφων και άλλες αρματολικές φάρες βρίσκονταν σε εμφύλιο πόλεμο. Ο Αλ. Μαυροκορδάτος έγραφε ότι μαίνεται εμφύλιος«εις Άγραφα μεταξύ Καραϊσκάκη και Βαλτινών και εις Βλοχόν μεταξύ Σταϊκαίων και του Αλεξάκη Βλαχοπούλου. Από τον Καραϊσκάκην φοβούμαι και προδοσίαν».

Παρ’ όλα αυτά, οι μεταξύ τους αντιμαχόμενοι Έλληνες έχουν επιτύχει μεγάλες πολεμικές νίκες κατά των Οθωμανών και η δύναμη των καπεταναίων μεγαλώνει, ενώ ο Κολοκοτρώνης έχει συντρίψει τον Δράμαλη και χάρη στον εθνοσωτήριο θρίαμβό του έχει καθιερωθεί αρχηγός των στρατιωτικών, οι οποίοι φοβούνται ότι η αύξηση της επιρροής τους τρομάζει τους πολιτικούς και τους προεστούς οι οποίοι, γι’ αυτό, με τις πολιτικές διαταγές τους υπονομεύουν στην πραγματικότητα κάθε πολεμική επιχείρηση και ελληνική νίκη! Αληθινοί ή υπερβολικοί αυτοί οι φόβοι χωρίζουν τους Έλληνες σε δύο πολιτικά κόμματα που το καθένα τους διεκδικεί τον έλεγχο της Β΄ Εθνοσυνελεύσεως την άνοιξη του 1823. Οι αντιπρόσωποι εξελέγησαν στα χωριά φανερά δια βοής και η επιρροή των παλαιών προεστών ήταν προφανής. Άλλωστε, δεν υφίστατο ούτε κρατικός μηχανισμός ούτε καιρός στη διάθεση των πολεμιστών. Η Β΄ Εθνική Συνέλευσις των Ελλήνων, ορίσθηκε να συνεδριάσει στο Άστρος της Κυνουρίας από 29 Μαρτίου μέχρι 18 Απριλίου 1823, και η κυβέρνηση εντωμεταξύ πρόλαβε να σχηματίσει κατά τόπους συμμαχίες με ορισμένους στρατιωτικούς, όπως ο Πετρόμπεης, οι Πετμεζαίοι, οι Γιατράκοι και οι Σουλιώτες που συντάσσονται με τον Μαυροκορδάτο και τους άρχοντες της Ύδρας Κουντουριώτες που σε επιστολή τους, ο Κολοκοτρώνης χαρακτηρίζονταν «άρπαξ και κακούργος και αφιλότιμος». Σε άλλη επιστολή τους ο Λάζαρος και ο Γεώργιος Κουντουριώτης προειδοποιούσαν την κυβέρνηση των πολιτικών μη τυχόν πάει στο Ναύπλιο, όπου βρίσκονταν ο Κολοκοτρώνης «ίνα προσκυνήση τον κακούργον εκείνον και αυξήση έτι μάλλον την αλαζονείαν του».

N.I. Μέρτζος

The post Οι εμφύλιοι πόλεμοι του 1821 appeared first on Νέα Φλώρινα.

Ορισμένα προεπαναστατικά μεγέθη είναι χαρακτηριστικά. Ο θρυλικός Δρόμος της Μετάξης από την Κίνα κατέληγε με τον βόρειο άξονά του στην Τραπεζούντα και στη Σαμψούντα του Πόντου από όπου τα πολύτιμα εμπορεύματά της μεταφέρονταν στην Ευρώπη με πλοία. Άδειες ναυσιπλοΐας στον Εύξεινο και στα Στενά του Βοσπόρου η Πύλη χορηγούσε αποκλειστικά σε Ρωμιούς από το έτος 1581 μέχρι και το 1799.

Έλληνες Φαναριώτες ορίζονταν Ηγεμόνες υποτελείς στην Πύλη στις αυτόνομες Ηγεμονίες της Βλαχίας και της Μολδαβίας αδιαλείπτως μεταξύ 1721-1821. Μετέτρεψαν το Βουκουρέστι και το Ιάσιο σε κέντρα υψηλής ελληνικής παιδείας, σύμφωνα με τους ιστορικούς Γιόγκα και Μαρκ Μαζάουερ που υπογραμμίζει:

«Οι λέξεις Ρουμανία και Βουλγαρία ήσαν έννοιες άγνωστες, οι οποίες, ακόμη και το 1830, ενέπνεαν μονάχα μια χούφτα διανοουμένων και αγωνιστών».

Έλληνες ήλεγχαν απόλυτα τα ποταμόπλοια στον Δούναβη καθ’ όλο το μήκος του στις Αυτοκρατορίες των Οθωμανών και των Αψβούργων, καθώς επίσης στον Νείλο της Αιγύπτου όπου κυριαρχούσαν στο εμπόριο και στον πολιτισμό, αλλά και στην εξουσία. Ταμίας του Χεδίβη Αντιβασιλέως της Αιγύπτου Μωχάμετ ΄Αλη και διαχειριστής των απεράντων βασιλικών κτημάτων του ήταν ο Μιχαήλ Τοσίτσας, μέγας εθνικός ευεργέτης από το Μέτσοβο.

Εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες εγκατέστησε το 1775 η Τσαρίνα Μεγάλη Αικατερίνη στην Οδησσό και τους παρεχώρησε 14.000 στρέμματα στην περιοχή. Ήλεγχαν το εμπόριο. Στην Κασπία με τον Βαρβάκη παρήγαν και μονοπωλούσαν το ακριβότερο χαβιάρι. Στις Ινδίες διέπρεπε ο διεθνής εμπορικός οίκος Ράλλη και στην Καλκούτα λειτουργούσε ελληνορθόδοξος ναός των Ελλήνων. Λαμπρές κοινότητες Ελλήνων επίσης ανθούσαν στις σημαντικότερες πόλεις της Ευρώπης όπως Λονδίνο, Άμστερνταμ, Παρίσι, Λειψία, Μόναχο, Βιέννη, Πέστη, Βενετία, Τεργέστη, Λιβόρνο, Πίζα, Μάλτα κ.α.

Το ζωηρό κίνημα του Φιλελληνισμού στην Ευρώπη αλλά και στην Αμερική προσέφερε στο Γένος, παράλληλα προς την βοήθεια και τους επί τόπου εθελοντές, κάτι σημαντικότερο: την πολιτική νομιμοποίηση των εξεγερθέντων Ελλήνων και την ηθική υποχρέωση των Ευρωπαϊκών Δυνάμεων να εξαιρέσουν την Εθνεγερσία μας από την απαγόρευση κάθε επαναστατικού κινήματος σε ευρωπαϊκό έδαφος.

Την 25Μαρτίου 1821 στα όρια του μετέπειτα πρώτου εμβρυακού Κράτους ζούσαν 939.000 άνθρωποι, ανάμεσά τους ολιγοστοί Τούρκοι και περισσότεροι εξισλαμισμένοι Αλβανοί. Σ’ αυτούς προσετέθησαν κατά τον Αγώνα οι περίφημοι «ετρόχθονες» αγωνιστές, αλλά, επτά χρόνια αργότερα, όταν στις 12 Ιανουαρίου 1828 ανέλαβε Κυβερνήτης ο Ιωάννης Καποδίστριας, μέτρησε μονάχα 719.000 ψυχές.

Ο Κυβερνήτης βρήκε τα ταμεία άδεια αλλά γεμάτα χρέη. Το 1828 η Ελλάδα χρωστούσε στους ξένους δανειστές της και, φυσικά, αδυνατούσε να εξοφλήσει 70 εκατομμύρια χρυσά φράγκα από τα δάνεια που οι επαναστατικές κυβερνήσεις είχαν συνάψει στο Λονδίνο με ληστρικούς όρους και υποθήκη την εθνική γη το 1824-1825. Σε διάστημα μικρότερο των δύο γενεών μεταξύ 1832-1893 το Δημόσιο Χρέος θα εννεαπλασιασθεί ανατοκιζόμενο από 70 σε 640 εκατομμύρια χρυσά φράγκα. Επακολουθούν αλλεπάλληλες πτωχεύσεις του Κράτους.

Ωστόσο, στη διάρκεια 128 μόλις ετών και τεσσάρων μόνον γενεών, μεταξύ 1821-1949, οι Έλληνες διεξήγαγαν έξη νικηφόρους πολέμους το 1821-1828, 1912-1913, 1916-1919, 1920-1921 και 1940-1941. Ενδιαμέσως διεξήγαγαν επίσης, ακόμη και μέσα στον πόλεμο, έξη τουλάχιστον εμφυλίους πολέμους, ενώ εξ ιδίων σφαλμάτων υπέστησαν καταστροφή σε τρείς πολέμους το 1897, το 1922 και το 1974. Επεκράτησαν επίσης κατά τον Μακεδονικό Αγώνα και τις επαναστάσεις της Κρήτης και της Σάμου. Μετά -και παρά- την Μικρασιατική Καταστροφή, η Ελλάδα το 1924 είχε πενταπλασιασθεί, είχε υποδεχθεί περισσότερους από 1,5 εκατομμύριο ανέστιους πρόσφυγες, είχε ανταλλάξει τους αλλογενείς κατοίκους της και ο πληθυσμός της είχε αυξηθεί στα 6,2 εκατομμύρια, εθνικά ομοιογενής κατά 94%. Μέχρι το 1940 πολλαπλασιάζεται εντυπωσιακά η γεωργική και βιομηχανική παραγωγή της Ελλάδος κι εξαπλώνεται η ελληνική ναυτιλία. Αλλά επέρχεται νέος κύκλος αίματος και ολοκληρωτικής καταστροφής, που σώρευσαν μεταξύ 1940-1949 ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, οι ξένοι κατακτητές και ο Εμφύλιος Πόλεμος, ο καταστροφικότερος όλων.

N.I. Μέρτζος

The post Το Γένος πριν και μετά το 1821 appeared first on Νέα Φλώρινα.

Οι Γερμανοί πολεμιστές περιγράφουν άμεσα εκείνα τα μοναδικά πολεμικά βιώματά τουςστο συλλογικό έργο DurchbruchdurchdieMetaxas-Linie που το 1942κυκλοφόρησε η Βέρμαχτ για να τιμήσει τα παλληκάρια. Ιδού μαρτυρίες.

Ο υπολοχαγός Όφερχιουζ με λόχο αντιαρματικών επετέθη στο Οχυρό Ουσίτσα. Αναφέρει: «Μια μάχη άνευ προηγουμένου ξεκινά τώρα. Το τεθωρακισμένο στρίβει κατά μέτωπο προς τα πολυβολεία. Η πρώτη βολή φεύγει από την κάννη του. Διάολε! Οι τύποι έχουν εξαπολύσει πραγματική κόλαση εναντίον μας. Μα αυτά δεν είναι μόνο πολυβόλα! Από κάπου ρίχνει και ένα αντιαρματικό! Θεέ μου, πού διάολο βρίσκεται κρυμμένο; Αυτά έγιναν στην Ουσίτσα την 6η Απριλίου 1941.Το βράδυ εκείνο επέστρεψαν από τη διμοιρία μου τέσσερις άνδρες, από τους είκοσι που είχαν λάβει μέρος στην επίθεση».

Ο δεκανέας Σνάϊντερ από το χάραμα της 6ης Απριλίου επιτίθεται στο ύψωμα 322 αλλά, παρά την συντριπτική υπεροχή πυρός καθηλώνεται μέχρι το σούρουπο. Καταθέτει:«Η ώρα είναι ήδη 18:20. Τα Στούκας εμφανίζονται, ακριβώς όπως είχε προγραμματιστεί. Οι βόμβες τους πέφτουν στο πεδίο, που βρίσκονται τα πολυβολεία. Μια βροχή από πέτρες και χώματα πέφτει πάνω μας. Τώρα προωθούνται τα τεθωρακισμένα και βάλλουν κατά των πολυβολείων. Την επόμενη στιγμή, ακριβώς μόλις είμαστε έτοιμοι να επιτεθούμε ακούγεται μια κραυγή: «Τα παλιόσκυλα μας ρίχνουν από αριστερά!». Μας γαζώνουν πριν καλά-καλά ξεκινήσουμε. Τότε άρχισαν τα φονικά πυρά του εχθρικού πυροβολικού. Βολή τη βολή μας αποδεκατίζουν. Ούτε η 3η, ούτε η 4η, 5η και 6η προσπάθεια των Στούκας φέρνουν κάποιο αποτέλεσμα. Ούτε ένα πολυβολείο δεν έχει σιωπήσει, ούτε καν οι υπερυψωμένες σκοπιές και το καμουφλάζ τους δεν έχουν πληγεί. Καθώς πλησιάζω στο χαντάκι είναι ακόμη η επίθεση των Στούκας εν πλήρειεξελίξει. Στήνω τα πολυβόλα που θα μας καλύπτουν. Αυτά πρέπει να βάλλουν κατά της θυρίδας του πολυβολείου. Αμέσως μόλις έπεσαν οι τελευταίες βόμβες εφορμούμε. Χωρίς εχθρικά πυρά προωθούμαστε μέχρι το φρύδι της πλαγιάς. Μας χωρίζουν ακόμη 100 ως 150 μέτρα από τα πολυβολεία. Στα δεξιά μας προωθούνται λίγο περισσότερο δύο άλλες ομάδες από τη δεύτερη διμοιρία. Τα πολυβόλα ρίχνουν εναντίον μας λυσσασμένα από τα πολυβολεία. Όταν θα εφορμήσουμε αυτά θα μας σπείρουν σε κάθε στιγμή το θάνατο και την καταστροφή. Η συνέχιση της επίθεσης θα σήμαινε συνέχιση της παράνοιας. Να σκάψουμε ορύγματα τόσο κοντά στα πολυβολεία, αδύνατον. Μοναδική επιλογή λοιπόν η υποχώρηση. Μόλις σκοτείνιασε οδήγησα τα απομεινάρια της 1ης και 2ης διμοιρίας πίσω στο δάσος».

Την δεύτερη ημέρα, 7 Απριλίου, ισχυρές δυνάμεις εξαπολύουν νέο κύμα επιθέσεων στο Οχυρό Παλιουριώνες.Ο αρχιλοχίαςDiebel περιγράφει: «Δεν προλαβαίνω να μπω πάλι στο όρυγμά μου, όταν δεχόμαστε εκ νέου πυρά. Πάλι έκρηξη, θραύσματα και κραυγές από κάποιον τραυματία. Τώρα συμβαίνει κάτι που δεν το είχα φανταστεί ποτέ. Κάποιοι πηδούν από τα ορύγματα, τραβούν κι άλλους μαζί τους και ξαφνικά κατεβαίνει όλος ο λόχος τρέχοντας την πλαγιά πίσω από το δάσος. Επικρατεί πανικός. Πριν φτάσω μέχρι εδώ είχε έρθει από το τάγμα η διαταγή να υποχωρήσουμε στο λιβάδι. Πρέπει να κοιτάξουμε πως θα φύγουμε από εδώ αμέσως πριν έχουμε και άλλες απώλειες».

Τα Μακεδονικά Οχυρά δεν παραδίδονται. Παραδίδεται, όμως, η Γιουγκοσλαβία. Στις 6 και 7 Απριλίου τεθωρακισμένες Μεραρχίες της Βέρμαχτ και η επίλεκτη τεθωρακισμένη Μεραρχία «Αδόλφος Χίτλερ» των ΒάφενΕς-Ες διέρχονται αμαχητί τα γιουγκοσλαβικά σύνορα και ξεχύνονται στην ελληνική Μακεδονία μέσω των κοιλάδων των ποταμώνΕριγώνος, Αξιού και Στρυμόνος. Ορισμένα Οχυρά αναγκάζονται να παραδοθούν. Αλλά όχι όλα. Οι υπερασπιστές τους έχουν εξαντλήσει όλα τα πυρομαχικά τους και πέφτουν λιπόθυμοι μέσα στα πυκνά ασφυξιογόνα αέρια.

Στις 7 Απριλίου 1941 το Γενικό Στρατηγείο αναφέρει στο 164ο πολεμικό ανακοινωθέν του: «Εις την κοιλάδα του Στρυμόνος τα οχυρά Ιστίμπεη και Κέλκαγια, αγωνισθέντα μέχρις εσχάτων και καταστραφέντα, κατελήφθησαν υπό του εχθρού. Εις την ΔυτικήνΘράκην, εκκενωθείσαν εγκαίρως και κανονικώς, διά λόγους επιχειρήσεων, τα Οχυρά Εχίνος και Νυμφαία ανθίστανται εις τας εχθρικάςπροσβολάςαπαγορεύοντα την διέλευσιν των βαρέων υλικών του εχθρού».

Στις 9 Απριλίου πρωί οι Γερμανοί εισέρχονται στη Θεσσαλονίκη και ο Ελληνικός Στρατός της Μακεδονίας συνθηκολογεί. Από τις Σέρρες ο Μέραρχος Διοικητής των Οχυρών τηλεφωνεί στο Οχυρό Περιθώρι. Αναφέρει την δραματική εξέλιξη και διατάσσει την παράδοσή του διότι κάθε άμυνα είναι πλέον άσκοπη. Ο επί κεφαλής των υστάτων υπερασπιστών του απαντά: Το Οχυρόν Περιθώρι δεν παραδίδεται, στρατηγέ. Και πράγματι συνεχίζει να αντιστέκεται όλη μέρα. Έτσι, για την Τιμή.

