Γράφει ο Στράτος Βασιλόπουλος (1)

Οι εργασίες για τη νέα συνοριακή διάβαση Λαιμού – Μάρκοβα Νόγκα στην περιοχή της Πρέσπας προχωρούν με γρήγορους ρυθμούς από την πλευρά της Βόρειας Μακεδονίας, δημιουργώντας για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες τη δυνατότητα άμεσης διασυνοριακής σύνδεσης γύρω από τη λίμνη Πρέσπα.

Σύμφωνα με δημοσιευμένες πληροφορίες, η κατασκευή της συνοριακής υποδομής στην απέναντι πλευρά έχει ήδη προχωρήσει σημαντικά, ενώ στην ελληνική πλευρά αναμένεται η έναρξη των εργασιών, μετά την πρόσφατη διαδικασία ανάθεσης του έργου.

Ένα ρεπορτάζ που ανέδειξε μια ξεχασμένη πλάκα

Πριν από λίγες ημέρες έπεσε στην αντίληψή μου, το άρθρο της Ηλεκτρονικής Εφημερίδας Sakam Da Kazam (=Θέλω να πω), σύμφωνα με το οποίο, η  δημοσιογράφος Ζανέτα Ζντράβκοβα, ανταποκρίτρια, αυτής της ειδησεογραφικής ιστοσελίδας, κατά τη διάρκεια ρεπορτάζ για την σε εξέλιξη συνοριακή διάβαση στη θέση Μάρκοβα Νόγκα, εντόπισε μια αναμνηστική πλάκα στη νεκρή ζώνη, λίγα μόλις μέτρα από τον υπό κατασκευή συνοριακό σταθμό στη δυτική πλευρά του δρόμου προς τη λίμνη.

Το μνημείο αυτό δεν βρίσκεται σε οργανωμένο χώρο επισκεψιμότητας και, όπως αποτυπώνεται στις φωτογραφίες, εμφανίζει εικόνα εγκατάλειψης. Ωστόσο, αποτελεί σημείο αναφοράς για ένα τραγικό γεγονός του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Στον σύνδεσμο το άρθρο της.

Η ιστορική συγκυρία στην Πρέσπα το 1944

Αναζητώντας πληροφορίες στο διαδίκτυο και εξετάζοντας ιστορικές καταγραφές, διαθέσιμες μαρτυρίες και αφηγήσεις απογόνων κατοίκων του Λαιμού, προκύπτουν ιδιαίτερα σημαντικά στοιχεία. Την περίοδο του 1944 η περιοχή της Πρέσπας βρισκόταν σε ένα σύνθετο καθεστώς στρατιωτικής κατοχής και ελέγχου, με διαφορετικές ζώνες ευθύνης μεταξύ των δυνάμεων του Άξονα στα Βαλκάνια..

Σημαντικότατες αναφορές υπάρχουν στην Ιστοσελίδα FlorinaPast, με πολλές λεπτομέρειες στα άρθρα που επιμελήθηκε ο Σπύρος Παπαχαρίσης.

Στις 3/03/2013: https://www.florinapast.mysch.gr/i-epistrofi-ton-7-florinioton-stin-patrida-stis/

Πριν αναφερθούμε στις λεπτομέρειες, πρέπει να κάνουμε μία ιστορική αναφορά για τις συνθήκες που διαμορφώθηκαν μετά την επικράτηση των δυνάμεων του Άξονα την άνοιξη του 1941.

Μετά την κατάρρευση του μετώπου και τη συνθηκολόγηση της Ελλάδας τον Απρίλιο του 1941, η ευρύτερη περιοχή της Μακεδονίας και της Κορυτσάς διαμοιράστηκε σε τρεις ζώνες κατοχής (Γερμανική, Ιταλική και Βουλγαρική).

Η Πρέσπα στο καθεστώς Κατοχής

Μετά τη συνθηκολόγηση της Ελλάδας τον Απρίλιο του 1941, η περιοχή της Μακεδονίας και της ευρύτερης Πρέσπας βρέθηκε υπό ένα σύνθετο καθεστώς κατοχής, καθώς η διοίκηση διαμοιράστηκε μεταξύ Γερμανίας, Ιταλίας και Βουλγαρίας.

Οι Γερμανοί διατήρησαν υπό τον άμεσο έλεγχό τους τις περιοχές στρατηγικής σημασίας, τους βασικούς συγκοινωνιακούς άξονες και σημαντικά συνοριακά περάσματα. Οι Ιταλοί διοικούσαν το μεγαλύτερο μέρος της Δυτικής Μακεδονίας, συμπεριλαμβανομένης της Καστοριάς, της Πρέσπας και της Κορυτσάς μέσω του ιταλικού προτεκτοράτου της Αλβανίας. Αντίθετα, το μεγαλύτερο τμήμα της σημερινής Βόρειας Μακεδονίας, καθώς και η Ανατολική Μακεδονία και η Θράκη, παραχωρήθηκαν στη βουλγαρική διοίκηση.

Η κατάσταση αυτή είχε ιδιαίτερη σημασία για την περιοχή της Πρέσπας. Ενώ η ελληνική πλευρά υπαγόταν αρχικά στην ιταλική κατοχή και αργότερα στον γερμανικό έλεγχο, η βόρεια πλευρά της λίμνης βρισκόταν υπό βουλγαρική στρατιωτική διοίκηση. Έτσι, η περιοχή μετατράπηκε σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη συνοριακή ζώνη, όπου συναντιούνταν τρεις διαφορετικές κατοχικές διοικήσεις.

Οι βουλγαρικές δυνάμεις εγκατέστησαν στρατιωτικές βάσεις στα χωριά Ντούπενι (Dolno Dupeni), Λιούμποινο (Ljubojno) και Μπράιτσινο (Brajčino), αξιοποιώντας τις προϋπάρχουσες γιουγκοσλαβικές συνοριακές εγκαταστάσεις. Από τις θέσεις αυτές έλεγχαν τα περάσματα προς την ελληνική Πρέσπα, πραγματοποιούσαν αντιπαρτιζανικές επιχειρήσεις, υποστήριζαν τη δράση της φιλοβουλγαρικής οργάνωσης «Οχράνα» και επιχειρούσαν την επιβολή πολιτικής εκβουλγαρισμού στις περιοχές που έλεγχαν.

Ιδιαίτερα μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας τον Σεπτέμβριο του 1943, οι γερμανικές και βουλγαρικές δυνάμεις ενίσχυσαν τη συνεργασία τους στην περιοχή.

Την ίδια περίοδο αναπτύχθηκε έντονη αντιστασιακή δράση στην ελληνική Πρέσπα και στα Κορέστια. Τμήματα του ΕΛΑΣ, αποτελούμενα σε μεγάλο βαθμό από κατοίκους των χωριών της περιοχής, συγκρούονταν συστηματικά με τις βουλγαρικές δυνάμεις κατοχής και τους συνεργάτες τους.

Μέσα σε αυτό το ιδιαίτερα φορτισμένο περιβάλλον σημειώθηκαν επιδρομές, εκτελέσεις αμάχων και καταστροφές χωριών, όπως στον Άγιο Γερμανό και στον Λαιμό, γεγονότα που αποτελούν το ιστορικό πλαίσιο της τραγικής υπόθεσης των επτά νέων της Φλώρινας.

Μετά την κατάρρευση της Ιταλίας τον Σεπτέμβριο του 1943, οι Βούλγαροι βρήκαν την ευκαιρία να επεκτείνουν τη δράση τους στην ελληνική πλευρά. Σε συνεργασία με Γερμανούς και ντόπιους οχρανίτες, εξαπέλυσαν επιδρομές σε χωριά όπως ο Άγιος Γερμανός και ο Λαιμός, προχωρώντας σε εκτελέσεις αμάχων και πυρπολήσεις σπιτιών ως αντίποινα για τη βοήθεια που παρείχαν οι κάτοικοι στον ΕΛΑΣ.

Οι επτά νέοι της Φλώρινας

Μέσα σε αυτό το ρευστό περιβάλλον, σύμφωνα με τις διαθέσιμες ιστορικές πηγές, επτά νέοι από τη Φλώρινα συνελήφθησαν τον Ιανουάριο του 1944 στην ευρύτερη περιοχή του Λαιμού Πρεσπών, σε αγροτικό δρόμο προς τον Άγιο Γερμανό.

Στην ελληνική πλευρά της Πρέσπας και στην περιοχή των Κορεστίων δρούσαν αντάρτικες αντιστασιακές ομάδες, οι οποίες είχαν δημιουργηθεί και επιχειρούσαν ενάντια στους κατακτητές. Οι ομάδες αυτές είχαν συγκροτηθεί σχεδόν από όλα τα χωριά των Πρεσπών και των Κορεστίων, όπως η Καλλιθέα, το Πλατύ, ο Λαιμός και κυρίως ο Άγιος Γερμανός. Ιδιαίτερες μάχες δόθηκαν εναντίον των Βουλγάρων, οι οποίοι αξιοποίησαν τη συνεργασία τους με τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής για να ενισχύσουν την παρουσία και την επιρροή τους στην περιοχή, ενώ παράλληλα επιδίωκαν την προώθηση των επεκτατικών τους σχεδίων μέσω της πολιτικής του εκβουλγαρισμού.

Φαίνεται ότι στη Φλώρινα η γερμανική κατοχή ήταν ιδιαίτερα σκληρή και αυστηρή. Ωστόσο, επτά νέα παιδιά, μαθητές γυμνασίου, ηλικίας 17 έως 20 ετών, αποφάσισαν να ενταχθούν σε αντάρτικες ομάδες και έφτασαν στην Πρέσπα στις 15/01/1944.

Οι επτά νέοι, μαθητές γυμνασίου και μέλη του Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Φλώρινας «Ο Αριστοτέλης», ήταν:

• Δημήτριος Τάνος
• Γεώργιος Λουκίδης
• Γεώργιος Σεχίδης
• Συμεών Χατζηπροδρόμου
• Κωνσταντίνος Γαζίνος
• Πέτρος Μάρκου
• Λάσκαρης Στεφανίδης

Σύμφωνα με ιστορικές καταγραφές που έχουν δημοσιευθεί, μεταξύ άλλων και στο FlorinaPast, αλλά και σε μαρτυρίες που έχει καταγράψει ο Σπύρος Παπαχαρίσης, καθώς και σε μαρτυρίες αυτοπτών μαρτύρων και των απογόνων τους, προκύπτουν τα εξής:

Σύμφωνα με τις διαθέσιμες μαρτυρίες, οι επτά νέοι ήρθαν σε επαφή με τους αντάρτες. Κατά την πορεία τους από τον Λαιμό προς τον Άγιο Γερμανό εκτυλίχθηκαν, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, τα ακόλουθα γεγονότα:

Η 17η Ιανουαρίου 1944 ήταν μια μέρα που οι χωρικοί του χωριού θυμούνται με ιδιαίτερη οδύνη. Γύρω στις 9 το πρωί ακούστηκαν πυροβολισμοί και ριπές πολυβόλων σε όλο το χωριό. Τα μικρά παιδιά που εκείνη την ώρα βρίσκονταν στις αυλές ή έπαιζαν στους δρόμους έτρεξαν έντρομα στα σπίτια τους. Λίγα λεπτά αργότερα, οι πυροβολισμοί σταμάτησαν και Βούλγαροι στρατιώτες εμφανίστηκαν στους δρόμους του χωριού. Η καμπάνα της εκκλησίας άρχισε να χτυπά, δίνοντας σήμα στον κόσμο να συγκεντρωθεί στην πλατεία.

Σύμφωνα με τις μαρτυρίες των κατοίκων, οι Βούλγαροι συνήθιζαν νατο κάνουν αυτό κάθε φορά που ήθελαν να απευθυνθούν στους κατοίκους, οργανώνοντας συγκεντρώσεις και εκφωνώντας ομιλίες με σκοπό την υποτίμηση των ανταρτών. Στη συνέχεια, ενώ οι χωρικοί συγκεντρώνονταν στην πλατεία, στρατιώτες έκαναν έρευνες στα σπίτια, αναζητώντας όπλα και προχωρώντας σε λεηλασίες.

Σύμφωνα με μαρτυρίες κατοίκων,Βούλγαροι στρατιώτες που επόπτευαν με διόπτρες από το ύψωμα «Όχι», βόρεια του χωριού Λαιμός, αντιλήφθηκαν ύποπτες κινήσεις στην απέναντι πλευρά του χωριού, προς τον Μηλεώνα. Στην ομάδα αυτή συμμετείχαν και οι επτά άπειροι, νεαροί αντάρτες, ηλικίας 17 έως 20 ετών, οι οποίοι, καθώς κινούνταν με κατεύθυνση από τον Άγιο Γερμανό προς τον Λαιμό, μόλις άκουσαν τους πυροβολισμούς, κρύφτηκαν στην τάφρο του ξηροποτάμου «Γκουσάιτσα», δυτικά του σημερινού Δημαρχείου Πρεσπών.

Ακολουθώντας την κοίτη της τάφρου, αποφάσισαν να κινηθούν προς ένα ρυάκι με κατεύθυνση τον Μηλεώνα, όπου εντοπίστηκαν από Βούλγαρους στρατιώτες που κινούνταν για ενίσχυση των δυνάμεών τους στον Λαιμό, προερχόμενοι από τον λόφο προς την πλευρά του Μηλεώνα. Οι στρατιώτες τους αιφνιδίασαν και τους συνέλαβαν ενώ επιχειρούσαν να διαφύγουν.

Δεν διέθεταν χειροπέδες, οπότε οι Βούλγαροι έκοψαν συρματόπλεγμα που βρήκαν στο σημείο και έδεσαν σφιχτά τα χέρια τους (στο σημείο αυτό υπάρχουν αμφιλεγόμενες μαρτυρίες· άλλες αναφέρουν τηλεφωνικό σύρμα και άλλες σχοινί που φέρεται να απέσπασαν από τον χωρικό Τραϊανό Ν., τη στιγμή που περνούσε με το γαϊδουράκι του).

Στη συνέχεια, τα παιδιά δέθηκαν μεταξύ τους τόσο σφιχτά, ώστε, σύμφωνα με τις μαρτυρίες, έσταζε αίμα από τους καρπούς και τα σώματά τους. Επιπλέον, ξυλοκοπήθηκαν με υποκόπανους τυφεκίων και κλωτσήθηκαν επανειλημμένα.

Κατά τις διαθέσιμες μαρτυρίες, κάποια στιγμή, ένα από τα παιδιά έχασε την ισορροπία του και έπεσε στο έδαφος· επειδή ήταν δεμένοι μεταξύ τους, έπεσαν όλοι μαζί. Οι Βούλγαροι στρατιώτες, θεωρώντας ότι το έκαναν σκόπιμα, τους ξυλοκόπησαν περαιτέρω αντί να τους βοηθήσουν να σηκωθούν.

Κατά τις διαθέσιμες μαρτυρίες, ο επικεφαλής της ομάδας των Βουλγάρων, ένας ηλικιωμένος, ταγματάρχης έφιππος, διέταξετη μεταφορά των αγοριών στις εγκαταστάσεις τους στη Μάρκοβα Νόγκα.

Όταν οι χωρικοί πληροφορήθηκαν τη σύλληψή τους, αρκετοί ηλικιωμένοι άνδρες από το ίδιο χωριό παρακάλεσαν τον ταγματάρχη να τους απελευθερώσει, χωρίς όμως αποτέλεσμα.

Έτσι, τα παιδιά οδηγήθηκαν βίαια προς τη Μάρκοβα Νόγκα, ξυλοκοπούμενα και κλωτσούμενα καθ’ όλη τη διαδρομή.

Σύμφωνα με μαρτυρίες κατοίκων, αργότερα, ένας νεαρός αξιωματικός εμφανίστηκε σε μπαλκόνι σπιτιού στην πλατεία του χωριού και εκφώνησε ομιλία, αναφέροντας μεταξύ άλλων ότι οι Βούλγαροι ήταν ισχυροί και είχαν ως σύμμαχους τους Γερμανούς, και ότι μαζί θα κατακτούσαν την περιοχή και θα την έκαναν δική τους.

Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι οι επτά νέοι κρατήθηκαν και εκτελέστηκαν από βουλγαρικές στρατιωτικές δυνάμεις και στη συνέχεια τάφηκαν πρόχειρα σε λάκκο που οι ίδιοι αναγκάστηκαν να ανοίξουν στο σημείο της εκτέλεσης.

Ο επαναπατρισμός και η μνήμη

Τριάντα τέσσερα χρόνια αργότερα, το 1978, τα οστά των επτά νέων επαναπατρίστηκαν στη Φλώρινα, μετά από διπλωματικές ενέργειες και συνεργασία των τότε αρχών Ελλάδας και Γιουγκοσλαβίας, με τη συμβολή του Έλληνα Προξένου στα Σκόπια.

Η τοπική κοινωνία απέδωσε τιμές στους νεκρούς, κλείνοντας έναν κύκλο μνήμης που παρέμενε ανοιχτός για δεκαετίες.

Συγκλονιστικές λεπτομέρειες αναφέρει ο κ. Σπύρος Παπαχαρίσης στο florinapast στις 4/02/2015: https://www.florinapast.mysch.gr/i-ektafi-ton-oston-ton-epta-florinioton-to/

Μια διάβαση που επαναφέρει και τη μνήμη

Σήμερα, καθώς η επαναδιάνοιξη της συνοριακής διάβασης της Πρέσπας προχωρά προς υλοποίηση, το μικρό αυτό μνημείο υπενθυμίζει ότι η περιοχή δεν είναι μόνο χώρος ανάπτυξης και σύνδεσης, αλλά και τόπος ιστορικής μνήμης.

Η συνύπαρξη ενός σύγχρονου έργου υποδομής με ένα ξεχασμένο μνημείο του πολέμου δημιουργεί ένα ισχυρό συμβολικό πλαίσιο: εκεί όπου κάποτε υπήρξαν διαχωρισμοί και συγκρούσεις, σήμερα αναδύεται η προοπτική συνεργασίας και ειρηνικής συνύπαρξης.

Πρόταση

Με αφορμή την επαναλειτουργία της συνοριακής διάβασης, θα είχε ιδιαίτερη αξία να εξεταστεί από κοινού, από τις αρμόδιες αρχές της Ελλάδας και της Βόρειας Μακεδονίας, η ανάδειξη του μνημείου και των ιστορικών γεγονότων που συνδέονται με αυτό.

Μια διακριτική και ιστορικά τεκμηριωμένη παρέμβαση θα μπορούσε να αποδώσει τον οφειλόμενο σεβασμό στη μνήμη των θυμάτων, αναδεικνύοντας παράλληλα την ιστορική σημασία της περιοχής ως τόπου που γνώρισε τον πόλεμο, την κατοχή και την αντίσταση, αλλά σήμερα μπορεί να αποτελεί σημείο συνεργασίας, ειρήνης και καλής γειτονίας.

Επίλογος

Η Πρέσπα, μια περιοχή μοναδικής φυσικής ομορφιάς και ιδιαίτερου ιστορικού βάρους, βρίσκεται για ακόμη μία φορά σε μια σημαντική καμπή της ιστορίας της.

Η νέα συνοριακή διάβαση δεν θα ενώσει μόνο δύο γειτονικές χώρες. Δημιουργεί παράλληλα την ευκαιρία να αναδειχθεί μια λιγότερο γνωστή σελίδα της τοπικής ιστορίας, υπενθυμίζοντας ότι οι κάτοικοι της περιοχής βίωσαν με σκληρό τρόπο την Κατοχή και συμμετείχαν ενεργά στην αντίσταση απέναντι στις δυνάμεις του Άξονα και στους συνεργάτες τους, πληρώνοντας βαρύ ανθρώπινο τίμημα.

Η ιστορική μνήμη δεν πρέπει να αποτελεί πεδίο διαχωρισμών ή προκαταλήψεων. Αντίθετα, όταν βασίζεται στην τεκμηρίωση και στον αμοιβαίο σεβασμό, μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα κατανόησης ανάμεσα στους λαούς και ως πολύτιμη παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές.

Ευχαριστίες

Θα ήθελα να εκφράσω τις θερμές μου ευχαριστίες στον κ. Σπύρο Παπαχαρίση Ερευνητή της τοπικής ιστορίας και διαχειριστή του https://www.florinapast.mysch.gr/για την πρόθυμη συνεργασία του, την πολύτιμη βοήθειά του, καθώς και για την άδεια να αξιοποιήσω στοιχεία από τη μακρόχρονη ιστορική έρευνά του. Η συμβολή του υπήρξε καθοριστική στην τεκμηρίωση σημαντικών πτυχών της υπόθεσης των επτά νέων της Φλώρινας.

Ιδιαίτερες ευχαριστίες οφείλω επίσης στη δημοσιογράφο Τζανέτα Ζντράβκοβσκα, για την ευγενική παραχώρηση του φωτογραφικού υλικού από το πρόσφατο ρεπορτάζ της στην περιοχή της Μάρκοβα Νόγκα, το οποίο αποτέλεσε και την αφορμή για τη συγγραφή του παρόντος άρθρου.

Σημείωση για τις πηγές και τη μεθοδολογία

Το παρόν άρθρο βασίζεται σε συνδυασμό, δημοσιευμένων ιστορικών πηγών, διαθέσιμων μαρτυριών και στοιχείων που επιχειρήθηκε να διασταυρωθούν και να αποδοθούν με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια.

Για τη σύνταξή του αξιοποιήθηκαν δημοσιευμένες ιστορικές πηγές και πληροφορίες που αναζητήθηκαν στο διαδίκτυο, δύο εκτενή άρθρα του Σπύρου Παπαχαρίση, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν με τη συναίνεσή του, καθώς και προφορικές μαρτυρίες κατοίκων και απογόνων αυτοπτών μαρτύρων των γεγονότων.

Ιδιαίτερη θέση μεταξύ των προφορικών μαρτυριών κατέχει η αφήγηση της υπέργηρης μητέρας μου, Ελπινίκης Βασιλοπούλου, καταγόμενης από τον Άγιο Γερμανό Πρεσπών, η οποία έζησε τα γεγονότα της περιόδου της Κατοχής και διατηρεί έως σήμερα εξαιρετική πνευματική διαύγεια. Η μαρτυρία της αποτέλεσε πολύτιμο στοιχείο για την κατανόηση του τοπικού ιστορικού πλαισίου.

Στόχος του παρόντος άρθρου δεν είναι να υποκαταστήσει την επιστημονική ιστορική έρευνα, αλλά να συμβάλει στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και στην ανάδειξη μιας λιγότερο γνωστής πτυχής της ιστορίας της Πρέσπας. Εάν το κείμενο αυτό συμβάλει ώστε να παραμείνει ζωντανή η μνήμη των επτά νέων της Φλώρινας και των ανθρώπων που αντιστάθηκαν στην κατοχή στην περιοχή της Πρέσπας, τότε θα έχει επιτύχει τον σκοπό του.

(1) Ο Στράτος Βασιλόπουλος είναι:

• Γενικός Γραμματέας της Ένωσης Ξενοδόχων Π.Ε. Φλώρινας,
• Πρώην Πρόεδρος και ιδρυτής της «Ένωσης Τουριστικών και Συναφών Δραστηριοτήτων Δήμου Πρεσπών»,
• Αντιπρόεδρος του Ινστιτούτου Βιώσιμης Ανάπτυξης Πρεσπών,
• Πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής του Prespa OffRoadTrip και
• Συνιδιοκτήτης του ξενοδοχειακού συγκροτήματος Prespa Resort & Villa ΠλατυΘέα, presparesort.gr.

The post Πρέσπα: Ένα σύνορο που ανοίγει ξανά και μια ξεχασμένη ιστορία που επανέρχεται στο φως! appeared first on Νέα Φλώρινα.