Ο Γερμανός αρχιλοχίας Diebel είναι καθηλωμένος μπροστά στο Οχυρό Παλιουριώνες και αναφέρει: «9.4.1941. Στις 18:00 έρχεται προφορική εντολή από το σύνταγμα να μεταβεί στο ύψωμα 307.5 ως αντιπρόσωπος ο υπολοχαγός Ρίχσταϊν, προκειμένου να διεξάγει διαπραγματεύσεις για την παράδοσή του. Σιγά-σιγά γίνεται γνωστή η γενικότερη εξέλιξη της κατάστασης. Οι μονάδες τεθωρακισμένων, που επιτέθηκαν στην Ελλάδα από τη Γιουγκοσλαβία έχουν ήδη καταλάβει τη Θεσσαλονίκη και έχουν αποκόψει τη Μακεδονία από την υπόλοιπη Ελλάδα. Ο ανώτατος διοικητής του Μακεδονικού Μετώπου έχει συνθηκολογήσει».

Μόνοι, κατάμονοι, αυτοί και την Ιστορία, οι τελευταίοι υπερασπιστές εξακολουθούν να πολεμούν όταν όλα πια όλα έχουν χαθεί. Όχι όλα. Μένει η Τιμή της Πατρίδας. Ο Ελληνικός Στρατός εκκενώνει τη Θράκη αλλά στα βουνά τα Οχυρά Εχίνος και Νυμφαία δεν παραδίδονται. Στο θρυλικό μοναχικό πολυβολείο Π8 εξαντλούνται όλα τα πυρομαχικά του και οι στρατιώτες του. Μπροστά του η Ομορφοπλαγιά του Μπέλες είναι γεμάτη νεκρούς Γερμανούς. Φτάνουν νέες δυνάμεις και το μήνυμα της συνθηκολόγησης. Μόνον τότε οι τελευταίοι υπερασπιστές του εξέρχονται και παραδίδονται. Όλοι κι όλοι τρεις: δυό στρατιώτες και ένας λοχίας. Οι Γερμανοί χαιρετούν στρατιωτικά τους γενναίους. «Ποιός είναι ο αξιωματικός διοικητής;», ρωτάει ο επί κεφαλής. «Εγώ, έφεδρος λοχίας Δημήτριος ΄Ιτσιος». «Συγχαρητήρια. Πολεμήσατε ως Έλληνες», του λέει έκπληκτος μα βλοσυρός ο Γερμανός αξιωματικός. «Βλέπεις, όμως, μού θερίσατε τόσους άνδρες μου». Χαιρετάει ξανά, τραβάει το πιστόλι και δολοφονεί εν ψυχρώ τον λοχία. Ήταν Βλάχοςαπό τα ΆνωΠορρόϊα. Με τον γιό του Σούλη, που μεγάλωσε ορφανός, είμαστε φίλοι μια ζωή.

Στο Οχυρό Γκολιάμα οι νόμοι του πολέμου έχουν αντιστραφεί. Οι αμυνόμενοι επιτίθενται και οι επιτιθέμενοι Γερμανοί αμύνονται! Το μεσημέρι της 9ης Απριλίου καταφθάνει ένα ολόκληρο Σύνταγμα της Βέρμαχτ αλλά οι Έλληνες ετοιμάζονται να του επιτεθούν. Κουρελιάζουν τους αριθμούς. Και μόνον τότε σημαίνει η ανακωχή.

Το Οχυρό Ρούπελ αμύνεται όλο το 24ωρο της 9ης Απριλίου. Την επομένη παρουσιάζονται με λευκή σημαία Γερμανοί αξιωματικοί. Βγαίνει ο Διοικητής του Δαράτος και του εξηγούν ότι από χθες είχε επέλθει η συνθηκολόγηση. Απαντά ξερά: «Τα Οχυρά δεν παραδίδονται. Καταλαμβάνονται». Και επιστρέφει. Εξηγεί στους άνδρες του και στους αξιωματικούς του την δραματική τροπή των μαχών και ρωτάει:

«Τι πράττομεν;» Απαντούν όλοι μαζί: «Πίπτομεν μέχρις ενός». Χρειάσθηκε να επέμβει ο γιατρός τους για να τους συνεφέρει. ΄Ησαν αλλοπαρμένοι. Τους πήρε στην αγκαλιά της η Ιστορία. Χρέος μας να τους μνημονεύουμε. Η μνήμη τους αγιοκέρι.

Τα Έθνη είναι κοινότητες κοινής μνήμης. Και, άμα την χάσουν, τα Έθνη χάνονται.

Ν.Ι.Μέρτζος

The post Τα Μακεδονικά οχυρά appeared first on Νέα Φλώρινα.

Τιμή σ’ εκείνους όπου στην ζωήν τω/ ώρισαν και φυλάγουν Θερμοπύλες.

Ποτέ από το χρέος μη κινούντες./Και περισσότερη τιμή τους πρέπει

όταν προβλέπουν (και πολλοί προβλέπουν) πως οι Μήδοι επί τέλους θα διαβούνε.

Σύσσωμοι οι Έλληνες ανέτρεψαν τους Ιταλούς και από νίκη σε νίκη προήλαυναν ασυγκράτητοι στη Βόρειο Ήπειρο. Πανικός στο Λονδίνο. Η Αγγλία επεδίωκε να καθηλώσει την Ιταλία και τη Γερμανία σε ένα βαλκανικό μέτωπο ώστε να ανασάνει με αιματηρές θυσίες αποκλειστικά των Ελλήνων. Μόνον στις 15 Ιανουαρίου 1941 η Αγγλία δεσμεύθηκε να αποστείλει, μετά 15 ημέρες, 2 έως 3 Μεραρχίες, σμήνη αεροπλάνων και τεθωρακισμένα. Στις 29 Ιανουαρίου πεθαίνει ο Μεταξάς. Από τις 9 έως και τις 18 Μαρτίου 1941 η Ιταλία εξαπολύει με μάζες πυρός και δυνάμεων την Εαρινή Αντεπίθεσή της παρουσία του Μουσολίνι. Ανατρέπεται. Τότε η Γερμανία αποφασίζει την εισβολή στην Ελλάδα. Την 25η Μαρτίου η βασιλική κυβέρνηση της Γιουγκοσλαβίας προσχωρεί στον Άξονα με αντάλλαγμα τη Θεσσαλονίκη. Ο Στρατός ανατρέπει την βασιλική κυβέρνηση και, σε αντίποινα, η Λουφτβάφε ισοπεδώνει το Βελιγράδι.

Εντωμεταξύ στις 13 Οκτωβρίου 1940 η γερμανική Βέρμαχτ εισήλθε στη Ρουμανία και σύντομα διαβαίνει τον Δούναβη και εισέρχεται στη Βουλγαρία, όπου γίνεται δεκτή με ενθουσιασμό. Ο κύβος είχε ριφθεί. Οι Έλληνες απτόητοι την περιμένουν με το δάκτυλο στην σκανδάλη.

Ν.Ι.Μέρτζος

The post Το έπος του 1940-1941 (2) appeared first on Νέα Φλώρινα.

Το 1922 η Ελλάδα ηττήθηκε και η Μικρασιατική Καταστροφή υπήρξε η μεγαλύτερη που υπέστη ο Ελληνισμός. Εξερράγη στρατιωτικό κίνημα το οποίο εξόρισε τον Βασιλέα Κωνσταντίνο, ενθρόνισε τον διάδοχό του Γεώργιο Β΄ και εξετέλεσε την ηγεσία των πολιτικών αντιπάλων του. Το 1923 εκδηλώνεται αντίθετο στρατιωτικό κίνημα. Καταπνίγεται, εκθρονίζεται ο Γεώργιος Β΄ και το 1924 ανακηρύσσεται η Ελληνική Δημοκρατία η οποία, όμως, αποκτά Σύνταγμα μόλις το 1927. Ανήλθαν τρεις Πρόεδροι της Δημοκρατίας -Παύλος Κουντουριώτης, Θεόδωρος Πάγκαλος και Αλέξανδρος Ζαΐμης- και τρεις δικτάτορες στρατηγοί με κατ’ αρχήν κοινοβουλευτικό μανδύα: Θεόδωρος Πάγκαλος 1925, Γεώργιος Κονδύλης 1926 και Ιωάννης Μεταξάς 1936. Μεσολάβησαν οκτώ τουλάχιστον στρατιωτικά κινήματα το 1922, το 1923, το 1925, το 1926δύο, το 1933 και το 1935δύο. Αποδεκατίσθηκε με αποτάξεις το σώμα των αξιωματικών καιοι Ένοπλες Δυνάμεις χωρίσθηκαν σε εχθρικά στρατόπεδα. Το 1932 η Ελλάδα κήρυξε εθνική πτώχευση.

Παρ’ όλα αυτά και μέσα σε όλα αυτά, η Ελλάδα δέχθηκε 1,2 εκατομμύριο πρόσφυγες, τους αποκατέστησε εκ των ενόντων, αναδιένειμε τις γεωργικές γαίες, εξυγίανε εκατοντάδες χιλιάδες στρέμματα ελών και λιμνών, αύξησε την παραγωγή της γεωργίας, της βιοτεχνίας και της βιομηχανίας, ανέπτυξε το εμπόριο και την ναυτιλία. Και, ξαφνικά μέσα στην παγκόσμια σκοτεινιά, θάμπωσε τον Κόσμο: ολομόναχη έγραψε το Έπος του ‘40. Αυτό διαμηνύει στους χαλεπούς καιρούς μας η Ιστορία μας.

Σ’ αυτό το χρονικό διάστημα των 18 ετών η διεθνής θέση της χώρας και οι σχέσεις της με τα άλλα Κράτη εναλλάσσονταν. Η Τουρκία παρέμεινε εχθρική μέχρι το 1930. Η Βουλγαρία, δύναμη αναθεωρητική, διεκδικούσε τη Μακεδονία και τη Θράκη. Η Γιουγκοσλαβία είχε στόχο τη Θεσσαλονίκη. Στο λιμάνι της επέβαλε την Ελεύθερη Γιουγκοσλαβική Ζώνη και πρόσκαιρα υπό δικτάτορα τον στρατηγό Θεόδωρο Πάγκαλο το 1926 επέτυχε να αναγνωρισθεί η εθνική κυριαρχία της στον σιδηροδρομικό διάδρομο από τη Θεσσαλονίκη έως τα σύνορά της. Η Σοβιετική Ένωση, μέσω της Γ΄ Κομμουνιστικής Διεθνούς, το 1934 δημιούργησε την Βαλκανική Κομμουνιστική Ομοσπονδία στην οποία περιέλαβε όλη τη Μακεδονία ως ιδιαίτερο Κράτος-μέλος και γι’ αυτό πρώτη φορά διεκήρυξε ότι υπάρχει δήθεν «μακεδονικό έθνος». Αυτήν την κληρονομιά των Σοβιέτ παρέλαβε το 1943 ο ηγέτης της Γιουγκοσλαβίας και ίδρυσε την ομόσπονδη «Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Μακεδονίας» με πρωτεύουσα τα Σκόπια.

Η Ιταλία, όπου το 1922 επικράτησε το φασιστικό καθεστώς με Ντούτσε τον ΜπενίτοΜουσολίνι, ήταν Αυτοκρατορία και μεγάλη ναυτική δύναμη στην Ανατολική Μεσόγειο με βάση τα Δωδεκάνησα. Στόχευε να ηγεμονεύσει στην ευρύτερη περιοχή. Το 1923 ο ιταλικός στόλος κατέλαβε την Κέρκυρα. Η κατοχή ήτανπροσωρινή αλλά η εθνική ταπείνωση οδυνηρή.

Το 1928 επανήλθε Πρωθυπουργός ο Ελευθέριος Βενιζέλος καιέως το 1932 προσπάθησε να ενισχύσει την εθνική ασφάλεια. Το 1928 στη Ρώμη υπέγραψε με τον Μουσολίνι Σύμφωνο Φιλίας και Συνεργασίας Ελλάδος-Ιταλίας προκειμένου να ανακόψει την επιθετικότητα της Γιουγκοσλαβίας. Το 1930 στην Άγκυρα υπέγραψε με τον ΚεμάλΑτατούρκ ελληνοτουρκικό σύμφωνο ουδετερότητος που, επί πλέον, ρύθμισε οριστικά την αξία των ανταλλαξίμων περιουσιών και το 1933 υπό τον Παναγή Τσαλδάρηοδήγησε τις δύο χώρες σε Σύμφωνο Συμμαχίας. Το 1934 Ελλάδα, Τουρκία, Γιουγκοσλαβία και Ρουμανία συνήψαν το Βαλκανικό Σύμφωνο το οποίο αποτελούσε αμοιβαία εγγύηση της εδαφικής ακεραιότητος των 4 Κρατών μελών του, αλλά μόνον σε περίπτωση επιθέσεως από Βαλκανικό Κράτος. Το Σύμφωνο έστρεψεπρος τη Βουλγαρία την Ιταλία και την ανερχομένη Γερμανία. Ουδέποτε ίσχυσε πρακτικά.

Στο εσωτερικό της Ελλάδος ακολούθησαν ραγδαίες εξελίξεις.Μετά το αποτυχημένο στρατιωτικό κίνημα των Βενιζελικών το 1935 καταργήθηκε πραξικοπηματικά η Ελληνική Δημοκρατία και επανήλθε Βασιλεύς ο Γεώργιος Β΄. Στις εκλογές του 1936 ισοψηφούν οι δύο αντίπαλες παρατάξεις και ρυθμιστής αναδεικνύεται το Κ.Κ.Ε. Τελικά η Βουλή ψηφίζει Πρωθυπουργό τον στρατηγό Ιωάννη Μεταξά ο οποίος, μετά αιματηρές εργατικές διαδηλώσεις, την 4η Αυγούστου κηρύσσει δικτατορία με την υποστήριξη του Βασιλιά.

Ο Ιωάννης Μεταξάς, άριστος επιτελικός και αριστούχος της Γερμανικής Πολεμικής Ακαδημίας, είχε ταχθεί υπέρ της Γερμανίας κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και το καθεστώς, που εγκαθίδρυσε την 4η Αυγούστου 1936, ήταν ολοκληρωτικό με έντονα εθνικοσοσιαλιστικά χαρακτηριστικά. Ωστόσο, ο στρατηγικός σκοπός του εξ αρχής ήταν η συμμαχία με την Αγγλία διότι πίστευε ακράδαντα ότι αυτή θα επικρατούσε κατά τον επικείμενο πλέον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και ότι η τύχη της Ελλάδος, χώρας θαλασσινής και ναυτικής, ήταν απόλυτα συνδεδεμένη με την Θαλασσοκράτειρα Αυτοκρατορία. Το 1938 πρότεινε στο Λονδίνο συμμαχία αλλά η πρότασή του απερρίφθη διότι η Αγγλία δεν διέθετε επαρκείς δυνάμεις για να καλύψουν την ελληνική άμυνα, δεν επιθυμούσε να εμπλακεί στις ελλοχεύουσες εδαφικές διεκδικήσεις των βαλκανικών Κρατών ούτε να προκαλέσει την Ιταλία. Επί πλέον το καθεστώς Μεταξά ήταν φασιστικό. Το 1939 η Ιταλία πρότεινε συμμαχία στην Ελλάδα. Η πρόταση απερρίφθη διότι ισοδυναμούσε με ενσωμάτωση στην Ιταλική Αυτοκρατορία της Γ΄ Ρώμης. Τον Απρίλιο 1939 η Ιταλία ενσωματώνει την Αλβανία όπου μεταφέρει στρατεύματα με μέτωπο την Ελλάδα. Η θύελλα έρχεται.

Την 1η Σεπτεμβρίου 1939, εκρήγνυται στην Ευρώπη ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος. Η Γερμανία προήλαυνε ακάθεκτη στην Ευρώπη με σύμμαχο την Ιταλία. Η Αμερική παρέμεινε ουδέτερη μέχρι τα Χριστούγεννα 1941. Βερολίνο και Μόσχα είχαν συνάψει το Σύμφωνο Φιλίας Μολότωφ-Ρίμπεντροπ και διεμέλισαν μεταξύ τους την Πολωνία. Η Αγγλία απομονώθηκε στα νησιά της, αλλά μάχονταν σκληρά στη Βόρειο Αφρική ενώ το Λονδίνο βομβαρδίζονταν νύχτα-μέρα.

Ο στρατηγός Μεταξάς είχε προετοιμάσει πυρετωδώς την Ελλάδα για τον πόλεμο στο πλευρό της Αγγλίας, αλλά τηρούσε ουδέτερη στάση για να μη καταστρέψει άσκοπα τη χώρα διότι η Αγγλία απέκλειε κάθε σοβαρή στρατιωτική βοήθεια. Στο πλαίσιο αυτό κατασκεύασε, από το 1936, την περίφημη Γραμμή Μεταξά.25 αλλεπάλληλα οχυρά παρατάχθηκαν στα σύνορα με τη Βουλγαρία, στα βουνά και σε όλες τις διαβάσεις, από την Δοϊράνη έως πέρα από τη Ροδόπη. Είναι τα Μακεδονικά Οχυρά.Οι Έλληνες περίμεναν ψύχραιμα με το δάκτυλο στη σκανδάλη.

Όταν ανήμερα της Παναγιάς οι Ιταλοί τορπίλισαν το καταδρομικό «Έλλη» στο λιμάνι της Τήνου, όλοι ανέμεναν άμεσο πόλεμο. Οι Άγγλοι είχαν συμφέρον να εμπλακεί στα Βαλκάνια η Ιταλία ώστε να αποσύρει δυνάμεις από το μέτωπο της Λιβύης, επεδίωκαν να κρατήσουν μόνον την Κρήτη και τα νησιά και πίστευαν ότι η ελληνική άμυνα θα κατέρρεε λίγες μέρες μετά την ιταλική επίθεση.

Ν.Ι.Μέρτζος

The post Προς το Έπος του Σαράντα appeared first on Νέα Φλώρινα.

Το 1861 οι Ηγεμονίες της Βλαχίας και της Μολδαβίας ενώνονται σε ενιαίο κράτος, υποτελές στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, υπό τον Ηγεμόνα Αλέξανδρο Κούζα τον οποίο διαδέχεται ως Βασιλεύς ο νεαρός Γερμανός πρίγκιπας Κάρολος Χοεντσόλερν-Ζιγκμαρίγκεν. Τότε το κράτος των δύο Ηγεμονιών επιχειρεί να επεκταθεί στα βαλκανικά εδάφη της ετοιμοθάνατης Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και, γι’ αυτό, επονομάζεται Romania. Το νέο όνομά του είναι ο «νομιμοποιητικός τίτλος του», διότι Ρωμανία ονομαζόταν η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία τους τελευταίους αιώνες της. Αλλά το όνομα δεν αρκεί. Έτσι στον ακόμη υπόδουλο τότε ελληνικό χώρο της Μακεδονίας, της Ηπείρου και της Θεσσαλίας ανακαλύπτει τους Βλάχους. Επικαλούμενο το βυζαντινό χρονικό του Κεκαυμένου υποστηρίζει ότι οι Βλάχοι είχαν δήθεν κατέλθει από τη Ρουμανία και προβάλλοντας τη λατινοφωνία τους ισχυρίζεται ότι τάχα «μιλούν την ίδια γλώσσα».

Μάταια αντιτάχθηκαν σ’ αυτούς τους ισχυρισμούς της Ρουμανίας οι επιφανέστεροι Ρουμάνοι επιστήμονες. Τη δήθεν κάθοδο από τη Δακία απέρριψαν ευθύς εξ αρχής απερίφραστα οι επιφανείς Ρουμάνοι γλωσσολόγοι και ιστορικοί I. Coteuanu, Cusu Papakosta – Goga Dumutru, T. Papahagi, A. Sacerdoteanu, Siviu Dragomir, Cicerone Poghirc και Petre Nasturel και Lazarescu Lecanta.[1] Το γεγονός ότι οι Βλάχοι είναι λατινοφωνήσαντες αυτόχθονες Έλληνες απέδειξαν επίσης οι Ρουμάνοι ιστορικοί A. D. Xenopol, V. Parvan, Radu Vulpe και Al. Graur. Ο Ρουμάνος Nicolae Jorga, σοφός ιστορικός, καθηγητής, ακαδημαϊκός, πολιτικός και λογοτέχνης έγραψε ότι:[2]«Από τη Μακεδονία και τη Θεσσαλία οι Βλάχοι ανήλθαν μέχρι τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία».

Εν τω μεταξύ στις Ηγεμονίες Βλαχίας και Μολδαβίας διαπρέπουν δεκάδες επιφανείς Βλάχοι και τις ευεργετούν. Τις υπηρετούν ακόμη κι όταν αυτές ενώνονται με το όνομα Ρουμανία. Αυτοί, όμως, διατηρούν υπερήφανα την ελληνική τους ταυτότητα και χρυσώνουν την Ελλάδα. Γι’ αυτό οι εθνικιστές Ρουμάνοι τους κατηγορούν δημόσια ως «προδότες». Είναι ο υπουργός των Οικονομικών και καθηγητής οικονομίας στο Πανεπιστήμιο του Βουκουρεστίου Μενέλαος Γερμάνης από το Μπλάτσι. Ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου Αδάμ Λόγας, επίσης Μπλατσιώτης. Ο Μέγας Εθνικός Ευεργέτης Απόστολος Αρσάκης, από τη Χοταχόβα της Βορείου Ηπείρου, με βαθιά ελληνική παιδεία, ο οποίος μεταξύ των ετών 1822-1828 είναι Γραμματέας υπό τον Ηγεμόνα της Βλαχίας Γρηγόριο Γκίκα˙ μετά την ενοποίηση, εκλέγεται επί δέκα έτη βουλευτής και μεταξύ των ετών 1860-1862 είναι υπουργός Εξωτερικών της Ρουμανίας. Ενωρίτερα, το 1812, ο Καστοριανός Αθανάσιος Χριστόπουλος, ένας από τους μεγαλύτερους Έλληνες λυρικούς ποιητές, ορίζεται Άρχων Μέγας Λογοθέτης (υπουργός Δικαιοσύνης) στην Ηγεμονία της Βλαχίας και με τον αδελφό του Κυριακό συντάσσει τον Κώδικα Ιδιωτικού Δικαίου που ισχύει ταυτόχρονα στις δύο Ηγεμονίες. Είναι Φιλικός και το 1821 σύμβουλος του Αλεξάνδρου Υψηλάντη, τον οποίο φιλοξενεί στο αρχοντικό του, στο Ιάσιο κατά την Επανάσταση ο Φιλικός Κωνσταντίνος Μπέλλιος, από το Μπλάτσι, που μετά διαπρέπει στη Βιέννη ως βαρόνος και Μέγας Εθνικός Ευεργέτης. Στο Βουκουρέστι μεσουρανούν οι εξάδελφοι Κωνσταντίνος και Ευαγγέλης Ζάππας, Μεγάλοι Εθνικοί Ευεργέτες από το Λάμποβο της Βορείου Ηπείρου. Είναι τόσο απέραντα τα κτήματα που ο τελευταίος επιζών Κωνσταντίνος Ζάππας κληροδοτεί στο νεαρό τότε Κράτος των Ελλήνων, ώστε η ρουμανική κυβέρνηση αρνείται να τα παραχωρήσει με το αιτιολογικό ότι, έτσι, θα ιδρυόταν μέσα στη Ρουμανία ένα δεύτερο ελληνικό κράτος! Όταν ο Κ. Ζάππας πέθανε, στις 20 Ιανουαρίου 1892, η ελληνική πρεσβεία ξεκίνησε τη νόμιμη διαδικασία για τη διαθήκη. Αλλά το ρουμανικό Υπουργείο Εξωτερικών ματαίωσε αυθαίρετα τη διαδικασία με το επιχείρημα ότι η περιουσία του Κωνσταντίνου Ζάππα «δεν μπορούσε να κληροδοτηθεί στην Επιτροπή των Ολυμπίων, κατ’ ουσίαν στο Ελληνικό Δημόσιο, επειδή θίγονταν τα συμφέροντα των Ρουμάνων υπηκόων». Στην πραγματικότητα κλιμάκωνε την αφομοιωτική πολιτική που επιχειρούσε στα βλαχοχώρια. Ο Έλληνας πρέσβης Μ. Παπαρρηγόπουλος προσπάθησε να βρει μια συμβιβαστική λύση αλλά η Ρουμανία απέρριψε την πρόταση για παραπομπή στη διεθνή διαιτησία. Έτσι το Σάββατο 3 Οκτωβρίου 1892 η Αθήνα ανεκάλεσε όλους τους διπλωμάτες της. Ακολούθησε αμέσως το Βουκουρέστι. Οι διπλωματικές σχέσεις των δύο χωρών διεκόπησαν επί τέσσερα χρόνια. Σ’ αυτήν την τετραετία η ρουμανική προπαγάνδα προσέλαβε ιδιαίτερα επιθετικό χαρακτήρα στους Βλάχους της Μακεδονίας. Οι σχέσεις των δύο χωρών αποκαταστάθηκαν όταν, μετά τον καταστροφικό πόλεμο του 1897, η Ελλάδα βρέθηκε απομονωμένη. Η αδυναμία της Ελλάδος, όμως, έδωσε την ευκαιρία να εντείνουν την προπαγάνδα τους.[3]

Στην Άνω Μακεδονία οι Βλάχοι αποτελούσαν τη συντριπτική πλειοψηφία του ελληνικού πληθυσμού και θα αποτελέσουν τον στόχο τόσο των Ρουμάνων όσο και των Βουλγάρων. Γι’ αυτό, ήδη τέλη Νοεμβρίου 1859, η Ελλάδα είχε ιδρύσει Προξενείο στα Βιτώλια, δηλαδή στο Μοναστήρι, όπου διόρισε Υποπρόξενο τον έως τότε Ειρηνοδίκη Γεράσιμο Βαλλιάνο. Εκεί στα παλαιότερα βλαχόφωνα στρώματα του Ελληνισμού είχαν προστεθεί διαδοχικά από το 1789 χιλιάδες άλλοι Βλαχόφωνοι Έλληνες της Μοσχόπολης.

Τη Μοσχόπολη, η οποία στην ακμή της είχε 60.000 κατοίκους, εγκατέλειψαν διαδοχικά το 1768 και το 1789 μετά τα Ορλωφικά οι κάτοικοί της, όταν την απέκλεισαν Τουρκαλβανοί ληστές. Στην Εθνεγερσία του 1821 οι Τουρκαλβανοί την κατέστρεψαν συθέμελα και σημειώθηκε το τελευταίο κύμα φυγής. Τότε, μαζί της, κατεστράφησαν και τα γειτονικά της βλαχόφωνα πολίσματα: η Σίπισχα, η Νίτσα, η Νικολίτσα και, στην άλλη πλαγιά του Γράμμου, η Γράμμουστα και το Λινοτόπι.

Η τριπλή έξοδος ήταν δραματική και επική. Δεκάδες χιλιάδες Μοσχοπολίτες και πλησιόχωροί τους άλλοι Βλάχοι, χωρισμένοι σε καραβάνια 100-200 ατόμων με τα αλογομούλαρά τους, τα γιδοπρόβατά τους και τα γυναικόπαιδά τους σκορπίσθηκαν στα Βαλκάνια και στην Αυτοκρατορία των Αψβούργων. Εγκαταστάθηκαν κατά κύματα σε ομόκεντρους ελλειπτικούς κύκλους κατά μήκος των μεγάλων εμπορικών οδών και κλεισωρειών σε μέρη όπου ήδη υπήρχαν Βλάχοι. Χιλιάδες φυγάδες Βλάχοι κατέφυγαν στα Βιτώλια και συνοίκισαν τα τριγύρω του αμιγώς βλαχόφωνα χωριά Τύρνοβο, Μεγάροβο, Νιζόπολη, Μηλόβιστα, Γκόπεσι κ.ά. όπως και τα βορειότερα με κορωνίδα το ονομαστό Κρούσοβο.

Παράλληλα στον ελληνικό χώρο ακμάζουν τα βλαχοχώρια, διεθνώς δικτυωμένα. Ολόκληρες πόλεις είναι η αυτόνομη Χώρα Μετζόβου, η Σαμαρίνα, το Περιβόλι, η Αβδέλλα, η Σίπισχα, το Λινοτόπι, το Κρούσοβο, η Σιάτιστα, η Κλεισούρα, το Μπλάτσι, το Συρράκο, το Περτούλι, η Γράμμουστα, το Βλαχολείβαδο κ.ά. που σε καθεμιά ο πληθυσμός της υπερβαίνει τις 6.000. Βλαχόφωνος στη συντριπτική πλειοψηφία του είναι ο ελληνικός πληθυσμός στο Μοναστήρι, εμβληματικός στις Σέρρες και στη Θεσσαλονίκη.

Οι Καλαρρύτες, με τεράστια κοπάδια, παράγουν και εξάγουν στην Ευρώπη υφαντά και κάπες διατηρώντας στη Μεσόγειο εμπορικό στόλο με εμπορεία στη Σαρδηνία και στη Μασσαλία. Την παραγωγή κι εξαγωγή ερυθρών νημάτων και στρατιωτικών στολών όπως και τον πρώτο παραγωγικό συνεταιρισμό  οργανώνει στα Αμπελάκια ο βλαχόφωνος Γεώργιος Λάϊος-Μαύρος στα ελληνικά και Σβάρτς στα γερμανικά. Περιώνυμοι αργυροχρυσοχόοι ακμάζουν στο Λινοτόπι, στη Νέβεσκα και στους Καλαρρύτες πατρίδα του Σωτήρη Βούλγαρη, ιδρυτού του διεθνούς έως σήμερα οίκου κοσμημάτων Μπούλγκαρι. Αγιογράφοι και ξυλογλύπτες στη Σαμαρίνα, στη Γράμμουστα, στο Λινοτόπι, στ’ Ασπροπόταμο, στη Μπελκαμένη, στα Άνω Σουδενά, στο Μέτσοβο κ.λπ.

Συνάζουν πλούτο και πολιτισμό, κτίζουν και καλλωπίζουν μεγάλα αρχοντικά. Στα Στρατιωτικά Ενθυμήματα ο αγωνιστής του 1821 Νικόλας Κασομούλης αναφέρει ότι στο Περτούλι και στο Βετερνίκο τ’ Ασπροποτάμου συνάντησε θεώρατα πυργόσπιτα κατάφορτα πλούτου. Ο Πουκεβίλ, Πρόξενος της Γαλλίας στην Αυλή του Αλή πασά, επισκέπτεται το 1806 τα βλαχοχώρια της Πίνδου και τη Σιάτιστα. Αφηγείται:[4]«Όσοι Βλάχοι συναλλάσσονται με το εξωτερικό και ταξιδεύουν, ομιλούν ο καθένας τους περισσότερες από μια ευρωπαϊκές γλώσσες και έχουν στα σπίτια τους αξιόλογες βιβλιοθήκες με γαλλικές και ιταλικές εκδόσεις και άριστες εκδόσεις κλασικών συγγραφέων. Αυτοί κι οι συχωριανοί τους ζουν τέτοια ζωή ώστε εκπλήσσεται ο επισκέπτης. Τη Σιάτιστα την έκτισαν κατά τον 12ο αιώνα τσομπαναραίοι Βλάχοι. Τά ‘χασα περνώντας από το παζάρι που το στόλιζαν ωραία μαγαζιά και βρήκα καλοχτισμένα σπίτια και χάρηκα το θαύμα μιας πολιτείας μ’ έναν αέρα αρχοντιάς και πάστρας που δεν βρίσκει κανείς πουθενά αλλού στην Τουρκία».

Μόλις αναλαμβάνει καθήκοντα ο Υποπρόξενος Βιτωλίων καταγράφει τα θερμά ελληνικά αισθήματα των Βιτωλιάνων Βλάχων. Σε έκθεσή του προς τον υπουργό Εξωτερικών Ανδρέα Γ. Κουντουριώτη. Στις 26 Νοεμβρίου 1859 γράφει:[5]

«Εξακολουθήσαντες την προς την πόλιν πορείαν μας, κατά διαστήματα συντομώτατα εσυναντούσαμεν ένθεν και εκείθεν της μεγάλης οδού σωρείας Χριστιανών συγκειμένας από διδασκάλους, μαθητάς, ιερείς, λαϊκούς πάσης τάξεως εξελθόντας εις προϋπάνησίν μας και επιχαίροντας δια την άφιξίν μας. […] Περιχωρούν ημάς και οι πρόκριτοι Χριστιανοί τους οποίους ο φόβος και η γνώσις της διαθέσεως των Οθωμανών ανεχαίτισε να εισέλθωσιν εις ακραιφνεστέρας ενδείξεις των αισθημάτων των […] Πάντως τόσον κατανυκτική, αυτοπροαίρετος και ενθουσιώδης μετά φρονήσεως υπήρξεν η υποδοχή ώστε οι οφθαλμοί τούτων εδάκρυσαν και ουδόλως ηδύναντο να αποκρυφθώσιν τα ενδόμυχα της καρδίας των αισθήματα. Την επιούσαν, ήτις ήτο Κυριακή, εκκλησιάσθημεν εν τω Ιερώ Ναώ της Μητροπόλεως όπου η παρουσία ημών προήγαγεν νέα αισθήματα εις τους παμπληθείς εκκλησιαζομένους. Μετά την Θείαν Λειτουργίαν εδέχθημεν την επίσκεψιν των κατοίκων πάσης τάξεως».

Διανοίγονταν έτσι το προοίμιο του Μακεδονικού Αγώνα ο οποίος εξελίχθηκε αδυσώπητος μεταξύ Ελλήνων και Βουλγάρων, όταν το 1870 αποσχίσθηκε η Βουλγαρική Εξαρχία. Ένδεκα χρόνια ενωρίτερα, το 1859, ο Βαλής Βιτωλίων Αμπντούλ Κερίμ πασάς έλεγε στον Βαλλιάνο και αυτός αναφέρει σε έκθεσή του στις 1 Δεκεμβρίου 1859: «Εγκαρδίως συναισθάνομαι την ευχαρίστησιν εκ της καταλλήλου συστάσεως του ελληνικού προξενείου ενταύθα καθ’ όσον μόνον αυτό δύναται αναχαιτίση τον προβαίνοντα γιγαντιαίοις βήμασι πανσλαβισμόν κατά τα μέρη ταύτα προς βλάβην του Ελληνισμού. [6] Ωστόσο, ο Βαλλιάνος σπεύδει να επισημάνει την «δολιότητα και τον δεσποτισμόν των Οθωμανών δι’ ων διέπονται οι δυστυχείς Χριστιανοί των ενταύθα μερών».[7]

Εν τω μεταξύ στις 21 Νοεμβρίου 1859 Διερμηνέας του Προξενείου διορίζεται ο Σωτήριος Δαμιάνοβιτς, Έλληνας υπήκοος παρά το επώνυμό του, ο οποίος είχε το απαραίτητο προσόν να γνωρίζει και τα βλάχικα. Στην αίτηση για τον διορισμό του δηλώνει ότι είναι κάτοχος των εξής ξένων γλωσσών: Οθωμανικής, Ιταλικής, Βουλγαρικής, Βλαχικής, Αλβανικής και Γαλλικής.[8]

Κατά τον ρωσοτουρκικό πόλεμο 1877-1878, που με τη Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου ιδρύει τη Μεγάλη Βουλγαρία, η Ρουμανία πολεμάει στο πλευρό των Ρώσων και σε αντάλλαγμα παύει να είναι υποτελής των Οθωμανών. Έτσι, όταν σύντομα αναγνωρίζεται η πρώτη Ηγεμονία της Βουλγαρίας, οι Ρουμάνοι συμμαχούν με τους Βουλγάρους: κοινός στόχος τους η Μακεδονία. Οι Βλάχοι αποτελούν τα ισχυρότερα ερείσματά της –κοινωνικά, πολιτιστικά, οικονομικά και πολεμικά. Γίνονται διπλός στόχος του βουλγαρικού και του ρουμανικού Κομιτάτου. Ασκώντας ωμή τρομοκρατία οι κομιτατζήδες τους πιέζουν να προσχωρήσουν στη ρουμανική προπαγάνδα και να δηλωθούν Ρουμούνοι ώστε να εξουδετερωθούν τα ερείσματα του Ελληνισμού και, μέσω της ρουμανικής προπαγάνδας, να ενταχθούν στο ένοπλο βουλγαρικό κίνημα είτε να ενισχύσουν οικονομικά απ’ ευθείας το Κομιτάτο. Η σχισματική Βουλγαρική Εξαρχία παραχωρεί τις εκκλησιές της στους προσήλυτους της ρουμανικής προπαγάνδας για να τελούν τη Θεία Λειτουργία στα βλάχικα. Δεκάδες διπλωματικά έγγραφα περιγράφουν το δράμα. Ήδη στις 14 Δεκεμβρίου 1878 ο Γενικός Πρόξενος της Ελλάδος στο Μοναστήρι Πέτρος Λογοθέτης ενημερώνει τον υπουργό Εξωτερικών Θεόδωρο Δηλιγιάννη:[9]«Η Ρουμανική κυβέρνησις προτίθεται να διορίση πρόξενον εν Βιτωλίοις ουχί βεβαίως δια την υπεράσπισιν των εν Μακεδονία ειδικών συμφερόντων αυτής, καθότι τοιαύτα ουδαμού της Μακεδονίας υφίστανται, αλλά ίνα δια της προξενικής αυτής Αρχής αποπειραθή να επιδιώξη συστηματικώς τον προσηλυτισμόν των Ελληνοβλάχων εις την ρουμανικήν εθνότητα δαπανώσα αδρώς εις σύστασιν και διατήρησιν βλαχικών σχολείων.  Η Αυστροουγγρική Κυβέρνησις, δια των επισήμων εν Μακεδονία οργάνων αυτής, εξεδήλωσεν αείποτε ιδιάζουσαν συμπάθειαν υπέρ των ρουμανικών σχεδίων ως προς τους Ελληνοβλάχους. Επ’ εσχάτων δε αι συμπάθειαι αυταί εξεδηλώθησαν σκανδαλωδώς δια της επισήμου επεμβάσεως του εν Βιτωλίοις Γενικού Προξένου της Αυστρίας. Η Αυστροουγγρική Κυβέρνησις υποκινεί τον ρουμανικόν προσηλυτισμόν και υποστηρίζει τα όργανα αυτού ίνα δυσχεράνη, κατά το δυνατόν, την ανάπτυξιν του ελληνικού στοιχείου εν Μακεδονία».