Η ιστορία της αρχαίας Μακεδονίας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τα βουνά και τα υδάτινα περάσματα της βαλκανικής ενδοχώρας.Υπάρχουν στιγμές στην ιστορία όπου η τύχη ολόκληρου του κόσμου κρίθηκε σε έναν στενό ορεινό διάδρομο.

Ανάμεσα στις κορυφές του όρους Ιβάν και του όρους Μοράβα, εκεί όπου ο ποταμός Ντεβόλι (ο αρχαίος Εορδαϊκός) σκάβει το έδαφος καθ’ οδόν προς την Αδριατική, μία από αυτές τις στιγμές εκτυλίχθηκε το 335 π.Χ., στην περιοχή της σημερινής Μικρής Πρέσπας, στα θρυλικά «Στενά του Λύκου». Πρόκειται για ένα φυσικό πέρασμα ανάμεσα στην Ιλλυρία και την Άνω Μακεδονία, όπου ο νεαρός Μέγας Αλέξανδρος βρέθηκε αντιμέτωπος με ίσως τη σοβαρότερη απειλή της πρώιμης βασιλείας του.

Αν ο Αλέξανδρος έχανε εκείνη τη μάχη, πιθανότατα δεν θα ξεκινούσε ποτέ η εκστρατεία στην Ασία. Δεν θα υπήρχε η κατάλυση της Περσικής Αυτοκρατορίας ούτε ο Ελληνιστικός κόσμος που επηρέασε βαθιά την πορεία του παγκόσμιου πολιτισμού. Κι όμως, αυτή η καθοριστική σύγκρουση παραμένει σχεδόν άγνωστη στο ευρύ κοινό, ακόμη και στην ίδια την Ελλάδα.

Η μάχη του Πηλίου και των Στενών του Λύκου δεν ήταν μια περιφερειακή σύγκρουση. Ήταν μια μάχη στρατηγικής επιβίωσης για το μακεδονικό βασίλειο και ταυτόχρονα η πρώτη μεγάλη απόδειξη της στρατιωτικής ιδιοφυΐας του Αλεξάνδρου.

Τα Στενά του Λύκου: Το Κρυφό Γεωστρατηγικό Κλειδί της Άνω Μακεδονίας

Για να κατανοήσει κανείς τη σημασία της μάχης, πρέπει πρώτα να κατανοήσει τη γεωγραφία της περιοχής.

Τα «Στενά του Λύκου» (Gryke e Ujkut), στη σημερινή ελληνοαλβανική μεθόριο της Μικρής Πρέσπας, αποτελούσαν στην αρχαιότητα ένα κρίσιμο φυσικό chokepoint ανάμεσα στην Ιλλυρία, τη Λυγκηστίδα, την Πελαγονία και τον πυρήνα της Άνω Μακεδονίας.

Η ευρύτερη περιοχή δεν ήταν μια απομονωμένη γωνιά των Βαλκανίων, όπως πολλοί ίσως φαντάζονται σήμερα. Αντίθετα, αποτελούσε ένα στρατηγικό σταυροδρόμι που συνέδεε:

• την Ιλλυρία και την Αδριατική,
• την Πελαγονία,
• τη Λυγκηστίδα,
• την Ορεστίδα,
• και αργότερα τον άξονα της Εγνατίας Οδού.

Οι σύγχρονες περιοχές της Κρυσταλλοπηγής, του Πισοδερίου, του Ανταρτικού και της Ορεστίδας οδηγούσαν κυρίως προς τις πεδιάδες της δυτικής Μακεδονίας και της Εορδαίας. Αντίθετα, τα Στενά του Λύκου έλεγχαν τη φυσική δίοδο προς τη Λυγκηστίδα και την Πελαγονία, γεγονός που τους έδινε τεράστια στρατηγική σημασία ήδη από τον 4ο αιώνα π.Χ.

Όποιος ήλεγχε αυτό το πέρασμα μπορούσε να ελέγχει την επικοινωνία ανάμεσα στον ιλλυρικό και τον μακεδονικό κόσμο.

Δεν είναι τυχαίο ότι εκεί βρισκόταν και το ισχυρό οχυρό του Πηλίου, καθώς και τα λεγόμενα Τείχη του Τραϊανού (αλβανικά: Kalaja e Trajanit), ένα μνημειώδες αρχαίο οχυρό και οχυρωμένος οικισμός που βρίσκεται στη δυτική (αλβανική) πλευρά της Μικρής Πρέσπας. Πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους και μεγαλύτερους αρχαιολογικούς χώρους της ευρύτερης περιοχής.

Το Πήλιον: Η Χαμένη Πόλη των Συνόρων

Το Πήλιον αναφέρεται από τον Αρριανό στην «Αλεξάνδρου Ανάβασιν» ως το οχυρό στο οποίο κατέφυγαν οι Ιλλυριοί κατά την εκστρατεία του Αλεξάνδρου το 335 π.Χ.

Οι περισσότεροι σύγχρονοι ιστορικοί, με σημαντικότερο τον Βρετανό ιστορικό N.G.L. Hammond, ταυτίζουν το αρχαίο Πήλιο με την περιοχή της σημερινής Selca e Poshtme στην Αλβανία, κοντά στη Μικρή Πρέσπα. Εκεί έχουν ανακαλυφθεί εντυπωσιακοί ιλλυρικοί βασιλικοί τάφοι του 4ου και 3ου αιώνα π.Χ., λαξευμένοι μέσα στον βράχο, οι οποίοι αποκαλύπτουν τη σημασία της περιοχής ως πολιτικού και στρατιωτικού κέντρου.

Η τοποθεσία του Πηλίου δεν ήταν τυχαία. Το οχυρό έλεγχε το πέρασμα του ποταμού Ντεβόλι (του αρχαίου Εορδαϊκού ποταμού) και ταυτόχρονα επέβλεπε τη στενή διάβαση των Στενών του Λύκου προς τη σημερινή Μικρή Λίμνη των Πρεσπών και την κοιλάδα της Βρυγηίδας.

Ο ιστορικός Hammond επισημαίνει ότι η περιοχή της Μικρής Πρέσπας δεν ήταν τότε η λίμνη που γνωρίζουμε σήμερα, αλλά ένα πεδίο που διασχιζόταν από ποταμούς, πιθανότατα και από τον Άγιο Γερμανό, ο οποίος τότε κατέληγε στον Ντεβόλι και συχνά ξεχείλιζε. Ο Αλέξανδρος αναγκάστηκε να περάσει το στράτευμά του μέσα από τα πλημμυρισμένα νερά, χρησιμοποιώντας ασπίδες και πρόχειρες σχεδίες, αιφνιδιάζοντας τους Ιλλυριούς μέσα στη νύχτα και τρέποντάς τους σε φυγή προς τα όρη του Ιβάν.

Ουσιαστικά, η περιοχή αποτελούσε τη νοτιοδυτική πύλη της Άνω Μακεδονίας.

Ίσως εδώ πρέπει να γίνει και αναφορά στη γραμμή ανεφοδιασμού των Γαλλικών στρατευμάτων, τα οποία κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους μετέφεραν εφόδια στην πρώτη γραμμή μέσω των Στενών του Λύκου, χρησιμοποιώντας ατμάκατους προς τον λόφο του Καλέ, που εφάπτεται της Μικρής Πρέσπας, μεταξύ των χωριών Λευκώνα και Καρυές. Ίσως γι’ αυτόν τον λόγο οι γηγενείς κάτοικοι της περιοχής αποκαλούσαν επί δεκαετίες τον συγκεκριμένο λόφο «Γαλλική Σκάλα».

Η Παγίδα των Ιλλυριών και η Πρώτη Μεγάλη Δοκιμασία του Αλεξάνδρου

Ο Μέγας Αλέξανδρος, αμέσως μετά την ανάληψη της βασιλείας, εξουδετέρωσε τους εσωτερικούς διεκδικητές και υπέταξε τη νότια Ελλάδα.

Το 335 π.Χ., μόλις έναν χρόνο μετά τη δολοφονία του Φιλίππου Β΄, ξεκίνησε τη Βαλκανική Εκστρατεία. Με αστραπιαίες κινήσεις, αφού προηγουμένως νίκησε τους Θράκες στον Αίμο και τους Τριβαλλούς στον Λύγινο ποταμό, κατέληξε στην περιοχή των Πρεσπών για να αντιμετωπίσει τους Ιλλυριούς, οι οποίοι είχαν καταλάβει το αρχαίο Πήλιον και τα Στενά του Λύκου.

Στην περιοχή του Πηλίου τον περίμενε μια εξαιρετικά επικίνδυνη συμμαχία.

Ο Κλείτος, γιος του θρυλικού Ιλλυριού βασιλιά Βαρδύλι, είχε ήδη καταλάβει το οχυρό του Πηλίου. Στο πλευρό του ερχόταν ο Γλαυκίας, βασιλιάς των Ταυλαντίων, με ισχυρές δυνάμεις που κατέλαβαν τα γύρω υψώματα.

Ο Αλέξανδρος βρέθηκε εγκλωβισμένος σε μια στενή κοιλάδα, με τους Ιλλυριούς να ελέγχουν τις πλαγιές και τις εξόδους του περάσματος.

Ο Αρριανός περιγράφει ότι η κατάσταση ήταν εξαιρετικά κρίσιμη. Αν οι Ιλλυριοί κατάφερναν να κλείσουν οριστικά τη δίοδο, ο μακεδονικός στρατός θα κινδύνευε με αποκοπή και καταστροφή.

Ήταν ίσως η πρώτη στιγμή όπου ο νεαρός βασιλιάς βρέθηκε πραγματικά αντιμέτωπος με την πιθανότητα της ήττας.

Η «Σιωπηλή Φάλαγγα»: Το Αριστούργημα Ψυχολογικού Πολέμου

Τότε ο Αλέξανδρος εφάρμοσε μία από τις πιο εντυπωσιακές στρατιωτικές τακτικές της αρχαιότητας.

Σύμφωνα με τον Αρριανό, παρέταξε τη μακεδονική φάλαγγα σε βάθος 120 ανδρών, με 200 ιππείς σε κάθε πλευρά, και διέταξε τους στρατιώτες του να εκτελέσουν συντονισμένες ασκήσεις ακριβείας με τις σάρισες.

Οι Μακεδόνες κινήθηκαν σαν ένας ενιαίος, καλοκουρδισμένος μηχανισμός.

Οι σάρισες στρέφονταν συγχρονισμένα δεξιά και αριστερά. Η φάλαγγα προχωρούσε, περιστρεφόταν και αναδιατασσόταν με απόλυτη πειθαρχία και χωρίς την παραμικρή αταξία.

Η εικόνα προκάλεσε σοκ στους Ιλλυριούς, που παρακολουθούσαν άναυδοι από τις πλαγιές.

Και τότε, με προκαθορισμένο σύνθημα, οι Μακεδόνες ύψωσαν μια εκκωφαντική πολεμική κραυγή και χτύπησαν τις σάρισες πάνω στις ασπίδες τους.

Ο αντίλαλος αντήχησε μέσα στα στενά περάσματα.

Οι Ιλλυριοί πανικοβλήθηκαν.

Ο Αλέξανδρος είχε κερδίσει το σημαντικότερο όπλο: τον φόβο του αντιπάλου.

Η Μάχη που Άνοιξε τον Δρόμο προς την Οικουμένη

Λίγες ημέρες αργότερα, ο Αλέξανδρος εξαπέλυσε νυχτερινή επίθεση εναντίον του στρατοπέδου των Ιλλυριών. Ο αιφνιδιασμός υπήρξε καταλυτικός.

Ο Κλείτος αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το Πήλιον και να το πυρπολήσει πριν αποσυρθεί στα ορεινά μαζί με τον Γλαυκία.

Η Μακεδονία είχε σωθεί.

Και μαζί της είχε σωθεί και το μέλλον του ίδιου του Αλεξάνδρου.

Μερικές εβδομάδες αργότερα θα κατέβαινε νότια για να καταστρέψει τη Θήβα και, λίγο αργότερα, θα ξεκινούσε η μεγάλη εκστρατεία που θα τον οδηγούσε στην Ασία, την Αίγυπτο, τη Βαβυλώνα και την Ινδία.