Ο Βρετανός Γενικός Πρόξενος στη Θεσσαλονίκη Sir Alfred Biliotti αναφέρει, στις 26 Ιανουαρίου 1903, στον Βρετανό επιτετραμμένο στην Κωνσταντινούπολη:[10] «Οι Ελληνόβλαχοι είναι Βλάχοι που έχουν εκπαιδευτεί αποκλειστικά σε ελληνικά σχολεία και εμποτιστεί με ελληνικές ιδέες. Σε ορισμένα μέρη δεν μιλούν παρά μόνο ελληνικά και αποτελούν το κύριο μέρος του μακεδονικού ελληνικού πληθυσμού στο βιλαέτι του Μοναστηρίου. Πριν δυο χρόνια μερικοί ζήτησαν την άδεια από το Πατριαρχείο να χρησιμοποιούν τη ρουμανική γλώσσα στις εκκλησίες τους. Το Πατριαρχείο αρνήθηκε, αλλά η Εξαρχία δέχθηκε το αίτημα και αυτή η λανθασμένη ενέργεια προκάλεσε τον αρχικό διαχωρισμό στο Ελληνοβλαχικό σώμα υποχρεώνοντας έναν αριθμό Ελληνοβλάχων να συνδέσουν τη μοίρα τους με την Εξαρχία. Αυτοί οι νέοι προσήλυτοι ήταν, ως είθισται, πιο ένθερμοι από τους ίδιους τους Εξαρχικούς και επικουρούμενοι από τις συμμορίες του Κομιτάτου κατέφυγαν στον εκφοβισμό και τη δολοφονία για να εξαναγκάσουν τους συμπατριώτες τους, που είχαν παραμείνει πιστοί στο Πατριαρχείο, να ενωθούν μαζί τους. Ένα από τα πρώτα ελληνοβλαχικά χωριά που επηρεάστηκε ήταν το Οσίν στον καζά της Γευγελής, όπου, με την υποκίνηση των Εξαρχικών κατοίκων, μια βουλγαρική συμμορία υπό την αρχηγία κάποιου Γιοβάνη ή Γιοβάνωφ από τη Γευγελή δολοφόνησε τον περασμένο Αύγουστο δύο από τους πιο επιφανείς Πατριαρχικούς. Πριν περίπου τρεις μήνες, όπως ανέφερα στην έκθεση μου με αριθμό 198, 9 Νοεμβρίου 1902, εμφανίστηκε στο Οσίν με τη συμμορία του και με εκείνη ενός άλλου αρχηγού, του Αργύρη. Στράφηκαν κατά των Ελλήνων διδασκάλων, διόρισαν Ρουμάνους και προσπάθησαν να πείσουν τους Ορθόδοξους ιερείς να γίνουν Εξαρχικοί και, αφού απέτυχαν σε αυτό, επέμεναν να διαβάζεται η Λειτουργία στα ρουμάνικα. Στην επίκληση άγνοιας της γλώσσας εκ μέρους των ιερέων ο Γιοβανώφ τους έδωσε 6 μήνες διορία για να τη μάθουν. Το σύστημα, που εγκαινιάστηκε στο Όσιν (Αρχάγγελος) , αυτοί οι αρχηγοί συνέχισαν στην Κούπα, στη Χούμα, στη Λόνγκουτζα (Λαγκαδιά), και στη Λούμπνιτσα (Σκρά), γειτονικά χωριά της Γευγελής, όπου επίσης οι Πατριαρχικοί είναι η πλειοψηφία. Στο χωριό Γκέρα Κορτζί, που είναι η μειονότητα, ένας από τους πιο επιφανείς δολοφονήθηκε, πριν από περίπου τρεις εβδομάδες, μέρα μεσημέρι στον αγρό του από μια βουλγαρική συμμορία επειδή αρνήθηκε να αλλαξοπιστήσει. Ο παπα Νικόλας, Ορθόδοξος ιερέας στο Λιβάδι, άλλο ελληνοβλαχικό χωριό, πέντε περίπου ώρες από τη Γκουμεντζέ  απειλείται με θάνατο επειδή παραμένει Πατριαρχικός και, αν δολοφονηθεί, ολόκληρο το χωριό θα ενωθεί με την Εξαρχία από φόβο. Εν τω μεταξύ οι σαράντα άνδρες που απαρτίζουν τις βουλγαρικές συμμορίες ζουν εις βάρος και στα σπίτια των Ορθοδόξων (ή Ρουμ ονομάζονται επίσημα είτε είναι Έλληνες είτε Βλάχοι, σε αντίθεση με τους Εξαρχικούς) και όχι πια σε βάρος των Βούλγαρων χωρικών, μετατοπίζοντας με αυτόν τον τρόπο το βάρος της υποτιθέμενης συνενοχής από τους τελευταίους στους πρώτους. Τα χωριά στη νοτιοδυτική περιφέρεια της Γευγελής […] και τα χωριά του Γιενιτζέ Βαρντάρ (Γιαννιτσών) δεν πιέζονται αυτή τη στιγμή από τις συμμορίες για να ενταχθούν στην Εξαρχία ή για να διώξουν τους Έλληνες διδασκάλους, αλλά έχουν λάβει προειδοποίηση να είναι έτοιμοι να πάρουν τα όπλα σε περίπτωση που η Εξέγερση γίνει σε λίγους μήνες. Ταυτόχρονα απειλούνται με θάνατο αν αποκηρύξουν τις συμμορίες, για των οποίων την υποδοχή έχουν διαταχθεί να έχουν σπίτια και προμήθειες σε συνεχή ετοιμότητα. Οι αξιοθρήνητοι, που υποφέρουν, φοβούνται ακόμη και να επισκεφθούν τη Θεσσαλονίκη από φόβο μήπως κινήσουν την υποψία ότι έχουν αποκηρύξει τους καταπιεστές τους και μόνο πρόσφατα τόλμησαν κάποιοι να έρθουν μυστικά και, αφού εξήγησαν την κατάστασή τους, ζητάνε να μάθουν τι μπορούν να κάνουν ή τι μπορεί να γίνει για αυτούς. Τρέμουν από τον φόβο των συμμοριών σε περίπτωση που το ανακαλύψουν, κάτι που σίγουρα θα τους κοστίσει τις ζωές τους. Η έλλειψη προνοητικότητας εκ μέρους της κυβέρνησης φοβάμαι ότι έχει επιτρέψει τα πράγματα να φθάσουν σε τέτοιο σημείο που κάθε θεραπεία δεν είναι εύκολα ανιχνεύσιμη. Ο αποθανών Χαλίλ Ριφάατ Πασάς επηρεαζόταν από μια «κατακραυγή για βαναυσότητες», κάτι που επέτρεψε στη μικρή μειονότητα της νεοσυσταθείσας Εξαρχίας να μοιραστεί τις εκκλησίες με τους Πατριαρχικούς ή να προκαλέσει το κλείσιμο των εκκλησιών για μήνες. Η υποστήριξη που δίνεται με αυτόν τον τρόπο στους Εξαρχικούς είναι ακόμα πιο αξιοθρήνητη καθώς ενθάρρυνε τα επαναστατικά Κομιτάτα να πετύχουν τους σκοπούς τους δολοφονώντας τους ιερείς, που δεν μπορούσαν να δωροδοκήσουν και τους προεστούς που δεν μπορούσαν να πειθαναγκάσουν. Συχνά έστρεψα την προσοχή των διαδοχικών Βαλήδων σε αυτή την πολιτική ως επιζήμια για τα συμφέροντα της κυβέρνησής τους, αλλά όλοι απάντησαν  ότι ακολουθούν διαταγές από την Πύλη, τις οποίες δεν μπορούν να αγνοήσουν».

Ο Γενικός Πρόξενος της Ελλάδος Λάμπρος Κορομηλάς στις 9 Αυγούστου 1904 αναφέρει στον Υπουργό των Εξωτερικών:[11] «Χρηματικαί διαφοραί θείου και ανιψιού εις το χωρίον Καλύβια Κίτρους διαιρεί τους κατοίκους εις δύο κόμματα. Ρουμανική προπαγάνδα προσεταιρίζεται κόμμα ανιψιού και βουλγαρική συμμορία Τάσσου πιέζει κατοίκους να δεχθούν εισαγωγή ρουμανικής γλώσσης εις το χωρίον. Αποτέλεσμα: άνοιξε ρουμανικό σχολείο».

Το 1903 ο Ίων Δραγούμης είναι Γραμματέας του Ελληνικού Προξενείου στο Μοναστήρι. Καταγράφει τα γεγονότα στο Βιβλίο των Εκθέσεών του. Γράφει:

27 Φεβρουαρίου 1903:[12] Χθες ανεχώρησε δια του σιδηροδρόμου άγνωστον πού ο εκ Μεγρόβου εργοστασιάρχης Παντελής Μάντσης φοβηθείς τας συνεπείας διότι ηρνήθη να γίνη ταμίας του Κομιτάτου.

17 Φεβρουαρίου 1903:[13] Οι ρουμανίζοντες Μηλοβίστης εισήλθον εις την εκκλησίαν της κώμης εκείνης μετά του ιερέως αυτών και ηθέλησαν να λειτουργήσουν ρουμανιστί. Οι ημέτεροι διέκοψαν διέκοψαν την Λειτουργίαν και έφυγαν εκ της εκκλησίας.

3 Μαρτίου 1903:[14] Σήμερον περί ώραν 2αν μ.μ. εδολοφονήθη εν τη συνοικία Γενή ο εκ των Ορθοδόξων Κωνσταντίνος Ιωάννου, κουρεύς. Την δολοφονίαν διέπραξαν δύο μέλη του Κομιτάτου διότι επρόδωσε την καταβολήν 8 λιρών εις το Κομιτάτον εκ μέρους της συντεχνίας των κουρέων.

6 Μαρτίου 1903:[15] Χθες επεσκέφθη το Μεγάροβον ο ενταύθα Βουλγαροδιδάσκαλος και ψάλτης Πέτσες συνοδευόμενος υπό του Γεωργίου Ζήση εκ Μεγαρόβου. Διεδόθη ότι μετέβησαν ίνα δολοφονήσουν τον Τ. Γρέζον.

29 Μαρτίου 1903:[16] Δολοφονία Αλεξάνδρου Μ. Ταμπούρα, νέου 14ετούς Ορθοδόξου, εντός του κέντρου της πόλεως τη 28η Μαρτίου το εσπέρας

16 Απριλίου 1903:[17] Εις 800 λίρας συμποσούνται τα υπό του βουλγαρικού Κομιτάτου εισπραχθέντα χρήματα εν Κρουσόβω εξ ων τα 9/10 είναι των ημετέρων δυστυχώς. Πανικός κατέχει άπαντας.

2 Μαΐου 1903:[18]Η Δημαρχία διένειμε ποσότητα τινα αλεύρου εις τα οικογενείας των φονευθέντων και τραυματισθέντων. Η σύζυγος του φονευθέντος Γρηγορίου Τσαρουχά δεν εδέχθη τούτο ειπούσα ότι δεν έχει ανάγκην συνδρομής. Πολλοί έμποροι τη 25η Απριλίου ήκουσαν τον Ρώσον Πρόξενον εντός του Μπεζεστενίου λέγοντα βουλγαριστί: «Ανοίξατε, ανοίξατε, ας ίδωμεν τι θα κάνουν αυτά τα σκυλιά» (οι Βλάχοι)

5 Μαΐου 1903:[19] Εν Μηλοβίστη ενεγράφησαν εις το Κομιτάτον οι εξής. Δέκα δε εκ των ρουμανιζόντων έδωκαν και χρήματα.

6 Μαΐου 1903[20]Από εβδομάδος διατελεί εν τω δεσμωτηρίω ενταύθα ο εκ Κρουσόβου Χρήστος Γ.Τσίλλης, εθελοντής κατά τον ελληνοτουρκικόν πόλεμον, διακριθείς εις τας μάχας του Βελεστίνου και προαχθείς εις λοχίαν.

16 Μαΐου 1903[21] Εν Μηλοβίστη εγένετο χθες διένεξις μεταξύ ρουμανιζόντων και ημετέρων και επυροβόλησε δια περιστρόφου είς εκ των ρουμανιζόντων (αλλά) κατηγόρησαν τον ημέτερον ιερέα παπα-Βασίλη ότι ούτος επυροβόλησε κατ’ αυτών.

27 Μαΐου 1903[22] Εις ωριαίαν απόστασιν από του Κρουσόβου εφονεύθησαν υπό Οθωμανών οι Νικόλαος Μπιδίκης και ο υιός του Θωμάς, κάτοικοι Κρουσόβου, ελληνόφρονες Ορθόδοξοι.

10 Ιουνίου 1903[23] Ο συλληφθείς υπό των Βουλγάρων Μούλας εκ Μηλοβίστης δεν απευλύθη μετά την καταβολήν των ζητηθέντων λύτρων εκ 200 λιρών.

18 Ιουνίου 1903[24] Ο Γάκης Μούλας δεν υπάρχει εν ζωή. Τα χρήματα τα δοθέντα προς απολύτρωσίν του διεμοιράσθησαν μεταξύ των οι εν Εζέρενι  χωρικοί όπου εκρύπτετο η συμμορία Πέντσωφ και Πετρούση Στρέζοβικ.

Οι ρουμανίζοντες εντάσσονται στις συμμορίες του Κομιτάτου και ορισμένοι μάλιστα εκπαιδεύονται στη Σόφια. Σημειώνει τον Δεκέμβριο 1903 ο Ίων Δραγούμης:[25] «Ο γνωστός εκ Κρουσόβου ρουμούνος Τάκης Λιάπος, όστις από 4 ήδη ετών εργάζεται ενταύθα (Μοναστήρι) υπέρ του βουλγαρικού Κομιτάτου, διαβιβάζει εκ Σόφιας εις τους ομόφρονάς του εν Κρουσόβω ότι μετά τα Φώτα θα εισβάλουν πολλαί συμμορίαι μεταξύ των οποίων και αυτός μετά 50 Βλάχων».

Οι πιο φανατικοί Ρουμούνοι προσχώρησαν στις βουλγαρικές συμμορίες και λίγοι δημιούργησαν δικές τους που συνεργάζονταν ανοιχτά με τους κομιτατζήδες. Βλάχοι, επί παραδείγματι, ήσαν οι ονομαστοί βοεβόδες των κομιτατζήδων Πίτου Γούλε, Μήτρο Βλάχο και Ζλατάν. Ο Πίτου Γούλε πρωταγωνίστησε στην κατάληψη του Κρουσόβου από τους κομιτατζήδες το 1903 και έχει ανακηρυθχεί στα Σκόπια «ήρωας του Μακεδονικού Έθνους». Ο Μήτρο Βλάχο το 1904 οδήγησε, με τέχνασμα, τον οθωμανικό στρατό στη Στάτιστα όπου έτσι προκάλεσε τον θάνατο του Παύλου Μελά. Ο Ζλατάν παγίδευσε σε δήθεν συνομιλίες «ειρήνευσης» τον Τέλλο Άγρα στο Βέρμιο όπου οι κομιτατζήδες που τον συνέλαβαν και τον κρέμασαν έξω από το Βλάντοβο το οποίο, μετά την απελευθέρωση, μετονομάσθηκε Άγρας, όπως και η Στάτιστα Μελάς.