Πριν όμως από τον Γρανικό, την Ισσό και τα Γαυγάμηλα, υπήρξαν τα Στενά του Λύκου.

Η μάχη που καθόρισε την πορεία του νεαρού Αλεξάνδρου προς τη μετέπειτα παγκόσμια εκστρατεία του.

Από την Ιστορία στην Εμπειρία: 8ο Prespa RoadTrip

Σήμερα, 2.360 χρόνια μετά, η ιστορία αυτής της άγνωστης μάχης ζωντανεύει ξανά μέσα από το 8ο Prespa RoadTrip, που θα πραγματοποιηθεί στις 12–14 Ιουνίου 2026.

Για πρώτη φορά, η διοργάνωση αποκτά διεθνή χαρακτήρα, συνδέοντας Ελλάδα και Αλβανία μέσα από μια μοναδική εμπειρία ιστορίας, πολιτισμού και εξερεύνησης — και σύντομα, με τη διάνοιξη της Συνοριακής Διάβασης στον Λαιμό Πρεσπών, θα αποκτήσει τριεθνή διάσταση.

Δηλώστε συμμετοχή στο 8ο Prespa RoadTrip (12–14 Ιουνίου 2026).

www.prespaoffroad.com

prespaoffroad@gmail.com

Οι συμμετέχοντες θα έχουν την ευκαιρία να διασχίσουν τα ίδια περάσματα όπου κινήθηκε ο μακεδονικός στρατός υπό την ηγεσία του νεαρού αλλά μεγάλου στρατηλάτη, να γνωρίσουν την περιοχή του αρχαίου Πηλίου, να ακολουθήσουν τα ίχνη της αρχαίας γεωπολιτικής των Βαλκανίων και να αναβιώσουν νοητά μία από τις σημαντικότερες στιγμές της παγκόσμιας ιστορίας.

Γιατί η Πρέσπα δεν είναι μόνο ένας τόπος μοναδικής φυσικής ομορφιάς.

Είναι και  ο τόπος όπου, πριν από 2.360 χρόνια, κρίθηκε η πορεία της οικουμένης.

(1) Ο Στράτος Βασιλόπουλος είναι:

• Πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής του Prespa RoadTrip.
• Γενικός Γραμματέας της Ένωσης Ξενοδόχων Φλώρινας.
• Πρώην πρόεδρος και ιδρυτής της «Ένωσης Τουριστικών και Συναφών Δραστηριοτήτων του Δήμου Πρεσπών».
• Αντιπρόεδρος του Ινστιτούτου Βιώσιμης Ανάπτυξης Πρεσπών.
• Συνιδιοκτήτης του ξενοδοχειακού συγκροτήματος Prespa Resort / Villa PLATYthea.

The post Πρέσπα 335 π.Χ.: Η Άγνωστη Μάχη του Μεγάλου Αλεξάνδρου που Άλλαξε την Ιστορία του Κόσμου και Άνοιξε τον Δρόμο για την Κατάκτηση της Οικουμένης appeared first on Νέα Φλώρινα.

Με αφορμή την δημοσίευση στον τύπο, ότι Έφυγε σήμερα από τη ζωή σε ηλικία 99 χρονών

Είχα την εξαιρετικά μεγάλη τύχη, να είναι ο πρώτος μου εργοδότης, που σημάδεψε καθοριστικά την, κατά πολλούς, περίοπτη επαγγελματική μου πορεία.

Για μένα, η απώλεια του Χάιντς – Δάριο Κούνιο σηματοδοτεί το τέλος μιας σπουδαίας διαδρομής ζωής, μιας ζωής που συμπυκνώνει την ανθρώπινη αντοχή, τη μνήμη, τη δημιουργία και την προσφορά.

Ο Χάιντς Κούνιο γεννήθηκε στις 19 Ιουνίου του 1927.  Στα 15 του χρόνια μεταφέρθηκε στην αρχή με την οικογένειά του στο γκέτο του Βαρόνου Χιρς και στη συνέχεια στο κολαστήριο του Άουσβιτς, όπου παρέμεινε για 18 μήνες, με τον αριθμό 109565. Υπήρξε ένας από τους ελάχιστους επιζώντες του Άουσβιτς-Μπιργκενάου. Όταν απελευθερώθηκε ζύγιζε μόλις 35 κιλά.

Ένας άνθρωπος που έζησε τη φρίκη του Ολοκαυτώματος, που είδε την ανθρώπινη ύπαρξη να συνθλίβεται, αλλά δεν επέτρεψε ποτέ σε αυτή την εμπειρία να τον καθορίσει ως άνθρωπο πικρό ή ηττημένο.

Αντίθετα, επέλεξε,

• Να δημιουργήσει.
• Να σταθεί όρθιος.
• Να προχωρήσει μπροστά.
• Να δώσει νόημα στη ζωή, τη δική του και των άλλων.

Επιστρέφοντας στη Θεσσαλονίκη, ανέλαβε να ανασυστήσει, να συνεχίσει και να αναπτύξει την οικογενειακή επιχειρηματική δραστηριότητα, που είχε θεμελιώσει ήδη από το 1917 ο πρωτοπόρος για την εποχή του πατέρας του Σαλβαντόρ Κούνιο.

Υπό τη δική του καθοδήγηση, ο όμιλος «Κούνιο-Φωτογραφικά» εξελίχθηκε σε μία από τις σημαντικότερες επιχειρήσεις φωτογραφικών ειδών στα Βαλκάνια.

Όμως το πραγματικό του μέγεθος δεν αποτυπώνεται μόνο στην επιχειρηματική επιτυχία.

Αποτυπώνεται στον τρόπο που διοικούσε.

Ήταν πρωτοπόρος. Εφάρμοσε σύγχρονες μεθόδους οργάνωσης και διοίκησης σε μια εποχή που αυτά ήταν σχεδόν άγνωστα στην ελληνική επιχειρηματική πραγματικότητα. Είχε διορατικότητα, έβλεπε μπροστά από την εποχή του. Επένδυε στη γνώση, στην εξέλιξη, στην καινοτομία.

Αλλά πάνω απ’ όλα… επένδυε στον άνθρωπο.

• Η έννοια της δικαιοσύνης δεν ήταν για εκείνον θεωρητική. Ήταν καθημερινή πράξη.
• Η αξιοκρατία δεν ήταν σύνθημα. Ήταν κριτήριο.
• Ο σεβασμός δεν ήταν επιλογή. Ήταν στάση ζωής.

Και γι’ αυτό, όσοι εργαστήκαμε κοντά του, δεν νιώθαμε απλώς εργαζόμενοι.

Νιώθαμε οικογένεια.

Αυτό δεν ήταν σχήμα λόγου.

Τα μέλη της οικογένειάς του εργάζονταν δίπλα μας, ισότιμα.

Χαρακτηριστική περίπτωση η μητέρα του, η αξέχαστη κυρία Χέλα!  Μία μία Αρχόντισσα κοσμοπολίτισσα, ΓερμανοΤσεχοΕβραία,εντυπωσιακά απλή, με απίστευτο ταπεραμέντο και εκείνη επιζήσασα του Άουσβιτς,παρότι ήταν σύζυγος του Ιδρυτή της επιχείρησης, εργαζόταν ισότιμα μαζί μας και παρέμεινε ενεργή μέχρι τα βαθιά της γεράματα, δίνοντας καθημερινά το παράδειγμα αξιοπρέπειας και εργατικότητας. Ισότιμοι μαζί μας ήταν και όλα τα μέλη της οικογένειάς του (η σύζυγός του κ. Σέλι και τα 4 παιδιά του).

Η επιχείρηση δεν ήταν απλώς ένας χώρος εργασίας.

Ήταν μια κοινότητα ανθρώπων.

Μια προσωπική μαρτυρία και η επιμονή που αλλάζει ζωές

Η δική μου προσωπική μαρτυρία είναι ίσως ένα μικρό, αλλά χαρακτηριστικόπαράδειγμα.

Τέλη Απριλίου του 1979. Ήμουν ακόμη φαντάρος, παντρεμένος, με τη σύζυγό μου έγκυο στον έκτο μήνα του πρώτου μας παιδιού. Μετρούσα τις μέρες για την απόλυσή μου στις 10 Μαΐου, μετά από 28 μήνες θητείας.

Το άγχος για το αύριο τεράστιο.

Χωρίς καμία προϋπηρεσία, έψαχνα απεγνωσμένα δουλειά. Περνούσα από συνεντεύξεις, αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Μέχρι που είδα μια αγγελία της εταιρείας του ομίλου «Κούνιο-Φωτογραφικά», για θέση βοηθού λογιστή.

Έστειλα το βιογραφικό μου. Με ειλικρίνεια, αλλά και με λίγο… «θάρρος», για να καλύψω την έλλειψη εμπειρίας. Και έκλεισα τη συνοδευτική μου επιστολή με μια φράση που, όπως αποδείχθηκε, άλλαξε τη ζωή μου:

«Δεν έχω εμπειρία, αλλά έχω ανάγκη και πάθος για εργασία, και αν με προσλάβετε θα βρείτε έναν θερμό υποστηρικτή των συμφερόντων της επιχείρησής σας.»

Φαίνεται πως αυτή η φράση ήταν αρκετή για να του κάνει «κλικ».

Και τότε συνέβη κάτι που, ακόμη και σήμερα, μοιάζει απίστευτο.

Άρχισε να με ψάχνει ο ίδιος ο κ. Κούνιο προσωπικά.

Τηλεφώνησε στον τηλεφωνικό αριθμό,  φιλικής οικογένειας,  που είχα γράψει (τότε δεν υπήρχαν εύκολα τηλέφωνο) αλλά όταν πήρε τηλέφωνο απάντησε,ο λάθος άνθρωπος και δήλωσε ότι δεν με ξέρει.  Απτόητος, πήγε στη διεύθυνση που είχα δηλώσει, Αντωνίου Μητούδη-Β.Ολγας, που ήταν κοντά στην γειτονιά του, αλλά το όνομά μου δεν υπήρχε πουθενά μια και η σύζυγός μου ήταν φιλοξενούμενη του αδερφού της, μέχρι να απολυθώ.  Απογοητευμένος , ήταν έτοιμος να φύγει, όταν τελείως συμπτωματικά, εμφανίστηκε η σύζυγός μου, στην είσοδο της πολυκατοικίας.

Τη ρώτησε.Του απάντησε.Και έτσι… με βρήκε.

Αυτή η επιμονή του άλλαξε τη ζωή μου.

Αυτή η επιμονή δεν ήταν απλώς ένα περιστατικό.Ήταν στάση ζωής.

Αυτή η πράξη, από μόνη της, λέει πολλά για τον χαρακτήρα του.

Η ευκαιρία που έγινε πορεία ζωής

Ξεκινώντας ως βοηθός λογιστή, πολύ σύντομα μου δόθηκε η δυνατότητα, μέσα από διαδικασίες αξιολόγησης με τεστ ευφυΐας, να εκπαιδευτώ μεταξύ άλλων και στον προγραμματισμό υπολογιστών.

Ήταν το 1980, Σε μια εποχή που η πληροφορική στην Ελλάδα ήταν στα σπάργανα.

Κι όμως, εκείνος είχε ήδη δει το μέλλον.

Μου εμπιστεύτηκε τη μηχανογράφηση των επιχειρήσεών του σε ηλικία μόλις 25 ετών. Αυτή η επιλογή δεν αποτέλεσε απλώς μια επαγγελματική ευκαιρία, αλλά ένα καθοριστικό σημείο εκκίνησης.

Η γνώση και η εμπειρία εκείνης της περιόδου αποτέλεσαν τη βάση για όλη τη μετέπειτα επαγγελματική μου πορεία, τόσο στον τραπεζικό τομέα όσο και ως ιδιοκτήτης Γραφείου Συμβούλων Επιχειρήσεων και Λογιστικών υπηρεσιών, το οποίο λειτουργεί αδιάλειπτα από το 1983.

Το ήθος στην πράξη

Η ποιότητα του ανθρώπου φάνηκε ακόμη περισσότερο σε μια δύσκολη στιγμή.

Όταν, το 1981, πέτυχα πρώτος στον διαγωνισμό της Ιονικής και Λαϊκής Τράπεζας, βρέθηκα αντιμέτωπος με ένα μεγάλο ηθικό δίλημμα: να φύγω Τράπεζα «προδίδοντας» την εμπιστοσύνη και τις ευκαιρίες που μου έδωσε ή να μείνω στην επιχείρηση;

Η συνείδησή μου δεν άντεχε την ιδέα να αφήσω μια επιχείρηση που μου είχε δώσει τόσα πολλά, με μεγάλη θλίψη και ενοχές ακολούθησα την Τραπεζική καριέρα.

Κι όμως, μέχρι να προσληφθώ και όταν τελικά χρειάστηκε η στήριξή του, στάθηκε στο ύψος του.

Με κατανόηση. Με αξιοπρέπεια. Με ανθρωπιά.

Η συνέχεια στον χρόνο

Η ζωή κάνει κύκλους.

Σήμερα, δεκαετίες μετά, η επαγγελματική μου διαδρομή συνεχίζεται, και με έναν τρόπο που αποδεικνύει τη συνέχεια αυτής της ιστορίας.

Το γραφείο μας έχει την τιμή να χειρίζεται υποθέσεις των επιχειρήσεων της νεότερης γενιάς της οικογένειας Κούνιο, των εγγονών και των απογόνων του ιδρυτή.

Μια σχέση εμπιστοσύνης που δεν ξεκίνησε σήμερα.

Χτίστηκε τότε.

Στηριγμένη σε αξίες, σε ήθος και σε ανθρώπινες σχέσεις που άντεξαν στον χρόνο.

Η παρακαταθήκη

Ο Χάιντς-Δάριο Κούνιο δεν ήταν απλώς ένας επιζών του Άουσβιτς.

Για μένα υπήρξε δάσκαλος ζωής και δουλειάς.

Δίκαιος, οραματιστής, ανθρώπινος πρωτοπόρος. Ένας εργοδότης που έγινε παράδειγμα δουλειάς, ανθρώπινης και οικογενειακής συμπεριφοράς, γιατί όσοι εργαζόμασταν στον όμιλο επιχειρήσεων “Κούνιο-Φωτογραφικά” ήμασταν μία οικογένεια. Μπορεί να εργάστηκα μόνο 3 χρόνια στον όμιλο, για μένα μετράνε πολλές δεκάδες!

Καλό ταξίδι, αγαπημένε μου κ. Μπούμπη…

Δεν πρόλαβα να έρθω να σε δω… Σου οφείλω πολλά!

Ελπίζω τα παιδιά και τα εγγόνια σου, να σου μετέφεραν τα αισθήματα ευγνωμοσύνης, αγάπης και εκτίμησής μου.

Δεν θα σε ξεχάσω ποτέ!

Δεν ξέρω αν υπάρχει άλλη ζωή… Αν υπάρχει, εκεί που πας να μεταφέρεις τα ίδια αισθήματα και στην αξιαγάπητη μητέρα σου, την αξέχαστη κυρία Χέλα.

Κυρία Shelly, τα παιδιά του και φίλοι μου, Τόρη, Σόλωνα, Χέλα και Ρεγγίνα και λοιπά μέλη της οικογένειας, δεχθείτε τα ειλικρινή μου συλλυπητήρια !

Αιωνία του η μνήμη!

Στράτος Θ. Βασιλόπουλος (1)

• Ο Στράτος Θ. Βασιλόπουλος είναι:
• Οικονομολόγος, -Σύμβουλος Επιχειρήσεων,
• Γενικός Γραμματέας της Ένωσης Ξενοδόχων Φλώρινας.
• Συνιδιοκτήτης του ξενοδοχειακού συγκροτήματος «Presparesort»
• Αντιπρόεδρος του Ινστιτούτου Βιώσιμης Ανάπτυξης Πρεσπών.
• Πρώην Τραπεζικός,
• Ιδρυτής και πρώην Πρόεδρος της Ένωσης Τουριστικών και Συναφών Δραστηριοτήτων του Δήμου Πρεσπών.

ΥΓ.: Για όσους ενδιαφέρονται, παραθέτω βίντεο με συνεντεύσεις του κ. Χάιντς-Δάριο Κούνιο.

-Μία καταπλητκική συνέντευξή του κ. Χ. Κούνιο, που αξίζει να την δεί κανείς!

https://www.youtube.com/watch?v=UklgfYR5QxE

Αιωνία σου η μνήμη.

The post Αφιέρωμα στον Χάιντς-Δάριο Κούνιο: Από τη φρίκη του Άουσβιτς στη δημιουργία, μια ζωή που έγινε παράδειγμα και η προσωπική μου εμπειρία appeared first on Νέα Φλώρινα.

Η Περιφερειακή Ενότητα Φλώρινας, και ιδιαίτερα η περιοχή των Πρεσπών, είναι ένας από αυτούς τους τόπους.

Εδώ, στο βορειοδυτικό άκρο της χώρας, εκεί όπου οι λίμνες καθρεφτίζουν τον ουρανό και η φύση ορίζει τον ρυθμό της ζωής, το Πάσχα δεν είναι απλώς μια θρησκευτική εορτή. Είναι μια εμπειρία βαθιά ανθρώπινη κοινωνική τηρώντας την παράδοση αιώνων, πολιτισμού,  ευλάβειας και πίστης.

Ένα Πάσχα διαφορετικό

Στο Πλατύ Πρεσπών, ένα μικρό χωριό στην καρδιά του λεκανοπεδίου, η Ανάσταση έρχεται… λίγο νωρίτερα.

Όχι από επιλογή, αλλά από ανάγκη.

Ο ιερέας καλείται να τελέσει, εκ περιτροπής  την Λειτουργία της Ανάστασης σε  δύο ή ακόμη και τρία χωριά!

Προκειμένου να προλάβει να λειτουργήσει και στα γύρω χωριά, ξεκινάει λίγο μετά το σούρουπο. Το χωριό μας το Πλατύ, που χωροταξικά βρίσκεται στο κέντρο του λεκανοπεδίου των Πρεσπών, έχει το προνόμιο να ολοκληρώνει την ανάσταση πολύ πριν από τα μεσάνυχτα.

Μια παλιά ιστορία από τις Πρέσπες: Όταν η Ανάσταση δεν μπορούσε να περιμένει

Σε έναν τόπο όπου η παράδοση παραμένει ζωντανή, δεν λείπουν και οι αφηγήσεις που μεταφέρονται από γενιά σε γενιά. Οι παλαιότεροι θυμούνται,με χαμόγελο, ακόμη ένα περιστατικό από τη δεκαετία του ’70, πού κινείται μεταξύ της περηφάνειας, του αστείου και της θρησκευτικής πίστης.

Κάποιο Πάσχα λοιπόν, σε ένα απομακρυσμένο χωριό της Πρέσπας, μια παρέα νεαρών, ανυπομονώντας να ζήσει νωρίτερα το χωριό τους την Ανάσταση και όχι τις πρώτες πρωινές ώρες που ήταν προγραμματισμένο, αποφάσισε να πάρει την κατάσταση… στα χέρια της.

Με όχημα την αυθόρμητη νεανική τόλμη, το πείσμα και εκείνη τη γλυκιά “ζαβολιά” της ηλικίας, πήγαν στο γειτονικό χωριό όπου λειτουργούσε ο ιερέας και, με τον δικό τους τρόπο, τον «έπεισαν» να τους ακολουθήσει,ώστε η Ανάσταση να γίνει πρώτα στο χωριό τους. Τον ανέβασαν σε ένα φορτηγό (από τα ελάχιστα μεταφορικά μέσα που κυκλοφορούσαν στην Πρέσπα), που στη μισή καρότσα, είχε τοποθετηθεί αμάξωμα λεωφορείου για να εξυπηρετεί του επιβάτες και το υπόλοιπο για την μεταφορά αγαθών και αμνοεριφίων.

Και κάπως έτσι,  φτάνουν στο χωριό τους με τον παππά, πολύ νωρίτερα από τα μεσάνυχτα!  Ο παππάς στην Εκκλησία ξεκίνησε την λειτουργία, στον περίοπτο ναού του χωριού τους και οι νεαροί, άρχισαν να κτυπούν τις καμπάνες έντονα, ξύπνησε όλο το χωριό, στην αρχή με απορία, μια και αυτό έγινε πολλές ώρες νωρίτερα από το προγραμματισμένο, αλλά όταν διαπίστωσαν ότι έχει έρθει ο παππάς, όλοι πήγαν στην εκκλησία και  η Ανάσταση έγινε… πριν την ώρα της.

Μια ιστορία που σήμερα διηγείται με χιούμορ, αλλά αποτυπώνει με τον πιο ζωντανό τρόπο το φιλότιμο, την περηφάνια και την αστείρευτη αγάπη των ανθρώπων της Πρέσπας για τον τόπο και την παράδοσή τους.

Ένας τόπος με μνήμη και βάθος

Κι όμως, αυτή η μικρή «απόκλιση» είναι που κάνει τη στιγμή να μοιάζει πιο αυθεντική. Πιο ουσιαστική. Πιο κοντά σε αυτό που πραγματικά σημαίνει Ανάσταση.

Οι καμπάνες ηχούν μέσα στη σιωπή της φύσης. Το φως των κεριών φωτίζει πρόσωπα οικεία. Και για μια στιγμή, όλα μοιάζουν να επιστρέφουν σε μια απλότητα που έχουμε σχεδόν ξεχάσει.

Κάτω από την ψηλότερη φωλιά πελαργών της Ευρώπης, στα 950 μέτρα υψόμετρο,  μια φωλιά που δεσπόζει στο χωριό και ήδη σφύζει από ζωή, η εικόνα της αναγέννησης γίνεται σχεδόν συμβολική. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι η παλιά ονομασία του χωριού, «Στρκόβο», αποδίδεται ελεύθερα ως «Πελαργοχώρι».

Λίγο πιο πέρα, οι πελεκάνοι των Πρεσπών, σιωπηλοί και επιβλητικοί, θυμίζουν πως ο τόπος αυτός δεν είναι απλώς όμορφος· είναι μοναδικός.

Η ιστορία εδώ δεν αφηγείται απλώς, διαπερνά τον τόπο. Χάνεται στα βάθη των αιώνων, αποτυπωμένη σε βυζαντινές εκκλησίες, σε ασκηταριά σκαλισμένα στους βράχους, στη μεγαλοπρέπεια της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου και στη διαχρονική παρουσία της εκκλησίας του Αγίου Γερμανού. Πιο πάνω, από το Πλατύστο εκκλησάκι της Μεταμόρφωσης, οι καταπληκτικές αγιογραφίες στέκουν ως σιωπηλοί μάρτυρες πίστης και τέχνης.

Εμπειρία που δεν περιγράφεται, βιώνεται

Ανάμεσα σε νερά και βουνά, σε μονοπάτια που οδηγούν σε εικόνες σπάνιας ομορφιάς, ο επισκέπτης μπορεί να περπατήσει, να παρατηρήσει τη φύση, να ζήσει δραστηριότητες υπαίθρου και να συνδεθεί με έναν τόπο που δεν προσφέρεται επιφανειακά,  αλλά αποκαλύπτεται σταδιακά.

Εδώ δεν είσαι επισκέπτης…γίνεσαι μέρος της στιγμής, της παράδοσης, της κοινότητας.

Απόλυτη γαλήνη και κατάνυξη. Μακριά από τον θόρυβο και την πολυκοσμία.

Νερά, πουλιά, ησυχία… ένας αληθινός παράδεισος.

Απλότητα και ουσία. Όπως πρέπει να είναιτο Πάσχα.

Όπως δίδαξε ο Χριστός: στην απλότητα, στη γαλήνη, στην ομορφιά του κόσμου.

Σε μια εποχή όπου οι προορισμοί συχνά χάνουν την ταυτότητά τους μέσα στην υπερβολή, η Φλώρινα και οι Πρέσπες υπενθυμίζουν ότι η πραγματική αξία βρίσκεται αλλού.