Ωστόσο, οι Βλάχοι αντιδρούν σθεναρά. Αναφέρει ο αυτόπτης Ίων:[26]

21 Σεπτεμβρίου 1903: Υπό την προεδρίαν του Δημάρχου Θεσσαλονίκης συνεστήθη ενταύθα επιτροπή προς εφαρμογήν των μεταρρυθμίσεων. Έκαστον μέλος αντιπροσωπεύει εκάστην φυλήν. Ο Έλλην Μιχαήλ Κατσουγιάννης διωρίσθη ως ρουμούνος. Παρά την επιμονήν του Γεν. Επιθεωρητού Χιλμή πασά, διεμαρτυρήθη εντόνως αποδείξας ότι ενταύθα (Μοναστήρι) και τοις πέριξ ρουμούνοις δεν υπάρχουν παρά μόνον μισθωτοί της προπαγάνδας

5 Φεβρουαρίου 1904: Η αγορά οικίας και οικοπέδου προς ανέγερσιν εκκλησίας υπο των ρουμούνων εν κεντρική ελληνική συνοικία απέτυχε διότι παρουσιάσθη ο ημέτερος Λάζαρος Νικολάου, έχων το δικαίωμα της προτιμήσεως, και υπερεθεμάτισε.

Ο Πρόξενος Θεσσαλονίκης Ε. Ευγενιάδης γράφει στον υπουργό Εξωτερικών Άθω Ρωμάνο στις 6 Μαρτίου 1904: Εν γένει οι ενταύθα Ελληνοβλάχοι θεωρούντες ότι ουδέν κοινόν έχουσιν προς τους Ρουμάνους, επιδεικνύουσιν ακμαίον εθνικόν φρόνημα και δεν παύουσιν εργαζόμενοι προς εκμηδένισιν των ενεργειών της ρουμανικής προπαγάνδας, χωρίς βεβαίως το Γενικόν Προξενείον να παραλείπη να ενισχύη αυτούς εις το έργον.[27]

Οι κάτοικοι του Μοναστηρίου γράφουν στον Οικουμενικό Πατριάρχη στις 21 Μαρτίου 1904:

Παναγιώτατε Δέσποτα,

Οι υποφαινόμενοι εκ των Ορθοδόξων Χριστιανών της πόλεως Μοναστηρίου, οι ομιλούντες εν τοις οίκοις ημών ελληνοβλαχικόν γλωσσικόν ιδίωμα όλως ανόμοιον τη ρωμουνική γλώσση, Έλληνες όντες από αιώνων, εσμέν αφωσιωμένοι τω Πατριαρχείω της Κωνσταντιπόλεως […] Τούτου ένεκα διακηρύττοντες πανηγυρικώς την τοιαύτην αδιάσπαστον ημών ταυτότητα εν πάσι προς τους Έλληνας αδελφούς ημών, την αδιασάλευτον δε από κοινού μετ’ αυτών προς τον βασίλειον κράτος πίστιν και την προς την Μητέρα Εκκλησίαν αφοσίωσιν.[28]

Οι Βλάχοι της Θεσσαλονίκης αναφέρουν στον Οικουμενικό Πατριάρχη το 1904:

Πληρεστάτην έχοντες οι μετά σεβασμού υπογεγραμμένοι Βλαχόφωνοι της Θεσσαλονίκης, Έλληνες την συνείδησιν της ημετέρας καταγωγής και του εθνικού ημών χαρακτήρος, από αιώνων δε εν τη χώρα ταύτη της οθωμ. αυτοκρατορίας οικούντες εζήσαμεν αείποτε υπό την κραταιάν αιγίδα των ενδόξων Σουλτάνων και την αμφιλαφή σκέπην της Μητρός Εκκλησίας αρρήκτως συνηνωμένοι μετά των λοιπών Ελλήνων εις εν όλον. Την τοιαύτην δε εθνικήν ημών συνείδησιν και την προς το βασίλειον κράτος πίστιν και την προς την Μητέρα Εκκλησίαν αφοσίωσιν απροκαλύπτως και πανηγυρικώς καθομολογούντες και διακηρύττοντες, μετ’ αγανακτήσεως και αποστροφής αποκρούομεν τας περί του εθνισμού ημών ασεβείς των Ρουμούνων εισηγήσεις και διδασκαλίας, την διάσπασιν της ενότητος και την διχόνοιαν μεταξύ ημών αποσκοπούσας, χάριν καταχθονίων σκοπών, και εντόνως διαμαρτυρόμεθα κατά των τοιούτων ραδιουργιών αυτών, θερμώς εν τέλει ικετεύοντες την Υμετέρα Θειοτάτην Παναγιότητα, όπως ενεργήση αρμοδίως τα δέοντα, την ειρήνην και αρμονίαν μεταξύ των αδελφών ημών εξασφαλίζουσα και εμπεδούσα.[29]

Οι πρόκριτοι Βελεσσών έγραφαν στις 25 Μαΐου 1904 στον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης:

Σεβασμιώτατε,

Οι μετά βαθυτάτου σεβασμού υπογεγραμμένοι Εφοροδημογέροντες της Ελληνοβλαχικής Ορθοδόξου Κοινότητος Βελεσσών αναφερόμεθα τέκνα ανέκαθεν πιστά, ευπειθή και ασάλευτα εμμένοντα τοις πατρώοις δόγμασι και τη του Χριστού Μ. Εκκλησία.[30]

Ο Αλέξανδρος Δ. Ζάννας, εθνικός αγωνιστής και Υπουργός, παππούς του Αντώνη Σαμαρά, καταθέτει:[31] Το Λειβάδι του Ολύμπου, η πατρίδα του πατέρα μου και της μητέρας μου, κατοικούνταν όλο από φανατικά ελληνόφρονες Κουτσοβλάχους. Ποτέ κανείς δεν τόλμησε να αναπτύξει εκεί ρουμανίζουσα προπαγάνδα Τα χρόνια του Μακεδονικού Αγώνα οι Ελληνόφρονες Κουτσόβλαχοι μισούσαν τους Ρουμανίζοντες περισσότερο ακόμη και από τους Βουλγάρους .(Στη Θεσσαλονίκη) με τα «παληόπαιδα», όπως τα λέγαμε, που φορούσαν τις ωραίες στολές των (ρουμανικών) σχολείων του Μαργαρίτη, τσακωνόμαστε κάθε φορά που τα βρίσκαμε στο δρόμο και η μανία μας ήταν να τους ξεσχίζωμε τις στολές […] Μια Καθαρά Δευτέρα στα Καραγάτσια έπεσε άγριο ξύλο. Δύο Ρουμάνοι δάσκαλοι έβγαλαν περίστροφο να μας φοβερίσουν. Τους αφοπλίσαμε αμέσως και συνεχίσαμε την καταδίωξη. Ξεγδύσαμε αρκετά.

Ο Μακεδονομάχος καπετάνιος Κ. Μαζαράκης-Αινιάν αναφέρει:[32] Ενθυμούμαι ποίαν εντύπωσιν μου έκαμεν ο φόβος του Βλάχου Τάσου όταν αιφνιδίως επλησιάσαμεν εις κονάκια ρουμανιζόντων. Το μίσος και φόβος που οι ίδιοι οι βλαχόφωνοι ΄Ελληνες αισθάνονται προς τους ρουμανίζοντας είναι αξιοπαρατήρητα. Και δεν έχουν άδικον. Είναι περίεργοι και πονηροί, ταχείς, έχοντες πολλάκις οδηγόν το συμφέρον. Επί του τελευταίου τούτου πολύ υπελόγισαν η ρουμανική προπαγάνδα δαπανώσα αφειδώς. Είναι ζήτημα αν εκ συνειδήσεως ακολουθούν την πολιτικήν ταύτην και αν δεν εννοοούν ότι ούτε κοινόν τι έχουν μετά των Ρουμάνων Αλλά το χρήμα και η αντιζηλία γίνονται αφορμή διαιρέσεων και διενέξεων.

Η Ρουμανία δαπανούσε τεράστια χρηματικά ποσά για να εξαγοράσει τους Βλάχους. Στα ρουμάνικα σχολεία προσφέρει στους φτωχούς μαθητές δωρεάν βιβλία, ρούχα, τρόφιμα και πλουσιοπάροχες υποτροφίες στο Πανεπιστήμιο του Βουκουρεστίου. Αποτυγχάνει, όμως. Στη σαρωτική πλειοψηφία τους οι Βλάχοι μένουν Έλληνες. Περί το 1880 επισκέπτεται τα βλαχοχώρια ο Γερμανός Gustav Weigand, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Λειψίας, χρηματοδοτούμενος από τη Ρουμανία για να αποδείξει ότι οι Βλάχοι «είναι Ρουμάνοι». Παρά την πρόδηλη προκατάληψή του, όμως, ομολογεί στο βιβλίο του:[33] Ενημερώθηκα ότι συνεχώς ιδρύονται νέα (ρουμανικά) σχολεία […] Αλλά όλα αυτά δεν μπορούμε να τα θεωρήσουμε επιτυχία, όταν κανείς μαζεύει 20 με 30 από τα πιο φτωχά παιδιά. Οι φτωχότεροι στέλνουν τα παιδιά τους στα ρουμανικά σχολεία, στα οικοτροφεία στο Μοναστήρι και στα Γιάννενα όπου το (ρουμανικό) Κράτος φροντίζει για τη διατροφή τους και έτσι μπορούν αργότερα να πάρουν μια θέση Ρουμάνου δασκάλου. Οι πλούσιοι, που έδιναν και εξακολουθούν να δίνουν εκατομμύρια για την ελληνική παιδεία, στέλνουν τα παιδιά τους στα ελληνικά σχολεία.

Ο Gustav Weigand ονομάζει Αρωμούνους τους Βλάχους (Aromounien) και εργάζεται να διαχωρισθούν από το Έθνος των Ελλήνων αλλά ομολογεί:[34] Ο αρωμουνικός λαός έχει πάρα πολύ μεγάλη επιθυμία να μορφωθεί. Έτσι εξηγείται το γεγονός ότι στην Τουρκία, που θεωρείται απολίτιστη χώρα, υπάρχει αυτός ο λαός με ελάχιστους αναλφάβητους στον μόνιμα εγκατεστημένο πληθυσμό του, ενώ στο Βασίλειο της Ρουμανίας, σύμφωνα με τη στατιστική του 1895, υπάρχουν 4.719.363 αναλφάβητοι στους 5.406.209 κατοίκους του. Οι περισσότεροι Βλάχοι αποκτούν την περιουσία τους συνήθως ως έμποροι στην Αίγυπτο και στα εμπορικά κέντρα της Μεσογείου. Σε εκείνα τα μέρη οι Αρωμούνοι από τη Νέβεσκα,το Κρούσοβο κτλ. θεωρούνται Έλληνες. Με τα πλούτη των εμπόρων συντηρούν εκεί σχολεία.

Ο Lecanta, γενικός επιθεωρητής των ρουμανικών σχολείων στον ευρύτερο ελληνικό χώρο το 1903, σε έκθεσή του προς την κυβέρνηση της Ρουμανίας έγραψε:[35] Δαπανούμε περισσότερα από 70.000 χρυσά φράγκα τον χρόνο για σχολεία χωρίς μαθητές, ρουμανίζουν μόνον όσοι ανταμείβονται και, όπου σταματά να ρέει το χρήμα μας, παύει να υφίσταται ρουμανικό έθνος.

Η Οθωμανική Αυτοκρατορία εφαρμόζει το δόγμα «διαίρει και βασίλευε» για να αποδυναμώσει τον Ελληνισμό και έναντι των Βουλγάρων να προσθέσει νέους διεκδικητές της Μακεδονίας, τους Ρουμάνους. Μέχρι το 1871 στις απογραφές της ονόμαζε Ρουμ, δηλαδή Ρωμαίους-Ρωμιούς, όλους τους Ορθοδόξους Χριστιανούς. Μετά το Σχίσμα απέγραφε ως «Βουλγάρους» όλους τους σλαβόφωνους Μακεδόνες που προσελκύονταν στη Βουλγαρική Εξαρχία. Το 1905, κατά το αποκορύφωμα του Μακεδονικού Αγώνα στον οποίο πρωτοστατούσε το Οικουμενικό Πατριαρχείο, αναγνώρισε και χωριστό μιλέτ -έθνος– Βλάχων ώστε να αποδυναμώσει τους Ρουμ! Είχαν προηγηθεί επίμονες εκδουλεύσεις και άφθονο χρυσάφι της Ρουμανίας στην Υψηλή Πύλη την οποία επί πλέον οι Μεγάλες Δυνάμεις είχαν υποχρεώσει να προβεί σε φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις στη Μακεδονία. Έτσι η Πύλη παρουσίασε την αναγνώριση των Βλάχων σαν μια –τάχα– κατ’ εξοχήν φιλελεύθερη πολιτική της όπως δηλώνει ανοικτά στα σχετικά επίσημα κείμενά της.

Στις 10 Μαΐου 1905 ο Πρωθυπουργός Μεγάλος Βεζίρης απεφάσισε με τεσκερέ του (διάταγμα) την αναγνώριση των Βλάχων. Ακολούθησε ο αρμόδιος υπουργός Δικαιοσύνης Αβδουραχμάν πασάς που εξέδωσε ανάλογο δικό του τεσκερέ τον οποίον επικύρωσε ο γνωστός «φιλελεύθερος» Σουλτάνος Αβδούλ Χαμίτ με Αυτοκρατορικό Ιραδέ. Παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ο τεσκερές που εξέδωσε ο αρμόδιος υπουργός Δικαιοσύνης Αβδουραχμάν πασάς και αναφέρει: Η Α.Υ. ο Πρωθυπουργός εκοινοποίησε δι’ υψηλού τεσκερέ ότι, επί τη αιτήσει των Βλάχων Οθωμανών υπηκόων, όπως προφυλάξωσι τον εθνισμόν αυτών, διδάσκοντες εν ταις σχολαίς αυτών δια της ιδίας αυτών γλώσσης και λειτουγούντες εν ταις εκκλησίαις αυτών δι’ ιδίων ιερέων και εν τη εθνική επίσης γλώσση, απεφασίσθη (τούτο) επειδή, κατά την άλλωστε υπό του Κράτους παραδεδειγμένην θεμελιώδη  αρχήν, το Κράτος φέρεται εξ ίσου προς πάσας τας διαφόρους εθνότητας και επειδή δεν υπάρχει ούτε ίχνος προσβολής δικαιωμάτων άλλης εθνότητος.

Στις 27 Ιουνίου 1905, αμέσως μετά την κύρωση όλων των ανωτέρω από το Υπουργικό Συμβούλιο, ο Οικουμενικός Πατριάρχης δημοσίευσε Πατριαρχικό Τακρίριο στο οποίο, μεταξύ πολλών άλλων, υπογράμμισε ότι: Οι Ελληνόβλαχοι έκπαλαι απ’ αιώνων ουδεμίαν εδέχθησαν ούτε δέχονται διάκρισιν μεταξύ αυτών και των Ελλήνων, Έλληνες όντες και αυτοί και Έλληνας εαυτούς κηρύσσονττες. Όθεν, μετά παρρησίας δικαίας εμπνεομένης υπό της συνειδήσεως των δικαίων αυτού, το Πατριαρχείον ικετεύει την Υψηλήν Αυτοκρατορικήν Κυβέρνησιν όπως αποκρούση τας ξένας επηρείας και στερεώση την διασαλευθείσαν αρχαίαν τάξιν περιφρουρούσα την ειρήνην και την ησυχίαν των Ελληνοβλάχων, πιστών υπηκόων της Α.Α.Μ. του Σουλτάνου και φιλησύχων κατοίκων.

Ο ίδιος ο Οικουμενικός Πατριάρχης Ιωακείμ ο Γ΄ ήταν Βλάχος καταγόμενος από το Κρούσοβο της Άνω Μακεδονίας. Αντέδρασαν με σφοδρότητα οι ίδιοι αυτοπροσώπως οι Βλάχοι. Με ομόφωνα ψηφίσματα των Γενικών Συνελεύσεών τους οι ανθηρές Ελληνοβλαχικές Κοινότητες στο Μοναστήρι, το Μεγάροβο, το Γκόπεσι, η Κλεισούρα, η Νέβεσκα, τα Σέρβια, τα Βελεσσά, το Πισοδέρι κ.α διεδήλωσαν την αφοσίωσή τους στον Ελληνισμό απευθύνοντας επιστολές προς τον Οικουμενικό Πατριάρχη και αιτήσεις επαναφοράς στην οθωμανική κυβέρνηση. Δημοσιεύθηκαν στην πατριαρχική εφημερίδα Εκκλησιαστική Αλήθεια. Απέρριψαν την «αναγνώριση», δήλωσαν Έλληνες, εξέφρασαν την πίστη τους στον Αρχηγόν του Γένους μας Οικουμενικό Πατριάρχη και ζήτησαν να ματαιωθεί το νομοθέτημα. Κατέδειξαν ότι αυταπόδεικτα ήταν ψευδής ο ισχυρισμός της Πύλης ότι η αναγνώριση έγινε τάχα επί τη αιτήσει των Βλάχων Οθωμανών υπηκόων και ότι δήθεν δεν υπάρχει ούτε ίχνος προσβολής δικαιωμάτων άλλης εθνότητος!

Χαρακτηριστικό είναι το ακόλουθο Ψήφισμα:[36]

Ο Ορθόδοξος Λαός της κωμοπόλεως Νεβέσκης και των πέριξ Ελληνορθοδόξων χωρίων, συνελθών σήμερον εις πάνδημον συλλαλητήριον επί τη προσγενομένη εις το Ρωμαϊκόν Γένος προφανεί αδικία δια της συναρπαγής και βιαίας ψηφίσεως του Νομοσχεδίου  περί κυριότητος των εκκλησιών, ψηφίζει θερμήν παράκλησιν προς την Αυτού Αυτοκρατορικήν Μεγαλειότητα και την σεβ. Κυβέρνησιν όπως μη περιβάλη δια του κύρους Αυτής Νομοσχέδιον όπερ στερεί των ιερών ναών και των σχολών αυτού τον πρώτον και αρχαιότατον Λαόν της Αυτοκρατορίας.