Στη σιωπή της λίμνης.

Στο φως ενός κεριού.

Στην ανεπιτήδευτη ζεστασιά των ανθρώπων.

Και τελικά, σε εκείνη τη βαθιά αίσθηση ότι, για λίγο, δεν ταξιδεύεις απλώς…

επιστρέφεις.

Με τιμή

Στράτος Θ. Βασιλόπουλος [1]

[1] Ο Στράτος Βασιλόπουλος, είναι  Οικονομολόγος, πρώην Τραπεζικός, Σύμβουλος Επιχειρήσεων, Γενικός Γραμματέας της Ένωσης Ξενοδόχων Φλώρινας, Ιδρυτής πρώην Πρόεδρος της «Ενωσης Τουριστικών και Συναφών Δραστηριοτήτων του Δήμους Πρεσπών», πρώην Αντιπρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Πρεσπών και συνιδιοκτήτης του ξενοδοχειακού Συγκροτήματος PrespaResort / VillaΠΛΑΤΥθέα! www.presparesort.gr

The post Πάσχα στις Πρέσπες! Εκεί όπου η απλότητα γίνεται βίωμα και η Ανάσταση έρχεται νωρίτερα! appeared first on Νέα Φλώρινα.

Ένας δάσκαλος. Δύο ή τρία παιδιά. Και σε ορισμένες περιπτώσεις, ένα και μόνο παιδί να παρελαύνει, κρατώντας μια σημαία που μοιάζει μεγαλύτερη από το ίδιο του το σώμα. Και γύρω, λίγοι κάτοικοι, συγκινημένοι, να χειροκροτούν με καμάρι.

Και ίσως, για πολλούς, η εικόνα ενός δασκάλου που μισθοδοτείται για να διδάξει ένα μόνο παιδί σε απομακρυσμένο χωριό φαντάζει υπερβολική ή ασύμφορη. Ως οικονομολόγος, ξέρω ότι η πολιτική και η οικονομία συχνά εξετάζουν αριθμούς και κόστη. Και όμως, μέσα σε αυτή την «ασυμμετρία», κρύβεται η αξία του σεβασμού προς κάθε παιδί και η αλήθεια ότι η αγάπη για τον τόπο δεν μετριέται με αριθμούς, αλλά με τη συνέπεια και την αφοσίωση.

Αλλά αλήθεια , τι ακριβώς καμαρώνουμε;

Καμαρώνουμε για την επιμονή; Για την επιβίωση ενός θεσμού; Ή μήπως, χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε, χειροκροτούμε την ίδια την παρακμή; Μήπως αυτή η εικόνα δεν είναι σύμβολο ζωντάνιας, αλλά ένας καθρέφτης μιας βαθιάς ερήμωσης που επιλέγουμε να μην κοιτάξουμε κατάματα;

Το ερώτημα δεν είναι απλό. Και ίσως γι’ αυτό αποφεύγουμε να το θέσουμε.

Η εικόνα του μοναχικού παιδιού στην παρέλαση δεν είναι απλώς συγκινητική. Είναι πρωτίστως θλιβερή. Είναι μια σιωπηλή κραυγή για μια Ελλάδα που αδειάζει. Για χωριά που σβήνουν. Για κοινότητες που κάποτε έσφυζαν από ζωή και τώρα επιβιώνουν μέσα από αναμνήσεις, καλοκαιρινές επιστροφές και νοσταλγία.

Πώς φτάσαμε εδώ;

Οι αιτίες είναι πολλές, αλλά δύο ξεχωρίζουν.

Αφενός, η πολιτεία. Δεν είναι σαφές αν ποτέ υπήρξε μια συνεκτική, μακροπρόθεσμη στρατηγική για τη βιώσιμη κατοίκηση της υπαίθρου. Υποδομές, υγεία, εκπαίδευση, εργασία, όλα παραμένουν ζητούμενα σε πολλές περιοχές. Δεν μπορείς να ζητάς από έναν νέο άνθρωπο να μείνει σε έναν τόπο όταν δεν του προσφέρεις τις στοιχειώδεις προϋποθέσεις για να ζήσει με αξιοπρέπεια.
Αφετέρου, όμως, υπάρχει και η δική μας ευθύνη. Η βαθιά ριζωμένη κουλτούρα της αστυφιλίας. Η σχεδόν αυτονόητη επιλογή να φύγουμε, να εγκατασταθούμε στα αστικά κέντρα, να δημιουργήσουμε εκεί τη ζωή μας, και να αφήσουμε πίσω τον τόπο μας ως έναν τόπο αναφοράς, αλλά όχι παρουσίας.

Και ίσως το πιο οξύμωρο είναι αυτό: πολλοί από εμάς, με κόπο, θυσίες και χρόνια δουλειάς, καταφέραμε να δημιουργήσουμε ένα «κομπόδεμα». Ένα κεφάλαιο ζωής. Και αντί αυτό να επιστρέψει, έστω εν μέρει, στον τόπο που μας γέννησε, το επενδύσαμε σχεδόν αποκλειστικά στα μεγάλα αστικά κέντρα.

Έτσι, χωρίς να το συνειδητοποιούμε πλήρως, γίναμε συμμέτοχοι σε μια διαδικασία αποψίλωσης. Δεν δημιουργήσαμε κίνητρα για να επιστρέψει η ζωή πίσω. Δεν στηρίξαμε τις τοπικές οικονομίες όσο θα μπορούσαμε. Δεν επενδύσαμε στο μέλλον των χωριών μας.

Μέσα σε αυτό το ήδη δύσκολο τοπίο, υπάρχει και ένα πιο λεπτό, σχεδόν άβολο ερώτημα που σπάνια τολμάμε να θέσουμε. Σε έναν τόπο που αδειάζει, ποιοι θεωρούνται τελικά «δικοί μας»;

Με ευκολία ανοίγουμε την αγκαλιά μας σε ανθρώπους που έρχονται από μακριά, όταν αυτοπροσδιορίζονται ως Έλληνες, και σωστά πράττουμε. Όμως την ίδια στιγμή, συχνά δυσκολευόμαστε να συμφιλιωθούμε με ανθρώπους που γεννήθηκαν από αυτόν τον τόπο, που οι οικογένειές τους ρίζωσαν εδώ για γενιές, αλλά κουβαλούν διαφορετικές μνήμες, γλώσσες ή τραύματα της ιστορίας.

Τι φοβόμαστε, τελικά;

Την ιστορία; Ή τον εαυτό μας μέσα σε αυτήν;

Γιατί αν ένας τόπος δεν μπορεί να αγκαλιάσει τα ίδια του τα παιδιά, ανθρώπους που βρέθηκαν σε αντίπαλες πλευρές χωρίς πάντα να έχουν πραγματική επιλογή, μέσα σε συνθήκες που τους ξεπερνούσαν, τότε πώς μπορεί να ελπίζει σε μέλλον;

Γιατί ένας τόπος που αδειάζει δεν έχει την πολυτέλεια να διχάζεται.

Και εδώ, ίσως αξίζει και μια προσωπική κατάθεση.

Έφυγα από τον τόπο μου νέος, για σπουδές. Όπως τόσοι άλλοι. Και τελικά ρίζωσα αλλού. Όμως ποτέ δεν έπαψα να νιώθω, κατά κάποιον τρόπο, «μετανάστης» μέσα στην ίδια μου τη χώρα. Ίσως γι’ αυτό, όταν πριν από περίπου 25 χρόνια μου δόθηκε η δυνατότητα, μαζί με τον αδελφό μου επενδύσαμε ό,τι είχαμε και δεν είχαμε στον τόπο καταγωγής μας. Δημιουργήσαμε κάτι εκεί που γεννηθήκαμε εκεί που περάσαμε τα δύσκολα αλλά αθώα παιδικά μας χρόνια.

Δεν ήταν εύκολο. Αντί για στήριξη, συχνά βρήκαμε και βρίσκουμε εμπόδια. Δυσκολίες, καχυποψία, μικρότητες που δεν βοηθούν έναν τόπο να προχωρήσει.

Και όμως, για εμάς, αυτή η επιλογή δεν ήταν απλώς μια επένδυση. Ήταν πράξη ευθύνης. Πράξη επιστροφής. Αν θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε μεγάλες λέξεις, ήταν μια πράξη πατριωτισμού , όχι στα λόγια, αλλά στην πράξη.

Και ίσως τώρα, όσο περνούν τα χρόνια, αυτή η ανάγκη γίνεται ακόμη πιο καθαρή μέσα μου. Όχι ως μια παρορμητική επιστροφή, αλλά ως μια εσωτερική κατεύθυνση. Σαν μια ήσυχη υπενθύμιση ότι ο καθένας μας, αργά ή γρήγορα, καλείται να λογοδοτήσει στον τόπο που τον γέννησε.

Γιατί τελικά, ο τόπος δεν σώζεται από αυτούς που τον θυμούνται. Σώζεται από αυτούς που, με τον τρόπο τους, επιλέγουν να σταθούν δίπλα του.

Και αυτή είναι ίσως η ουσία.

Η αγάπη για τον τόπο δεν είναι σύνθημα. Δεν είναι επίδειξη. Δεν είναι στιγμιαία συγκίνηση. Είναι στάση ζωής.

Κρίνεται στις επιλογές μας. Στο πού επενδύουμε. Στο πού επιστρέφουμε, έστω και λίγο. Στο αν χτίζουμε ή απλώς θυμόμαστε.

Και σίγουρα δεν αποδεικνύεται με κούφια εθνικιστικά λόγια, αλλά με έργα, με πράξεις, με συνέπεια.

Και εδώ επιστρέφουμε στην αρχική εικόνα.

Το παιδί που παρελαύνει μόνο του δεν είναι απλώς ένα σύμβολο εθνικής συνέχειας.

Είναι ένα ερώτημα.

Ένα κάλεσμα.

Μια πρόκληση προς όλους μας.

Θα συνεχίσουμε να χειροκροτούμε την εικόνα, αποφεύγοντας να δούμε την πραγματικότητα πίσω από αυτήν;

Ή θα τολμήσουμε να προβληματιστούμε , πραγματικά;

Ο τόπος μας μπορεί να προκόψει.

Όχι μέσα από εύκολες κορώνες.

Όχι μέσα από επιφανειακές εκδηλώσεις πατριωτισμού.

Και σίγουρα όχι μέσα από εθνικιστικές εξάρσεις που διχάζουν αντί να ενώνουν.

Μπορεί να προκόψει μόνο αν ο καθένας από εμάς αναλάβει το μερίδιο της ευθύνης που του αναλογεί.

Με έργα.

Με πράξεις.

Με στάση ζωής.

Και ίσως τότε, κάποια στιγμή, οι παρελάσεις στα χωριά μας να πάψουν να είναι μια σιωπηλή υπενθύμιση απουσίας και να ξαναγίνουν γιορτή ζωής.

με τιμή αλλά και προβληματισμό

Στράτος Θ. Βασιλόπουλος

Ο Στράτος Βασιλόπουλος

Συνταξιούχος Οικονομολόγος – Σύμβουλος Επιχειρήσεων
Γενικός Γραμματέας της Ένωσης Ξενοδόχων Φλώρινας
Αντιπρόεδρος Ινστιτούτου Βιώσιμης Ανάπτυξης Πρεσπών
Ιδρυτής & πρώην Πρόεδρος Ένωσης Τουριστικών και Συναφών Δραστηριοτήτων Δήμου Πρεσπών
Συνιδιοκτήτης Prespa Resort / Villa Πλατύθεα, www.presparesort.gr

The post Μαθητικές παρελάσεις: υπερηφάνεια ή καθρέφτης μιας σιωπηλής ερήμωσης; appeared first on Νέα Φλώρινα.