Το 1905 η πατριαρχική εφημερίδα Εκκλησιαστική Αλήθεια δημοσιεύει τα ακόλουθα εξίσου χαρακτηριστικά γεγονότα: Εν Πελαγονεία αι Εορταί των Χριστουγέννων διεξήχθησαν εν αθυμία οι δε ορθόδοξοι μετά συνοχής καρδίας και θλίψεως ευνοήτου εγέγοντο μάρτυρες ασεβείας τολμηθείσης υπό ρουμανιζόντων και αποκρουσθείσης υπό ορθοδόξων εκπροσωπούντων εν τη πόλει ταύτη  κράτος ορθόδοξον […] Εν τη πόλει του Μοναστηρίου ετολμήθη βεβήλωσις των ιερών της Ορθοδόξου Εκκλησίας υπό δρακός ρουμανιζόντων.[37]

Τη 3 Ιουνίου εν μέση αγορά επετέθησαν εντός του Μοναστηρίου και, αστόχως ευτυχώς, πεντάκις επυροβόλησαν κατά του ξενοδόχου Δημητρίου Ζώζη, γενναίου ανδρός κρατήσαντος εκ του λαιμού του δολοφόνους[38] Παράδοξος είδησις. Εν Βουκουρεστίω, πρωτευούση του ρουμανικού κράτους, άθροισμα ρωμούνων ορθοδόξων τη 20 Ιουλίου πολλούς κατά της Μεγάλης Εκκλησίας ασεβείς λόγους ήκουσε, επεκύρωσε δε ψήφισμα κατά των εν Ρουμανία διαβιούντων Ελλήνων. Όταν τοιαύτα πλήθη άγωνται και φέρωνται υπό ψευδολόγων δημαγωγών, υπορριπιζόντων, δια γελοίων επιχειρημάτων, την δυσμένειαν του ρουμανικού λαού κατά της Ιστορίας του Ελληνικού Έθνους, ο πανιερώτατος επίσκοπος Κραϊόβας Σωφρόνιος εισηγείτο ψηφίσματα μισάδελφα κατά των Ελλήνων:[39]

Παναγιώτατε δέσποτα,

Οι βαθυσεβάστως υποσημειούμενοι κάτοικοι του χωρίου Φούρκας συντηρούμεν ανέκαθεν τη ελληνίδι φωνή σχολείον ανεγνωρισμένον από αιώνων προσευχόμεθα ελληνιστί και εν πάσαις ταις συναλλαγαίς ημών και τη αλληλογραφία χρώμεθα μόνη τη ελληνική γλώσση. Συνεπώς, διακηρύττοντες ημάς εαυτούς από αιώνων Ρωμαίους, πιστά και ευπειθή τέκνα του Οικουμενικού Πατριαρχείου και ακραδάντως εις τα πάτρια εμμένοντες, αποκρούομεν εντόνως πάσας τας ενεργείας της ρουμουνικής προπαγάνδας ήτις υπούλως και ασυνειδήτως θέλε να εισαγάγη εν τη εκκλησία και τη σχολή ημών την ρωμουνικήν γλώσσαν ήτις τυγχάνει ξένη προς ημάς και ακατάληπτος.[40]

Εκ Γρεβενών επιτέλλονται ημίν ότι οι ρωμούνοι κραυγάζουσιν εκ των επέκεινα του ΄Ιστρου χωρών  εναντίον Ελλήνων διδασκάλων εναντίον της αγίας μητρός Μεγάλης Εκκλησίας. Τη 17 Ιουλίου ο Μητροπολίτης ημών Αγαθάγγελος μετέβη εκεί (εις Κρανιάν) χάριν των εξετάσεων του ελληνικού σχολείου εις άς παρευρέθησαν ησύχως και ρουμανοδιδάσκαλοι και ρουμανίζοντες, δήλον ουν αργυρώνητοι, έχοντες παρασυναγωγήν. Κατόπιν, όμως, κατήγγειλον ψευδώς και συκοφνατούσιν τον Μητροπολίτην ημών ότι δήθεν «προσηνέχθη βιαίως» κατ’ αυτών.[41]

Ο Μητροπολίτης Δράμας Χρυσόστομος, ο μετέπειτα Εθνομάρτυς Σμύρνης, και οι Δημογέροντες Δράμας αναφέρουν στον Πατριάρχη στις 16 Φεβρουαρίου 1907 ότι είχε υποβληθεί στις Αρχές αναφορά ρουμανιζόντων που την υπέγραφαν 13 Βλάχοι:[42] Ή μείρακες δωδεκαετείς ή εμπρησταί εγκάθειρκτοι ή φερέοικοι και άστεγοι. Ο επί κεφαλής πάντων Κύρος Φίτζου, είναι Αρχηγός και μοναδικόν μέλος της Ρουμανικής προπαγάνδας ήτις ευρούσα αυτόν εν χρεοκοπία ηθική και υλική, προσείλκυσε προς δημιουργίαν φανταστικής και εν Δράμα Ρωμουνικής παρασυναγωγής. Δόξα τω Θεώ τοιαύτη λύμη δεν εμόλυνεν ούτε είναι δυνατόν να μολύνη τας ακοάς και τας καρδίας των ενταύθα ευσεβών και των φιλογενών τέκνων της Εκκλησίας και του Γένους. Φρίκη και αποτροπιασμός καταλαμβάνει πάντα πολίτην ότι εν τη Εκκλησία και ταις σχολαίς ημών είναι δυνατόν να ακουσθή η ρουμανική γλώσσα, η όλως ξένη και άγνωστος εις τους έτι λαλούντας το κουτσοβλάχικον ιδίωμα.

Η Αυτοκρατορία των Αψβούργων υποστήριζε ανοικτά την Ρουμανία επειδή πρώτον οι έριδες στη Μακεδονία διασπούσαν τον χώρο και έτσι ευνοούσαν την στρατηγική της Βιέννης για κάθοδο στις θερμές θάλασσες, ενώ δεύτερον αποσπούσε την Ρουμανία από την διεκδίκηση της Τρανσυλβανίας.

Η Γερμανική Αυτοκρατορία παρακολουθούσε στενά το ζήτημα και στήριζε την ρουμανική προπαγάνδα επειδή διείσδυε ήδη στην Οθωμανική Αυτοκρατορία την οποία ευνοούσε η αιματηρή αντιπαλότητα των Χριστιανών και επειδή ο Βασιλεύς της Ρουμανίας Κάρολος ήταν Γερμανός.

Αποκαλυπτικές εν προκειμένω οι απόρρητες σχετικές εκθέσεις που υπέβαλαν στον Καγκελάριο του Ράϊχ Πρίγκιπα φον Μπύλοφ οι Γερμανοί πρέσβεις στη Βιέννη, στην Κωνσταντινούπολη, στο Βουκουρέστι και στη Σόφια. Τις δημοσίευσε η Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών το 2013.[43]

Στις 21 Ιουνίου 1905 ο πρέσβυς Graf von Wedel αναφέρει από τη Βιέννη:[44]

Με μεγάλη ικανοποίηση μού μίλησε ο Βασιλιάς για την αναγνώριση της κουτσοβλαχικής εθνότητας εκ μέρους του Σουλτάνου και για την υποστήριξη που παρείχε η Γερμανία προς την επίτευξη αυτού του σκοπού. Ο κύριος φον Ζινόβιεφ, συνέχισε ο Βασιλιάς, ήταν ένθερμος υποστηρικτής των Κουτσόβλαχων, τόσο στην Πύλη, όσο και στο Πατριαρχείο. Ωστόσο, ο Ρώσος πρέσβης έχει στο μυαλό του τον σκοπό να επαναθέσει τους Εξαρχικούς υπό την εποπτεία του Πατριαρχείου, ώστε να ενδυναμώσει με αυτό τον τρόπο εκ νέου την εκκλησιαστική επιρροή της Ρωσίας στην Βαλκανική Χερσόνησο. Η Αυστρο-Ουγγαρία θα είχε μικρή συμμετοχή στη διεκπεραίωση αυτής της υπόθεσης. Ωστόσο ο κόμης Γκολουχόβσκι,[45] ο οποίος πριν από μένα ήταν μαζί του, δικαιολόγησε αυτή τη συγκράτηση επικαλούμενος τις διαπραγματεύσεις που αιωρούνταν τότε μεταξύ του Πατριάρχη και της αυστρο-ουγγρικής κυβέρνησης. Στην έκκληση του, ο κόμης Γκολουχόβσκι άφησε τώρα ανοιχτή την προοπτική να υποστηρίξει το ρουμανική αίτημα αναφορικά με το διορισμό ενός Κουτσόβλαχου Επισκόπου.

Ο πρέσβυς Konrad Gisbert Wilhelm Freiherr von Romberg αναφέρει από τη Σόφια στις 26 Ιουλίου 1905:[46]

Ο Ρουμάνος συνάδελφος κύριος Μίσιου[47] μού έδωσε εμπιστευτικά να διαβάσω μια εγκύκλια διάταξη της κυβέρνησής του, η οποία πραγματεύεται τις ελληνο-ρουμανικές σχέσεις και τις αντιπαραθέσεις που πρόσφατα έλαβαν χώρα στην Αθήνα μεταξύ του εκεί Ρουμάνου πρέσβη και του Πρωθυπουργού Ράλλη για τα δικαιώματα που παρέχονται στο ρουμανικό πληθυσμό της Μακεδονίας. Η εξοχότητά σας θα έχει λάβει ήδη γνώση του περιεχόμενου της εγκυκλίου μέσω της ρουμανικής πρεσβείας στο Βερολίνο.

Ο κύριος Μίσιου μού διευκρίνησε ότι ο στρατηγός Πετρώφ πληροφορήθηκε με προφανή χαρά τις ανακοινώσεις του για την οξύτατη τοποθέτηση της Ρουμανίας απέναντι στα προσβλητικά λόγια του κυρίου Ράλλη. Για τους Βούλγαρους, έτσι συνέχισε ο κύριος Μίσιου, μπορεί να είναι φυσικά πολύ επιθυμητό να κερδίσουν τη Ρουμανία ως έναν ιδεολογικό σύμμαχο απέναντι στην Ελλάδα. Επανειλημμένα η βουλγαρική κυβέρνηση έχει προσφέρει την υποστήριξη της στο Βουκουρέστι κατά της Ελλάδας στο ζήτημα του ρουμανικού πληθυσμού της Μακεδονίας· έκανε μάλιστα πρόταση να υπαχθούν οι ρουμανικές κοινότητες στη Μακεδονία υπό τη δικαιοδοσία της βουλγαρικής Εξαρχίας και σε αντάλλαγμα γι’ αυτό να χειροτονήσουν οι Βούλγαροι επίσκοποι τους Ρουμάνους κληρικούς. Εν τω μεταξύ έναντι αυτών των προτάσεων η ρουμανική κυβέρνηση τοποθετήθηκε πάντοτε αρνητικά.

Ο Alfred Kiderlen, πρέσβυς της Γερμανίας στο Βουκουρέστι, αναφέρει από το ορεινό θέρετρο Σινάϊα στις 30 Οκτωβρίου 1905:[48]

Ο υπουργός Εξωτερικών της Ρουμανίας χρησιμοποιεί ακόμα πολύ σκληρή γλώσσα κατά της Ελλάδας, καθώς πρέπει με κάθε τρόπο να πιέσουν τους Έλληνες που ζουν στη Ρουμανία προκειμένου, για το δικό τους συμφέρον, ν’ ασκήσουν την επιρροή τους στην ελληνική κυβέρνηση για χάρη της διευθέτησης της σύγκρουσης. Με τη διαρκή απειλή των αντιποίνων σε βάρος των εδώ μόνιμα εγκατεστημένων Ελλήνων υπάρχει, όμως, ένα πρόβλημα. Εάν γδέρνουν τους μικρούς και τους φτωχούς, αυτό δεν προκαλεί καμία εντύπωση στην Ελλάδα· εάν τσιμπήσουν τους μεγάλους και τους πλούσιους, συγχρόνως χτυπούνε και το δικό τους σώμα.

Συγχρόνως ο υπουργός συζήτησε εκ νέου το σχέδιο του για την αποστολή διεθνούς στρατιωτικής δύναμης στη Μακεδονία με τον Αυστριακό συνάδελφό μου και του εξέφρασε την πεποίθησή του, ότι, εάν συμφωνήσει η Αυστρία, θα γίνει το σχέδιο αμέσως αποδεκτό από όλες τις Δυνάμεις. Η Ρουμανία θα διέθετε τότε ευχαρίστως ένα στρατιωτικό τμήμα χωρίς και καν αποζημίωση.

Αντίθετα, ο Ρουμάνος πρέσβης στην Κωνσταντινούπολη μού διηγήθηκε ότι τον κάλεσαν εδώ για να εκφράσει την γνώμη του σχετικά με την βοήθεια που παρέχεται στους Κουτσόβλαχους. Αποφασίστηκε να σταλούν στους ανθρώπους χρήματα, ώστε να μπορέσουν να αγοράσουν με αυτά όπλα για την υπεράσπισή τους, «προκειμένου αυτοί οι φτωχοί άνθρωποι να μπορέσουν ν’ αποκτήσουν ένα ρεβόλβερ και να μην οδηγηθούν όπως τα πρόβατα στη σφαγή». Εδώ βρίσκεται λοιπόν ασφαλώς ένας υπαινιγμός για τον σχηματισμό συμμοριών.

Απέναντι στον μαργράβο Παλαβιτσίνι ο πρέσβης στην Κωνσταντινούπολη χρησιμοποίησε μια τελείως διαφορετική γλώσσα. Στην πραγματικότητα η όλη υπόθεση είναι για τη Ρουμανία μόνο «ένα ζήτημα τιμής», αν η Ελλάδα ήθελε ν’ αναγνωρίσει μόνο την ισχύ του Ιραδέ για τους Κουτσόβλαχους, τότε θα ήταν όλα μια χαρά. Η Ρουμανία μάλιστα δεν έχει σοβαρές βλέψεις στη Μακεδονία· ύστερα από τη διευθέτηση  του τυπικού ζητήματος θα συνεννοούταν εύκολα και για τα σχολεία και όλα τα υπόλοιπα θέματα.

Συνάγω το εξής συμπέρασμα: Οι εδώ πολιτικοί. θέλουν να επιδείξουν μόνο μια εξωτερική επιτυχία, με την οποία να μπορέσουν να κομπάσουν απέναντι στους εσωτερικούς τους πολιτικούς αντιπάλους. Εάν την έχουν, θα είναι χαρούμενοι να εξέλθουν από την αδιέξοδη ιστορία της σύγκρουσης με την Ελλάδα. Ωστόσο, ελπίζουν να παρουσιάσουν ευκολότερα μια τέτοια φαινομενική επιτυχία, εάν φωνάζουν, απειλούν, βρίζουν και καυχιούνται για τα καλά.

Ο ίδιος αναφέρει από το Βουκουρέστι στις 14 Μαΐου 1906:[49]

Η προτροπή που έγινε δήθεν από τον πρώην Ρουμάνο πρέσβη στην Κωνσταντινούπολη κύριο Α. Ε. Λαχόβαρυ και αποσκοπούσε στη συνεννόηση με την Ελλάδα, να ονομάζονται μελλοντικά οι Κουτσόβλαχοι «Ελληνόβλαχοι», προκάλεσε μεγάλη ενόχληση στους εδώ πολιτικούς κύκλους.

Ο ρουμανομακεδονικός πολιτιστικός σύλλογος συγκάλεσε εδώ αμέσως συγκέντρωση διαμαρτυρίας και απέστειλε στον στρατηγό Λαχόβαρυ αποστολή, απαρτιζόμενη εν μέρει από πανεπιστημιακούς καθηγητές. Αυτός υποδέχθηκε την αντιπροσωπεία ενώπιον του πρέσβυ Α.Ε. Λαχόβαρυ, που διαμένει εδώ κατά τη διέλευσή του, δηλώνοντάς της ότι οι φήμες για συμφωνίες, κατά τις οποίες οι Κουτσόβλαχοι θα ονομάζονται στο μέλλον Ελληνόβλαχοι, στερούνται κάθε λογικής. Μια συνεννόηση με την Ελλάδα είναι δυνατή μόνο τότε, εάν η Ελλάδα υποχρεωθεί να θέσει τέλος στο ελληνικό συμμοριακό κίνημα στη Μακεδονία και να μην εναντιωθεί στην εφαρμογή του Ιραδέ της 22ας Μαΐου του περασμένου έτους. Επιπλέον θα πρέπει να συγκροτηθούν μια ή δύο Επισκοπές που θα υπάγονται στη δικαιοδοσία του Πατριαρχείου, των οποίων οι αξιωματούχοι θα εκλέγονται από τον Λαό. Οι Επίσκοποι αυτοί θα διορίσουν τους Ρουμάνους ιερείς και θα εγκρίνουν τη χρήση της ρουμανικής γλώσσας σε εκκλησία και σχολείο. Μόνο υπό αυτούς τους όρους μπορεί να τερματιστεί η σύγκρουση ανάμεσα στη Ρουμανία και την Ελλάδα. Σε διαφορετική περίπτωση η κυβέρνηση είναι αποφασισμένη να τραβήξει τα πράγματα στα άκρα.

Στη συντηρητική παράταξη επιδιώκουν να δικαιολογηθούν λέγοντας ότι ο χαρακτηρισμός «Ελληνόβλαχος» προοριζόταν μόνο για τους δύο Επισκόπους διότι και οι εξελληνισμένοι Κουτσόβλαχοι στη Μακεδονία και την Ήπειρο θα υπάγονταν σε αυτούς.