Του Στράτου Βασιλόπουλου[1]

πρώην Προέδρου της Ένωσης Τουριστικών & Συναφών Δραστηριοτήτων Δήμου Πρεσπών

Με αφορμή, την απόφαση του Δήμου Πρεσπών να κηρύξει το Δ.Δ. Ψαράδων σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, το πρόσφατο δημοσίευμα της Καθημερινής (27/10/2025) με τίτλο «Ο αργός θάνατος των Πρεσπών», αλλά και την συνέντευξη του Προέδρου του ΤΟΕΒ κ. Μιχάλη Ναλπαντίδη, τα οποία αποτυπώνουν με τον πιο ζοφερό τρόπο το μέγεθος του προβλήματος!

Η Μικρή Πρέσπα αδειάζει υπογείως προς τη Μεγάλη, οι αντλίες για την άρδευση μένουν εκτός νερού, οι προβλήτες παραμένουν στην ξηρά και οι εικόνες εγκατάλειψης αντικατοπτρίζουν το μέλλον μιας περιοχής που κάποτε αποτελούσε πρότυπο διαχείρισης φυσικού περιβάλλοντος.

Ο υπογράφων, ως άνθρωπος που αγαπά βαθιά τον τόπο του και που είχε την τιμή, να εκπροσωπήσει την τοπική επιχειρηματική κοινότητα, αλλά και να συμμετάσχει ενεργά στα κοινά της Πρέσπας, νιώθω την ανάγκη να επανέλθω δημόσια και οφείλω να πω ότι, το ζήτημα της δραματικής πτώσης της στάθμης των λιμνών της Πρέσπας είναι πάρα πολύ σοβαρό.

Ήρθε η ώρα να περάσουμε από τις διαπιστώσεις στις πράξεις.

Η σημερινή κατάσταση

Η λίμνες χάνουν χρόνο με το χρόνο το νερό τους.

Σύμφωνα με διάφορες μελέτες μόνο για το 2024 η Μεγάλη Πρέσπα, έχασε, μόνο μέσα σε έναν χρόνο ,111 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού, διπλάσια ποσότητα από τη μέση ετήσια απώλεια!

Αν συνεχιστεί αυτή η πορεία, και οι δύο λίμνες ενδέχεται να εξαφανιστούν πλήρως μέσα στα επόμενα 20 χρόνια!  Ακόμη και στο «ήπιο» σενάριο, όπου οι βροχοπτώσεις μειώνονται κατά 10% και η εξάτμιση αυξάνεται κατά 2%, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η Πρέσπες, θα στεγνώσουν, γύρω στο 2070, προτού καν τελειώσει ο 21ος αιώνας..

Οι υγρότοποι υποχωρούν, τα οικοσυστήματα απειλούνται και αγροτική αλλά και η τουριστική δραστηριότητα πνέει τα λοίσθια.

Όπως πολύ εύστοχα ανέδειξαν οι, ο Γιώργος Κατσαδωράκης και η Μυρσίνη Μαλακού της Εταιρίας Προστασίας Πρεσπών αλλά και άλλοι επιστήμονες που συμμετείχαν στην Ημερίδα του Μαρτίου στην Πρέσπα, η κατάσταση έχει φτάσει σε κρίσιμο σημείο. Οφείλουμε να τους αποδώσουμε τα εύσημα για τη διαχρονική επιστημονική και θεσμική τους συνέπεια, χάρη σε αυτούς γνωρίζουμε με ακρίβεια την πραγματική διάσταση του προβλήματος.

Ωστόσο, η γνώση από μόνη της δεν αρκεί. Πρέπει να ξεκινήσουν δράσεις και  έργα.

Οι πραγματικές αιτίες

Οι επιστημονικές μελέτες και οι τοπικές παρατηρήσεις συγκλίνουν σε τρεις βασικούς λόγους:

1. Η Κλιματική Κρίση:

Οι μειωμένες βροχοπτώσεις και οι αυξημένες θερμοκρασίες έχουν αλλάξει ριζικά την υδρολογική ισορροπία της περιοχής. Οι επιστήμονες του Balkan Water Network εκτιμούν ότι η εξάτμιση στα υδάτινα σώματα της Πρέσπας έχει αυξηθεί κατά 27% τα τελευταία δέκα χρόνια.

2. Η υπόγεια διαρροή – η φυσική “αιμορραγία” των υδάτων μέσω των καρστικών καναλιών αποτελεί ίσως τη σοβαρότερη από τις φυσικές αιτίες απώλειας νερού.

Πολύτιμες ποσότητες από τη Μεγάλη Πρέσπα διαφεύγουν μέσα από υπόγεια ρεύματα στο καρστικό υπέδαφος, κατευθύνονται προς τις πηγές του Αγίου Ναούμ και καταλήγουν να τροφοδοτούν τη λίμνη Οχρίδα (την αρχαία Λύχνιδα). Από εκεί, μέσω ελεγχόμενης θυρίδας στο Ντέμπαρ και του ποταμού Δρίνου, τα νερά αυτά καταλήγουν τελικά στην Αδριατική Θάλασσα.

Σύμφωνα με πληροφορίες από το διαδίκτυο η λίμνη Οχρίδα,:

• Αποχετεύει μια έκταση περίπου 2.600 τετραγωνικών χιλιομέτρων και τροφοδοτείται κυρίως από υπόγειες πηγές στην ανατολική της όχθη, που αντιστοιχούν περίπου στο 50% των συνολικών εισροών της.
• Περίπου 25% προέρχεται από ποτάμια και άμεσες κατακρημνίσεις, ενώ
• πάνω από 20% του νερού της προέρχεται από τη Μεγάλη Πρέσπα, η οποία βρίσκεται περίπου 10 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά και 150 μέτρα ψηλότερα.

Το νερό αυτό «ξεγλιστρά» από τη λίμνη Πρέσπα μέσα από το υπόγειο καρστικό δίκτυο, ενώνεται με τα υπόγεια ύδατα και τις κατακρημνίσεις της οροσειράς, και τελικά αναδύεται στις πολυάριθμες πηγές κατά μήκος των ακτών της Οχρίδας, με πιο γνωστές εκείνες του Αγίου Ναούμ και της Δρίνης.

3. Η υπεράντληση νερού για αρδευτικούς σκοπούς τόσο από την Ελληνική Πλευρά για τα Φασόλια, όσο και από την ΒορειοΜακεδόνικη πλευρά για τα Μήλα, ένα πρόβλημα που γνωρίζουμε εδώ και δεκαετίες.

Ειδικά στο τελευταίο ζήτημα, αισθάνομαι την ανάγκη να κάνω μια προσωπική αναφορά.

Όταν είχα την τιμή να υπηρετήσω τον τόπο μας, ως Αντιπρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Πρεσπών, με την παράταξη «Μαζί για την Πρέσπα» και υποψήφιο Δήμαρχο τον Λάζαρο Παπαδόπουλο, από το 2005 είχαμε διαισθανθεί το πρόβλημα και είχαμε προτείνει στο πρόγραμμά μας και θέσει ως πρώτη προτεραιότητα τη δημιουργία ενός σύγχρονου συστήματος στάγδην άρδευσης.

Με το σύστημα αυτό, η κατανάλωση νερού μειώνεται στο 1/3 σε σχέση με το παραδοσιακό σύστημα φυσικής ροής, ενώ υπάρχουν ποικιλότροπες θετικές επιπτώσεις από την λιγότερη κατανάλωση φυτοφαρμάκων, λιγότερες ασθένειες, καλύτερη παραγωγή φασολιών κτλ.

Χαρήκαμε ειλικρινά, που όλες οι επόμενες δημοτικές αρχές, το υιοθέτησαν και το διεκδίκησαν και έστω και πολύ αργά, άρχισε να υλοποιείται πριν από λίγα χρόνια.

Όμως, σήμερα, όπως επιβεβαίωσε σε πρόσφατη συνέντευξή του τόσο ο Δήμαρχος Πρεσπών κ. Γ. Στεργίου, όσο και ο Πρόεδρος του ΤΟΕΒ κ. Ναλπαντίδης, τα έργα έχουν σταματήσει, για άγνωστους και ακατανόητους λόγους, εδώ και ενάμιση χρόνο, επειδή δεν έχουν πληρωθεί οι εργολάβοι και οι υπεργολάβοι!

Αυτό είναι τραγικό!

Τα έργα πρέπει να ξεκινήσουν … χθες κυριολεκτικά!!!

Οι ενέργειες του Δήμου Πρεσπών – ένα πρώτο, αλλά όχι αρκετό βήμα

Πρόσφατα, ο Δήμος Πρεσπών έκανε δύο σημαντικές κινήσεις:

• Πρώτον, προσπάθησε να βελτιώσει την πρόσβαση στην πλωτή προβλήτα, που πλέον “κάθεται” στη στεριά.
• Δεύτερον, κήρυξε το χωριό Ψαράδες σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Πρόκειται αναμφίβολα για ορθές και αναγκαίες πρωτοβουλίες, που κινούνται στη σωστή κατεύθυνση, δείχνουν ευαισθησία και κινητοποίηση. και φυσικά τις  επικροτούμε.

Ωστόσο, το πρόβλημα δεν αφορά μόνο το χωριό Ψαράδες, είναι διακρατικό διασυνοριακό, υπαρξιακό και οικοσυστημικό.

Χρειάζεται τριμερής συνεργασία Ελλάδας – Αλβανίας – Βόρειας Μακεδονίας και κήρυξη ολόκληρης της Πρέσπας σε κατάσταση οικολογικής έκτακτης ανάγκης.

Πέρα από τα σύνορα – μια κοινή ευθύνη

Η Πρέσπα δεν είναι μόνο Ελληνική ή Αλβανική ή Βορειομακεδονική. Είναι τριεθνής, κοινός μας πνεύμονας ζωής.

Η Μικρή και η Μεγάλη Πρέσπα αποτελούν ενιαίο οικοσύστημα. Αν συνεχιστεί η πτώση της στάθμης, οι επιπτώσεις θα επηρεάσουν και τη Μικρή Πρέσπα, την καρδιά του Εθνικού Δρυμού Πρεσπών.

Όπως έχουν αναφερθεί εύστοχα επιστήμονες αλλά και φορείς της περιοχής, ήδη η επιφάνεια της Μεγάλης Πρέσπας είναι χαμηλότερη από τον πυθμένα της Μικρής Πρέσπας (το βάθος της υπολογίζεται σε περίπου 11 μέτρα) και εάν δεν παρθούν άμεσα και δραστικά μέτρα, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι σε λιγότερο από 5 χρόνια ίσως η Μικρή Πρέσπα να εξαφανιστεί και να επανέλθει σαν ένα  …. ποτάμι, όπως φαίνεται να ήταν πριν από δεκάδες αιώνες όπως περιγράφουν οι θρύλοι και οι παραδόσεις μας, ενώ η μεγάλη Πρέσπα ίσως σε 20 χρόνια να μην υπάρχει!

Η λύση δεν μπορεί να είναι μονομερής.

Όπως είναι εύκολο να αντιληφθεί κανείς, πρέπει οι τρεις χώρες ΑΜΕΣΑ να κηρύξουν, από κοινού, την περιοχή σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, και να ξεκινήσουν άμεσα διακρατικά έργα προστασίας και ενίσχυσης των υδάτινων ισοζυγίων.

Ίσως ήρθε η ώρα να εξεταστούν άμεσα τεχνικά έργα που θα μπορούσαν:

• Να διερευνήσουν τεχνικά το «κλείσιμο» των υποθαλάσσιων καταβόθρων στην Αλβανική πλευρά (Μάλα Γκόριτσα, Πούστετς κτλ).  Η επιλογή αυτή, φαίνεται να έχει, ελάχιστες επιπτώσεις στην υδρολογική και οικολογική ισορροπία της Οχρίδας, μια και τα νερά της, χάνονται μέσω της Στρούγκας και του Δρίνου στην Αδριατική .ή
• να ενισχύσουν τη στάθμη των λιμνών, με ελεγχόμενη εκτροπή

ü  μέρους των νερών του ποταμού Ντεβόλι από την Αλβανική πλευρα

ü  του Λαδοπόταμου από  την Ελληνική Πλευρά, τη Βίγλα – Πισοδέρι – Ανταρτικό.