Ο κύριος Βαραταζής, ο μέχρι πρότινος Έλληνας μεσολαβητής, μου ανακοίνωσε ότι, ύστερα από αυτά τα συλλαλητήρια, οι πιθανότητες για μια συνεννόηση έχουν χειροτερέψει πολύ. Και ο κύριος Α.Ε. Λαχόβαρυ είναι πολύ αγανακτισμένος με αυτή τη τροπή των πραγμάτων. Όπως μου ανέφερε ο κύριος Take Jonesco, η κύρια δυσκολία έγκειται στο ότι η Ελλάδα δεν θέλει ν’ αναγνωρίσει τον Ιραδέ της 22ας Μαΐου του προηγούμενου έτους. Γι’ αυτό τον λόγο δεν μπορεί τώρα να γίνει τίποτα και πρέπει ν’ αναμένει κανείς την περαιτέρω εξέλιξη των πραγμάτων.

Εάν θα ενεργήσουν τώρα κατά των Ελλήνων στη Ρουμανία μέσω έκτακτων νόμων, αυτό εξαρτάται από την απόφαση του Βασιλιά.

Στις 14 Ιουνίου 1906 ο Kiderlen προσθέτει από το Βουκουρέστι:[50]

Η είδηση από την Αθήνα ότι ο κύριος Θεοτόκης μίλησε για επίσημη διακοπή των σχέσεων με την Ρουμανία ώθησε τον κύριο Goluchowski ν’ αναθέσει στον εδώ πρέσβυ της Αυστρο-Ουγγαρίας μια νέα διαμεσολαβητική προσπάθεια. Ο πρέσβυς οφείλει εδώ να επισημάνει κυρίως τις δυσκολίες που θα ανέκυπταν για τη Ρουμανία από την ανάληψη της προστασίας των ελληνικών συμφερόντων από την Ρωσία. Όπως προέβλεψε ο μαργράβος Παλαβιτσίνι, το διάβημά του ήταν τελείως αποτυχημένο. Ο Πρωθυπουργός κύριος Καντακουζηνός, ο οποίος εκπροσωπεί την περίοδο αυτή τον υπουργό Εξωτερικών που απουσιάζει στην Ισπανία και την Πορτογαλία, φάνηκε υπερβολικά αλαζονικός και απέρριψε κάθε συμβιβασμό με την Ελλάδα, όχι μόνο στην ουσία αλλά και τυπικά.

Η ρουμανική κυβέρνηση άφησε να παρασυρθεί πάρα πολύ βαθιά στο Κουτσοβλαχικό Ζήτημα και φοβάται πολύ πως και με την παραμικρή ενδοτικότητα απέναντι στην Ελλάδα θα κατηγορηθεί από την αντιπολίτευση για έλλειψη πατριωτισμού. Ο ανταγωνισμός σε αμοιβαίες προκλήσεις, επομένως, θα συνεχιστεί μάλλον για πολύ καιρό ακόμη.

Η απίστευτη αδυναμία της ρουμανικής διοίκησης υπό τον κύριο Καντακουζηνό, που αποδείχτηκε περίτρανα με αφορμή τις φοιτητικές αναταραχές, είναι και πάλι έκδηλη σε σχέση με τους Ρουμανομακεδόνες, οι οποίοι τριγυρίζουν άσκοπα στη χώρα. Έτσι μετέβησαν πρόσφατα μερικοί Ρουμανομακεδόνες ακτιβιστές πρώτα στο Calaft και μετά στο Giurgevo, εμπόδιζοντας σε αυτά τα μέρη την ελληνική Θεία Λειτουργία και διαπράττοντας διάφορες άλλες ακρότητες σε βάρος Ελλήνων κατοίκων. Μολονότι είχαν προαναγγείλει το ταξίδι τους σε δημόσια συγκέντρωση, δεν ελήφθη κανένα μέτρο από την πλευρά των αρχών.

Με τον νέο νόμο  η ρουμανική κυβέρνηση ελπίζει να θίξει κυρίως και τις ελληνικές ναυτιλιακές εταιρείες, τα πλοία των οποίων στη Σουλίνα και στο Γαλάτσι κατέχουν την πρώτη θέση, εάν όχι στην χωρητικότητα αλλά σίγουρα αριθμητικά, και επιδίδονται επίσης σε επικερδή ακτοπλοΐα στα παράλια της Μαύρης Θάλασσας. Εάν τεθούν σε ισχύ οι διατάξεις εναντίον της Ελλάδας, ίσως θα μπορούσαν να επωφεληθούν από αυτές γερμανικές ναυτιλιακές εταιρείες, ειδικά η γερμανική Γραμμή Λεβάντε.

Στις 15 Ιουνίου 1906 η Γερμανική Αυτοκρατορική Πρεσβεία στην Κωνσταντινούπολη αναφέρει:[51]

Χθες ο Μεγάλος Βεζίρης ξέσπασε απέναντί μου σε νέα παράπονα για τις ατελείωτες δυσκολίες που συναντά από τις ενέργειές του κατά του προπαγανδιστή κληρικού στο Μοναστήρι, του εκεί Μητροπολίτη,[52] και από την πλευρά του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Αφότου, για πολλοστή φορά η αξίωση που απηύθηνε στον Πατριάρχη ν’ ανακαλέσει τον Μητροπολίτη δεν είχε κανένα αποτέλεσμα, ζήτησε τελικά από τα Ανάκτορα την καθαίρεσή του. Ο Πατριάρχης τότε επεδίωξε να κινήσει τις υποψίες του Σουλτάνου κατά του ίδιου του Μεγάλου Βεζίρη για βουλγαρο – και ρουμανοφιλία. Τελικά τα Ανάκτορα απαίτησαν από τον Ιωακείμ Γ´ να μεταθέσει εδώ τον Μητροπολίτη, τουλάχιστον προσωρινά αλλά ο εδώ Έλληνας πρέσβυς επενέβη στον Πατριάρχη. Χθες μπόρεσε τελικά ο βαλής του Μοναστηρίου ν’ αναφέρει ότι ο Μητροπολίτης αναχώρησε για την Κωνσταντινούπολη.

Τον Ιούλιο 1913 συνέρχεται στη ρουμανική πρωτεύουσα η Διεθνής Διάσκεψη του Βουκουρεστίου με σκοπό να τερματίσει τον Β΄ Βαλκανικό Πόλεμο που ήταν νικηφόρος για τα ελληνικά όπλα αλλά τα οριστικά πολιτικά αποτελέσματά του παρέμεναν ακόμη μετέωρα. Ρυθμιστής της καταστάσεως αναδεικνύεται η Ρουμανία η οποία λίγες ημέρες ενωρίτερα είχε προελάσει άνευ αντιπάλου μέχρι τα πρόθυρα της Σόφιας. Για να κατακυρώσει στη Διάσκεψη τις ελληνικές νίκες στη Μακεδονία απαιτούσε να της παραδώσει η Ελλάδα αντάλλαγμα τους Βλάχους. Ο Πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος απεχώρησε από τη σύνοδο οργισμένος. Αγνοούσε, όμως, τόσο αυτός όσο και ο Ρουμάνος ομόλογός του Τάκε Μαγιορέσκου ότι ξαφνικά ο Ελληνικός Στρατός είχε περιέλθει σε δεινή θέση μέσα στη Βουλγαρία. Τι είχε συμβεί; Η Σερβία, σύμμαχος της Ελλάδος, υπέγραψε μυστικά ανακωχή με τη Βουλγαρία και έτσι απελευθέρωσε από το σερβικό μέτωπο ισχυρές βουλγαρικές δυνάμεις οι οποίες κινήθηκαν ήδη από τα δυτικά για να θέσουν μεταξύ δύο πυρών τον Ελληνικό Στρατό ο οποίος αντιμετώπιζε την τελευταία αντίσταση των Βουλγάρων μπροστά στη Σόφια. Τέσσερις ελληνικές Μεραρχίες αναγκάζονταν να αναδιπλωθούν προς την Κρέσνα και την Άνω Τζουμαγιά την ώρα που ο Βενιζέλος εγκατέλειπε τη Συνδιάσκεψη βέβαιος για τη στρατιωτική ελληνική νίκη. Αμέσως φθάνει στο ξενοδοχείο με άμαξα ο Γενικός Διευθυντής του υπουργείου Εξωτερικών της Ρουμανίας, συναντάται επειγόντως με τον Έλληνα Πρωθυπουργό. Του παρουσιάζει το τηλεγράφημα του Γ.Ε.Σ. Ρουμανίας που μόλις είχε ληφθεί και αναγγέλλει τη δραματική ανατροπή των δεδομένων σε βάρος του Ελληνικού Στρατού. Ο ανώτατος διπλωμάτης της Ρουμανίας του αποκαλύπτει ότι είχε αποκρύψει το τηλεγράφημα από τον Πρωθυπουργό του. Άναυδος ο Βενιζέλος τον ευχαριστεί θερμά. Ο διάλογος, βέβαια, διεξάγεται στα γαλλικά και ο Ρουμάνος διπλωμάτης παραμένει, βέβαια, Ρουμάνος. Τη συνέχεια αφηγήθηκε αργότερα ο αυτόπτης μάρτυρας Σπύρος Μελάς, απεσταλμένος τότε της εφημερίδας «Πατρίς» και, μετά, ο ιστορικός Γεώργιος Ρούσος κάπως παραλλαγμένη διότι δεν ήταν παρών. Στο λεπτό ο Βενιζέλος επιστρέφει στη Συνδιάσκεψη. Συναντάται χωριστά με τον Ρουμάνο Πρωθυπουργό και –τι άλλο να κάνει– δέχεται τους όρους του για τους Βλάχους. Σε άμεση συμφωνία οι δύο Πρωθυπουργοί ανταλλάσσουν ταυτόσημες επιστολές που αναφέρουν:

Η Ελλάς συγκατατίθεται να παράσχη αυτονομίαν εις τας των Κουτσοβλάχων σχολάς και εκκλησίας τας ευρισκομένας εν ταις μελλούσαις ελληνικαίς κτήσεσι και να επιτρέψη την σύστασιν επισκοπής δια τους Κουτσοβλάχους τούτους, της ρουμανικής κυβερνήσεως δυναμένης να επιχορηγή υπό την επίβλεψιν της ελληνικής κυβερνήσεως τα ειρημένα ενεστώτα ή μέλλοντα θρησκευτικά και εκπαιδευτικά καθιδρύματα.

Ο Μαγιορέσκου αγνοούσε ακόμη τη δεινή θέση της Ελλάδος που μόνον ο Βενιζέλος γνώριζε. Οι δύο επιστρέφουν στην αίθουσα της Συνδιασκέψεως και υπό την απειλή της Ρουμανίας, η Βουλγαρία αναγκάζεται να υπογράψει την ανακωχή και στη συνέχεια Συνθήκη Ειρήνης του Βουκουρεστίου η οποία κατοχυρώνει μέχρι σήμερα τα οριστικά σύνορα της Ελληνικής Μακεδονίας. Ζωντανό ενέχυρο του της Ελληνικής Μακεδονίας γίνονται, χωρίς να ερωτηθούν, οι Βλάχοι οι οποίοι την υπερασπίσθηκαν άχρι θανάτου. Βλάχος, επίσης, είναι και εκείνος που επέτυχε τον θρίαμβο της Ελλάδος στη Συνθήκη Ειρήνης του Βουκουρεστίου. Μετά 48 χρόνια από τότε ο ιστορικός Γεώργιος Ρούσος γράφει:[53] Το περιστατικό αυτό συνέβαινε ακριβώς την ίδιαν ημέρα, όπου στο Συμβούλιο είχε τεθεί ωμά στην Βουλγαρία το ζήτημα της αποδοχής της ανακωχής. Οι Βούλγαροι ενημερωμένοι για την κατάσταση ωρύονταν ότι είχαν τσακίσει τέσσερις μεραρχίες. Ο Βενιζέλος διέψευδε αυτό κατηγορηματικά. Και μη υπαρχούσης καμιάς επιβεβαίωσης του ισχυρισμού των Βουλγάρων από τη μεριά των ρουμανικών αρχών, ο Πρωθυπουργός της Ρουμανίας πειθανάγκασε με απειλές την βουλγαρική αντιπροσωπεία να αποδεχθεί την ανακωχή. Ήτο μεγάλη επιτυχία του Βενιζέλου, αλλά το αξιοπερίεργο είναι ότι κατά μέγα μέρος το χρωστούσε σε έναν μυστηριώδη συνεργάτη και άγνωστο φίλο της Ελλάδος, τον Γενικό Διευθυντή του Ρουμανικού Υπουργείου Εξωτερικών Μίσσιο. Αυτός ο ανώτατος υπάλληλος του Βασιλιά της Ρουμανίας Καρόλου είχε αποκρύψει όλα τα τηλεγραφήματα, τα οποία ανήγγειλαν ότι οι μεραρχίες μας υποχωρούσαν. Ο Βενιζέλος κάλεσε τον απροσδόκητο φίλο μας στην Ελληνική Πρεσβεία για να του απονείμει ανώτατο παράσημο σε ένδειξη ευγνωμοσύνης. Του εξέφρασε τις βαθύτερες ευχαριστίες της Ελλάδος, μιλώντας βέβαια στη γαλλική. Τότε ο Μίσσιου διακόπτει τον Βενιζέλο και σε άπταιστη ελληνική του λέγει:

-Σεβαστέ μου Κύριε Πρόεδρε, δεν έκαμα παρά το καθήκον μου προς την Πατρίδα μου.

Ήταν Έλληνας, όπως εξήγησε αμέσως στον κατάπληκτο Βενιζέλο. Κουτσόβλαχος από το Κρούσοβο, με ριζωμένη ελληνική συνείδηση, είχε σπουδάσει πολιτικές επιστήμες στη Γερμανία και κατόπιν γύρισε στο χωριό του όπου όλοι οι συγγενείς του βρέθηκαν σύμφωνοι να κατέβει ο νεαρός επιστήμονας να σταδιοδρομήσει. Πράγματι ήρθε στην Αθήνα και έλαβε μέρος στον διαγωνισμό που προκηρύχθηκε από το Υπουργείο Εξωτερικών. Έγραψε άριστα και απάντησε σωστά σ τα προφορικά. Αλλά η θέση ήταν μία και προτιμήθηκε ο επιλαχών. «Ποίος ήτο ο επιλαχών;», ρώτησε ο Βενιζέλος. «Ο υιός του τότε Πρωθυπουργού, ο Νικόλαος Θεοτόκης».

Απογοητευμένος τότε, πληγωμένος στην φιλοπατρία του, ο νέος αναγκάσθηκε να καταφύγει στην Ρουμανία προς ανεύρεση της τύχης του. Άλλαξε το επίθετό του από Μιχαήλ σε Μίσσιου, προσελήφθη στο Υπουργείο Εξωτερικών, σταδιοδρόμησε γρήγορα, έγινε Πρεσβευτής (προ μηνών τότε Πρεσβευτής στο Λονδίνο και τώρα Γενικός Διευθυντής του Ρουμανικού Υπουργείου Εξωτερικών).Ένιωσε την φλογερή ανάγκη να βοηθήσει και αυτός την πρώτη Πατρίδα του. Απέκρυψε τα τηλεγραφήματα, τα οποία ανήγγειλαν τις αποτυχίες μας, δίδοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο καιρό στον Βενιζέλο να υποκλέψει κι’ αυτός την τόσο πολύτιμη ανακωχή. Προσθέτει ο Γ.Ρούσος: Τα μάτια του Βενιζέλου λάμπανε από δάκρυα και περηφάνια, καθώς άκουε το παραμύθι της αιωνίας Ελλάδος, ζωντανεμένο σε τούτον τον Κουτσόβλαχο πατριώτη. Τον αγκάλιασε, άρχισε να τον φιλάει στα μάγουλα, στο μέτωπο, στα χέρια και να του λέει: «Παιδί μου! Σ’ έστειλε εδώ ο Θεός της Ελλάδος για να προσφέρεις σήμερα τέτοια υπηρεσία, τέτοια ανεκτίμητη υπηρεσία».

Το Μοναστήρι, το Κρούσοβο και τα άλλα ανεκτίμητα βλαχοχώρια του Ελληνικού Βορρά έμειναν έξω από τα σύνορα της αγαπημένης Μακεδονίας.  Αργότερα, κατά τους δύο Παγκοσμίους Πολέμους επικαλούμενοι επίσης τη λατινοφωνία, οι Ιταλοί ανακηρύσσουν «χαμένους αδελφούς» –perdutti frateli– τους Βλάχους και ιδρύουν στα χαρτιά το «Πριγκηπάτο της Πίνδου». Αντικρούοντας στη Συνδιάσκεψη Ειρήνης των Παρισίων τις διεκδικήσεις των Ιταλών και των Ρουμάνων ο Πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος τον Δεκέμβριο 1918 υπογράμμιζε[54] Το θρήσκευμα, η γλώσσα, η φυλή δεν δύνανται να θεωρηθούν ως βέβαιαι ενδείξεις εθνικότητος. Ο μοναδικός αλάνθαστος παράγων είναι η εθνική συνείδησις, δηλαδή η εσκεμμένη θέλησις των ατόμων όπως καθορίσουν την τύχην των και αποφασίσουν εις ποίαν εθνικήν οικογένειαν επιθυμούν να ανήκουν.

Στην Κατοχή με όπλα, χρήματα και προστασία των Ιταλών το 1941 τυχοδιώκτες και φυγόδικοι ληστοτρόφοι συγκροτούν τη «Λεγεώνα των Βλάχων» Αυτόπτης μάρτυρας και πρωταγωνιστής ο ευπατρίδης εθνικός ευεργέτης Ευάγγελος Αβέρωφ-Τοσίτσας καταθέτει τη μαρτυρία του:[55] Τυχοδιωκτικά στοιχεία της Λάρισας, που δεν είχαν καμιά σχέση με τους Βλάχους, ακόμη κι ένας Πελοποννήσιος, γράφονταν στη Λεγεώνα. Αυτούς αντιμετωπίζουν –και μετά διαλύουν– ευθύς αμέσως οι ίδιοι οι Βλάχοι που στελεχώνουν την Εθνική Αντίσταση. Βλάχοι ήσαν ο Αρχηγός του ΕΛΑΣ Στέφανος Σαράφης, ο Πρόεδρος της Π.Ε.Α.Ε. καθηγητής Αλέξανδρος Σβώλος, ο Γραμματέας του Κ.Κ.Ε. Γιώργης Σιάντος, ο σύνδεσμος του ΕΑΜ με το στρατηγείο του Τίτο Ανδρέας Τζήμας, ο διοικητής του Αρχηγείου ΕΛΑΣ Δυτ. Μακεδονίας Τζώτζος κ.ά.

Ο Αβέρωφ και έντεκα κορυφαίοι Βλάχοι προεστοί και επιστήμονες της Λάρισας υπογράφουν αμέσως υπόμνημα διαμαρτυρίας. Οι Ιταλοί τους συλλαμβάνουν και οι περισσότεροί τους εγκλείονται σε στρατόπεδο αιχμαλώτων στην Ιταλία, έξω από τη Ρώμη. Μαζί τους, για τον ίδιο λόγο, από την Καστοριά ο ιατρός Μιχαήλ Ι. Τσίρλης, αδελφός της γιαγιάς μου Λίνας και ο γυμνασιάρχης Κων. Πηχεών, γιος του εθνικού αγωνιστού Αναστασίου Πηχεών. Επιστρέφουν σκιές. Μόνον ο Μιχαήλ απουσιάζει. Εξοντώνεται στο Νταχάου. Είχε λάβει μέρος στον Μακεδονικό Αγώνα και είχε περιθάλψει τον Παύλο Μελά. Η Ναταλία Π. Μελά περιγράφει τη σκηνή:[56] Ξημερώματα ήλθαν στο δάσος άλλοι δύο από τη Νέβεσκα να δουν τον Παύλο. Ο γιατρός ο Τσίρλης και ο αδελφός του τού έφεραν ρούχα ν’ αλλάξη, στεγνά προσόψια να σφουγγίση το πρόσωπό του, του έφεραν του πολιτισμού τη γλύκα, την αδελφοσύνη.

Ο συνταγματάρχης Αθανάσιος Χρυσοχόου είχε διορισθεί κατά την Κατοχή στη Θεσσαλονίκη ως Επιθεωρητής, που, όμως με μυστική αποστολή είχε να παρακολουθεί άγρυπνα και, ει δυνατόν, να αντιμετωπίζει την ξένη προπαγάνδα αλλόφωνους Μακεδόνες. Καταθέτει στην Ιστορία την αυθεντική μαρτυρία του:[57] Προς μεγίστην τιμήν του ιδιαιτέρου, αλλά και του ελληνικού του ονόματος, το βλαχόφωνον στοιχείον εν τη μεγίστη αναλογία του εστάθη ανώτερον των περιποιήσεων και προσφορών και αψηφούν πάντα κίνδυνον και πάσαν απειλήν δι’ άλλην μίαν φοράν διεκήρυξεν απεριφράστως τους αρρήκτους δεσμούς της υπερηφάνου ταύτης διακλαδώσεως της ελληνικής φυλής προς την Μητέρα Πατρίδα. Η αντίδρασις, προκληθείσα εκ των σπλάγχνων αυτού τούτου του βλαχικού στοιχείου, ανέτρεψεν άρδην όλους τους χαρτίνους πύργους των Ιταλών και Ρουμάνων.

Στους καιρούς μας οι βλαχόφωνοι Έλληνες συγκεντρώνουν το ολοένα αυξανόμενο ενδιαφέρον ξένων κέντρων τα οποία θεωρούν –και εργάζονται να αποδείξουν– ότι οι Βλάχοι, παρ’ ότι αφοσιωμένοι στον ελληνισμό, ανήκουν δήθεν σε ένα ξεχωριστό διαπεριφερειακό έθνος των Βαλκανίων και, γι’ αυτό, χρειάζονται ανάδειξη, προστασία και ενίσχυση αυτής της υποτιθεμένης ξεχωριστής εθνικής τους ταυτότητας. Ανεξάρτητα από την ποιότητα των προθέσεών τους και τον βαθμό του μεταξύ τους συντονισμού, οι προστάτες των Βλάχων καθιστούν αντικειμενικά φανερό εξ αποτελέσματος ότι όλες οι ενέργειές τους συγκλίνουν στον κατακερματισμό του ελληνικού έθνους, στην σταδιακή αποδόμησή του και στην διολίσθησή του σε μια κινουμένη άμμο αλληλοϋποβλεπομένων λαϊκών ομάδων που μοιραία θα αυτοτροφοδοτούν αμοιβαία την εσωστρέφεια, την φοβία και την καχυποψία. Άλλωστε, από τον καιρό του Ομήρου έως σήμερα, οι Έλληνες έχουμε μακρά παράδοση εμφυλίων ερίδων, ανοικτών ή συγκεκαλυμμένων.

Έτσι, τον 21ο αιώνα, ξένα κέντρα επιχειρούν να χρησιμοποιήσουν τους Βλάχους για να αποδομήσουν το ελληνικό Έθνος, να ναρκοθετήσουν το ελληνικό Κράτος και να ολοκληρώσουν τη στρατηγική περικύκλωση της ήδη σκληρά χειμαζομένης Ελλάδος ώστε να επιδιαιτητεύει αποφασιστικότερα στα Βαλκάνια ο Μεγάλος Αδελφός.

* Κάθε χρόνο, επί δεκαετίες, η ετησία έκθεση του αμερικανικού Σταίητ Ντιπάρτμεντ για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στον Κόσμο «διαπιστώνει» σταθερά ότι στην Ελλάδα υπάρχουν «εθνικές μειονότητες» Βλάχων, Μακεδόνων, Τούρκων, Αλβανών και Ρομά που το ελληνικό Κράτος «αρνείται επίμονα να αναγνωρίσει, δεν προστατεύει και τακτικά καταπιέζει».

* Το ίδιο ισχυρίζονται επίσημα τα Σκόπια και η Τουρκία, η εμπειρογνώμων του ΟΗΕ MacDugal, πολιτικές ομάδες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και αρκετοί Έλληνες διανοούμενοι ταγμένοι στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

* Ένα δυναμικό και ισχυρά δικτυωμένο τμήμα της ελληνικής πανεπιστημιακής κοινότητας, της διανόησης και της δημοσιογραφίας αποτελεί την σχολή νεωτερικών η οποία, εν ονόματι των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της Δημοκρατίας και της ειρήνης, κηρύσσει ότι το Έθνος «αποτελεί φαντασιακή κοινότητα» που εκ των υστέρων κατασκεύασαν τα διάφορα Κράτη και εκτρέφει τον εθνικισμό ο οποίος τελικά οδηγεί σε πολέμους ή συνεχώς σε συγκρούσεις χαμηλότερης αλλά καταστρεπτικής έντασης. Ο καλύτερος πράκτορας είναι όποιος αγνοεί ότι πρακτορεύει ξένα συμφέροντα αλλά πιστεύει ότι υπηρετεί τα πραγματικά συμφέροντα της χώρας του και του Λαού της.

Ν.Ι.Μέρτζος

[1]. Αχιλλέας Λαζάρου, Συμβολή της ρουμανικής επιστήμης στην ορθή λύση των Βλάχων της Ελλάδος, Αθήνα 2007

[2]. N.Jorga, Geschichte des rumänischen Volkes, τ. 1, Gotha 1905, σ. 52

[3]. Ελένη Σταματιάδου, Όψεις των ελληνορουμανικών πολιτικών σχέσεων1892-1906: Από την υπόθεση Ζάππα στο ανθελληνικό κίνημα του 1905-1906, (αδημ. μεταπτυχιακή εργασία) Θεσσαλονίκη 2011

[4]. Fr. Pouqueville, Voyages en Grece, Paris 1820, σ. 178, 78.

[5]. ΙΑΥΕ 1859, φάκ. 38/8, Έκθεσις του Βαλλιάνου προς τον Ανδρέα Κουντουριώτη, υπουργό των Εξωτερικών και του Βασιλικού Οίκου, Βιτώλια, 26 Νοεμβρίου 1859, αρ. πρωτ. 2

[6]. ΙΑΥΕ 1859, φάκ. 38/8, Επιστολή του Βαλλιάνου προς τον Ανδρέα Κουντουριώτη, υπουργό των Εξωτερικών και του Βασιλικού Οίκου, Βιτώλια, 1 Δεκεμβρίου 1859, αρ. πρωτ. 9

[7]. ΙΑΥΕ 1859, φάκ. 38/8, Επιστολή του Βαλλιάνου προς τον Ανδρέα Κουντουριώτη, υπουργό των Εξωτερικών και του Βασιλικού Οίκου, Βιτώλια, 28 Νοεμβρίου 1859, αρ. πρωτ. 5, αντίγραφο

[8]. ΙΑΥΕ 1859, φάκ. 38/8,  Αίτησις Σωτηρίου Δαμιάνοβιτς, 7 Αυγούστου, αρ. πρωτ. 6001

[9]. ΑΥΕ/Κ.Υ.-VIII, αριθ. 399

[10]. F.O. 195/2156, φφ. 76v, αρ. πρωτ. 20

[11]. Α.Υ.Ε.Φ. Θεσσαλονίκης, αριθμ. 450

[12]. Γιώργος Πετσίβας (επιμ.), Ίωνος Δραγούμη, Τα Τετράδια του ΄Ιλιντεν, Αθήνας 2000, σ. 24 (στο εξής: Ίωνος Δραγούμη, Τα Τετράδια του ΄Ιλιντεν)

[13]. Ίωνος Δραγούμη, Τα Τετράδια του ΄Ιλιντεν, ό.π. (σημ. 12), σ. 16

[14]. Ίωνος Δραγούμη, Τα Τετράδια του ΄Ιλιντεν, ό.π. (σημ. 12), σ. 32

[15]. Ίωνος Δραγούμη, Τα Τετράδια του ΄Ιλιντεν, ό.π. (σημ. 12), σ. 36

[16]. Ίωνος Δραγούμη, Τα Τετράδια του ΄Ιλιντεν, ό.π. (σημ. 12), σ. 66

[17]. Ίωνος Δραγούμη, Τα Τετράδια του ΄Ιλιντεν, ό.π. (σημ. 12), σ. 84

[18]. Ίωνος Δραγούμη, Τα Τετράδια του ΄Ιλιντεν, ό.π. (σημ. 12), σ. 98

[19]. Ίωνος Δραγούμη, Τα Τετράδια του ΄Ιλιντεν, ό.π. (σημ. 12), σ. 102

[20]. Ίωνος Δραγούμη, Τα Τετράδια του ΄Ιλιντεν, ό.π. (σημ. 12), σ. 104

[21]. Ίωνος Δραγούμη, Τα Τετράδια του ΄Ιλιντεν, ό.π. (σημ. 12), σ. 116

[22]. Ίωνος Δραγούμη, Τα Τετράδια του ΄Ιλιντεν, ό.π. (σημ. 12), σ. 126

[23]. Ίωνος Δραγούμη, Τα Τετράδια του ΄Ιλιντεν, ό.π. (σημ. 12), σ. 146

[24]. Ίωνος Δραγούμη, Τα Τετράδια του ΄Ιλιντεν, ό.π. (σημ. 12), σ. 152

[25]. Ίωνος Δραγούμη, Τα Τετράδια του ΄Ιλιντεν, ό.π. (σημ. 12), σ. 398

[26]. Ίωνος Δραγούμη, Τα Τετράδια του ΄Ιλιντεν, ό.π. (σημ. 12), σσ. 292, 428

[27]. Ε. Ευγενιάδης προς τον Ά. Ρωμάνο, αριθ. εγγρ. 31, Θεσσαλονίκη, 6 Μαρτίου 1904, στο Σοφία Δ. Αλεξανδρίδου (επιμ.), Οι απαρχές του Μακεδονικού Αγώνα (1903-1904) 100 έγγραφα από το Αρχείο του Υπουργείου των Εξωτερικών της Ελλάδας, Θεσσαλονίκη, Ίδρυμα Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα/Κέντρο Έρευνας Μακεδονικής Ιστορίας και Τεκμηρίωσης, 2009 (στο εξής: Οι απαρχές του Μακεδονικού Αγώνα)

[28]. Αντίγραφο επιστολής των κατοίκων του Μοναστηρίου προς τον Οικουμενικό Πατριάρχη, αριθ. εγγρ. 36, Μοναστήρι, 21 Μαρτίου 1904, στο Οι απαρχές του Μακεδονικού Αγώνα, ό.π. (σημ. 27)

[29]. Αντίγραφο διαμαρτυρίας Ελληνοβλάχων Θεσσαλονίκης προς τον Οικουμενικό Πατριάρχη, αριθ. εγγρ. 40, Θεσσαλονίκη, στο Οι απαρχές του Μακεδονικού Αγώνα, ό.π. (σημ. 27)

[30]. Οι πρόκριτοι Βελεσσών προς τον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης, αριθ. εγγρ. 48, Βελεσσά, 25 Μαΐου 1904, στο Οι απαρχές του Μακεδονικού Αγώνα, ό.π. (σημ. 27)

[31]. Ο Μακεδονικός Αγώνας. Απομνημονεύματα Π. Αργυροπούλου, Α. Ζάννα, Κ. Μαζαράκη–Αινιανός, Α. Σουλιώτη–Νικoλαΐδη, Ναούμ Σπανού, Β. Σταυρόπουλoυ, Θεσσαλονίκη, ΙΜΧΑ, 1984, σσ. 109-111

[32]. Ο Μακεδονικός Αγώνας, ό.π.(σημ. 31), σ. 227

33 Gustav Weigand, Οι Αρωμούνοι, εκδόσεις Κυριακίδη, σσ. 343-344

[34]. Weigand, ό.π. (σημ. 33), σελ. 343 και 148

[35]. Κων. Αν. Βαβούσκος, Η συμβολή του ελληνισμού της Πελαγονίας εις την Ιστορίαν της Νεωτέρας Ελλάδος, Θεσσαλονίκη, Ε.Μ.Σ., 1959

[36]. Νικολάος Λούστας, Ιστορία του Νυμφαίου, Νέβεσκας Φλωρίνης, εκδόσεις Ζήτη 1988, σσ. 38-39

[37]. Εκκλησιαστική Αλήθεια, έτος ΚΕ΄, σ. 22

[38]. Εκκλησιαστική Αλήθεια, έτος ΚΕ΄, σ 354. [Σημ:] Ο Δημητράκης Ν. Τζώτζης από το Πισοδέρι ήταν εκ μητρός προπάππος μου, πατέρας της γιαγιάς μου Πανδώρας Δ. Λιάτση

[39]. Εκκλησιαστική Αλήθεια, έτος ΚΕ΄, αρ. 30, εξώφυλλο

[40]. Εκκλησιαστική Αλήθεια, έτος ΚΕ΄, αρ. 31, εξώφυλλο

[41]. Εκκλησιαστική Αλήθεια, έτος ΚΕ΄, αρ. 34 σελ. 410

[42]. Το Αρχείον του Εθνομάρτυρος Σμύρνης Χρυσοστόμου, τ. Α΄, Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τραπέζης της Ελλάδος, 2000, σσ. 141-142

[43] Το Μακεδονικό Ζήτημα και η Γερμανία, Απόρρητα έγγραφα του Γερμανικού Υπουργείου Εξωτερικών, εισαγωγή-επιμέλεια Στράτος Δορδανάς και Βάϊος Καλογρηάς, εκδόσεις Κυριακίδη

[44] Όπου ανωτ.PA AA, R 13692, Makedonien, αριθμ. εγγρ. 216

[45]. Ο Agenor Maria Adam Graf Gołuchowski διετέλεσε υπουργός Εξωτερικών της Αυστρο-Ουγγαρίας (1895-1906). Έδειξε ζωηρό ενδιαφέρον για τις εξελίξεις στα Βαλκάνια και επιζήτησε την προσέγγιση με την Ρωσία.

[46] Όπου ανωτ. PA AA, R 13693, Makedonien,αρ. Εγγρ. 134

[47] Ο Μίσιος ήταν Ελληνόβλαχος από το Μοναστήρι και αγωνίζονταν μάταια να πείσει την ρουμανική κυβέρνηση ότι όφειλε να συμμαχήσει με την Ελλάδα. Αναφέρεται κατωτέρω η εθνική προσφορά του.

[48] Όπου ανωτ. PA AA, R 13697, Makedonien, από 1 έως 15 Νοεμβρίου 1905

[49] Όπου ανωτ.PA AA, R 13704, Makedonien, αρ.εγγρ.123

[50] Όπου ανωτ. PA AA, R 13705, Makedonien αρ. εγγρ. 149

[51] ΄Οπου ανωτ. PA AA, R 13705, Makedonien, αριθ. εγγρ.72

[52]. ΄Ηταν ο  Μητροπολίτης Πελαγονίας Ιωακείμ Φορόπουλος καταγόμενος από τη Χίο

[53]. Γ. Ρούσος, «Ο Βενιζέλος και η εποχή του», εφημ. Το Βήμα, Αθήνα, 16 Ιουνίου 1961

[54]. Ιωάννης Σ. Κολιόπουλος, Ιστορία της Ελλάδος από το 1800, εκδόσεις Βάνιας, ,τεύχος Β΄σελ.274

[55]. Ευαγγέλος Αβέρωφ-Τοσίτσας, Η πολιτική πλευρά του Κουτσοβλαχικού Ζητήματος, Φ.Ι.Λ.Ο.Σ. Τρικάλων – Ίδρυμα Ευαγγέλου Αβέρωβ-Τοσίτσα 1987 (2η έκδοση), σ. 74.

[56]. Ναταλία Π. Μελά, Παύλος Μελάς, Αθήνα, εκδ. Σύλλογος προς Διάδοσιν των Ελληνικών Γραμμάτων,1963 (β΄έκδοση), σ. 398

[57]. Αθανάσιος Ι. Χρυσοχόος, Η Κατοχή εν Μακεδονία, Η δράσις της ιταλο-ρουμανικής προπαγάνδας, Θεσσαλονίκη, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, 1951

The post Το θήραμα των ξένων δυνάμεων appeared first on Νέα Φλώρινα.