ü  Εάν υπάρχουν άλλα ποτάμια από την πλευρά της Βόρειας Μακεδονιας, π.χ. ο ποταμός  Υδραγόρας ή Σείριος («Ντράγκορ», τον αποκαλούν εκεί) που διασχίζει την Μπίτολα (Μοναστήρι), ή ακόμη μερική εκτροπή του ποταμού Εριγώνα (Είναι η κατάληξη του Σακουλέβα που διασχίζει την Φλώρινα)  που είναι ένας από τις σημαντικότερους παραπόταμου του Βαρδάρη (Αξιού).

Όλα αυτά φυσικά υπό αυστηρούς επιστημονικούς και περιβαλλοντικούς όρους.

Save Prespa- Save the Heart of the Balkans

Ένα κάλεσμα δράσης!

Η ώρα της Ευρώπης και της Κοινωνίας

Προτείνω τη δημιουργία ενός πανβαλκανικού κινήματος με τίτλο “Save Prespa – Save the Heart of the Balkans”, που θα συντονίσει δράσεις, θα διεκδικήσει χρηματοδότηση και θα κινητοποιήσει θεσμούς, πολίτες και επιστήμονες.

Αυτό το κίνημα μπορεί να στηριχθεί αρχικά από υπάρχουσες δομές της κάθε χώρας αλλά και από πρωτοβουλίες πολιτών.

Για την Ελληνική Πλευρά, θεωρώ ότι, ο Δήμος Πρεσπών, η  μονάδα του ΟΦΥΠΕΚΑ, η Εταιρία Προστασίας Πρεσπών και οποιαδήποτε άλλη Πρωτοβουλία Πολιτών ή φορέων μπορούν να συμβάλουν στην κατεύθυνση αυτή.

Εγώ ο ίδιος, παρά τις όποιες υποχρεώσεις μου, είμαι διατεθειμένος να συμβάλω με όλες μου δυνάμεις, με προτάσεις ιδέες και επαφές στην Ελλάδα, αλλά και με παρεμβάσεις στους φορείς της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη δείξει ενδιαφέρον για τα διασυνοριακά οικοσυστήματα και ιδιαίτερα έχει δείξει το ενδιαφέρον της με το πρόγραμμα EU4Prespa.

Τώρα είναι η στιγμή να διεκδικήσουμε άμεση ευρωπαϊκή παρέμβαση, ώστε να μην υπάρξει άλλη Αράλη στην καρδιά της Βαλκανικής.

Επίλογος

Στην εισήγησή μου στην Ημερίδα του Δήμου Πρεσπών και της Εταιρίας Προστασίας Πρεσπών (Μάρτιος 2025), είχα επισημάνει ότι «η Πρέσπα δεν είναι απλώς ένας τόπος, αλλά μια υπόσχεση ζωής και μνήμης». Σήμερα, αυτή η υπόσχεση κινδυνεύει να σβήσει.

Οφείλουμε όλοι, πολίτες, φορείς, κυβερνήσεις και Ε.Ε.– να δράσουμε τώρα.

Για να μην γράψουν οι επόμενες γενιές την δραματική ιστορία της Πρέσπας με τίτλο

«Ο τραγικό θάνατος δύο λιμνών στην καρδιά της Ευρώπης»

ή

« Ο τραγικός θάνατος ενός μοναδικού οικοσυστήματος της Ευρώπης, που οφείλεται σε αδράνεια των ανθρώπων του»!.

Save Prespa – Save the Heart of the Balkans.

Η δική μου πρόταση είναι σαφής:

– Να ξεκινήσουμε ένα διεθνές κίνημα με σύνθημα “Save Prespa – Save the Heart of the Balkans”

το οποίο θα:

• κινητοποιήσει θεσμούς, επιστήμονες και πολίτες,
• διεκδικήσει χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω των προγραμμάτων LIFE, Interreg, Horizon και Green Deal, EU4Prespa.
• οργανώσει ενημερωτικές εκστρατείες,
• και κυρίως, θα ενώσει τους κατοίκους των τριών χωρών κάτω από ένα κοινό όραμα.

– Η προστασία της Πρέσπας δεν είναι μόνο οικολογική περιβαλλοντική δεοντολογία και υποχρέωση, είναι υπόθεση πολιτισμού, ιστορίας και εθνικής αξιοπρέπειας, αλλά και επιβίωσης των κατοίκων της.

Με επιστημονική τεκμηρίωση, διακρατικό συντονισμό, υποστήριξη των Ευρωπαϊκών Θεσμών και σταθερή δέσμευση πόρων, μπορούμε να θέσουμε τα θεμέλια για ένα σταθερό, βιώσιμο μέλλον του υδάτινου συστήματος της Πρέσπας και να διασφαλίσουμε ότι οι επόμενες γενιές θα κληρονομήσουν όχι ένα «τελικό θάνατο δύο λιμνών», αλλά ένα. ζωντανό, υγιές οικοσύστημα στο οποίο θα ευημερούν άνθρωποι, φύση και πολιτισμός που χάνεται στα βάθη των αιώνων.

Όσοι ενδιαφέρονται μπορούν να στείλουν τις προτάσεις, τις ιδέες και τη διαθεσιμότητά τους για έναν γόνιμο διάλογο σχετικά με τη σωτηρία της Πρέσπας στο email: prespaoffroad@gmail.com

Στράτος Βασιλόπουλος

πρώην Αντιπρόεδρος και ιδρυτής της “Ενωσης Τουριστικών και Συναφών Δραστηριοτήτων του Δήμου Πρεσπών”

[1] Ο Στράτος Βασιλόπουλος είναι:

Πρώην Πρόεδρος και Ιδρυτής της «Ένωσης Τουριστικών και Συναφών Δραστηριοτήτων του Δήμου Πρεσπών»

Αντιπρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Π.Ε. Φλώρινας

Πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής του «Prespa Off Road Trip”

Πρώην Αντιπρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Πρεσπών.

Οικονομολόγος – Σύμβουλος Επιχειρήσεων

Ξενοδόχος

Πρώην Τραπεζικός

• https://neaflorina.gr/2025/10/se-katastasi-ektaktis-anagkis-oi-psarades-prespon-logo-ptosis-tis-stathmis-tis-limnis/
• https://echoflorina.gr/%CE%B1%CF%80%CE%B5%CE%BB%CF%80%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%B7-%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%BB%CE%BB/
• https://www.kathimerini.gr/society/563887144/o-argos-thanatos-ton-prespon/

The post Η Πρέσπα στεγνώνει – Ας δράσουμε τώρα, πριν να είναι αργά appeared first on Νέα Φλώρινα.

Με πολύ μεγάλη χαρά και ικανοποίηση, διάβασα στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης για την εκλογή και τη συγκρότηση σε σώμα του νέου Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Τουριστικών και Συναφών Δραστηριοτήτων του Δήμου Πρεσπών.

Με την ευκαιρία αυτή, θα ήθελα δημόσια να εκφράσω τα ειλικρινή και θερμά μου συγχαρητήρια στα εκλεγμένα μέλη και να ευχηθώ κάθε επιτυχία στο έργο τους, ενώ ταυτόχρονα μου δίνει τη δυνατότητα να αισθανθώ ότι μπορώ να αποχωρήσω με ασφάλεια, προσδοκώντας στις φρέσκιες ιδέες και την ανανεωμένη δυναμική του νέου διοικητικού Συμβουλίου.

Με βαθιά ικανοποίηση και υπερηφάνεια, παραδίδω τη σκυτάλη στη νέα γενιά, που καλείται να συνεχίσει το σπουδαίο έργο που έχουμε επιτελέσει.

Ένα Ταξίδι Δημιουργίας και Διεκδίκησης

Όταν ξεκινήσαμε, την άνοιξη του 2021 η Ένωση ήταν ένα όραμα. Σήμερα, είναι ένα δυναμικό θεσμικό όργανο που προασπίζεται τα συμφέροντα των επιχειρήσεών μας και ανοίγει δρόμους για την ανάπτυξή τους.

Σας παραθέτω ενδεικτικά το έργο που πραγματοποιήθηκε:

• Διεκδικήσαμε και πετύχαμε παρεμβάσεις, σε όλα τα επίπεδα, από την κυβέρνηση, τους τοπικούς βουλευτές και την περιφέρεια, έως τον Δήμο και το Υπουργείο Τουρισμού.
• Διεκδικήσαμε δυναμικά την αποκατάσταση του οδικού δικτύου προς την Πρέσπα (Πισοδέρι και 11ο Χιλιόμετρο) .
• Διεκδικήσαμε ενισχύσεις από την πολιτεία, καταθέτοντας υπομνήματα στους αρμόδιους φορείς, Προκειμένου να Ενισχυθούν οι πληγείσες επιχειρήσεις μας από εξωγενείς παράγοντες (Οικονομική Κρίση, COVID19, Οδικό δίκτυο κ.τ.λ.).
• Συμβάλαμε και πετύχαμε, την αποτροπή εγκατάστασης ανεμογεννητριών στα βουνά της Πρέσπας.
• Πετύχαμε την αναβάθμιση του τουριστικού χαρακτηρισμού της Πρέσπας από “Υπανάπτυκτη” σε “Αναπτυσσόμενη” περιοχή.
• Καταθέσαμε υπομνήματα με ιδέες, προτάσεις κτλ για την επίλυση κρίσιμων ζητημάτων.
• Προστατέψαμε τις επιχειρήσεις μας με παρεμβάσεις και προτάσεις στην Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη για τις προστατευόμενες περιοχές.
• Αναδείξαμε την Πρέσπα στην εγχώρια και διεθνή τουριστική αγορά,σε συνεργασία με την Διεύθυνση Τουρισμού της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας, μέσω της δυναμικής παρουσίας μας σε εκθέσεις όπως:
  •  Philoxenia (2021, 2022, 2023 και 2024), EXPO ATHENS, Leicester (παγκόσμια έκθεση ορνιθοπαρατήρησης), Παρίσι, Βρυξέλλες.
  •  Διανομή έντυπου υλικού και παρουσία σε Λονδίνο, Ρίμινι, Ντίσελντορφ, Βουκουρέστι, Ουτρέχτη κτλ.
  • Προκαλέσαμε και Προσκαλέσαμε Εγχώριους και Διεθνείς Tour Operators μέσω FAM TRIPS καθώς και Β2Β συναντήσεις.
  • Προβάλαμε την Πρέσπα στα ΜΜΕ (Τηλεόραση, Ραδιόφωνο, Ηλεκτρονικός και Έντυπος Τύπος).
  • Δεκάδες Δελτία Τύπου της Ένωσής μας δημοσιεύτηκαν σε ΜΜΕ όλης της χώρας, ενισχύοντας την προβολή μας.
• Συμβάλλαμε στην διαμόρφωση και στον σχεδιασμό επιχορηγούμενων επενδυτικών προγραμμάτων προκειμένου να μπορούν να απορροφήσουν ευκολότερα από τις επιχειρήσεις μέλη μας (π.χ. Ημερίδα για την διαμόρφωση του υπό προκήρυξη Leader, καθώς και για το ΣΔΑΜ)..
• Αποστείλαμε εκατοντάδες email ενημερώνοντας τα μέλη μας, για διάφορα τρέχοντα θέματα (επιχορηγούμενα επενδυτικά προγράμματα, νομοθεσίας που αφορούν τη λειτουργία των επιχειρήσεών μας,  κτλ.)
• Συμμετείχαμε σε όλες τις συσκέψεις που κλήθηκε η Ένωσή μας (Δήμος, Περιφέρεια, Υπουργεία, Θεσμικοί φορείς) προωθώντας και προασπίζοντας τα συμφέροντα των επιχειρήσεών μας και του τόπου μας.
• Συμμετείχαμε στην ίδρυση της Ενεργειακής Κοινότητας Πρεσπών ως ιδρυτικά μέλη.
• Γίναμε εταίροι στην Εταιρεία Τουρισμού Δυτικής Μακεδονίας προκειμένου να έχουμε λόγο και μερίδιο στις εξελίξεις του τουρισμού της Περιφέρειας.
• Καλλιεργήσαμε τις διακρατικές σχέσεις με φορείς όπως περιφερειακά όργανα, Δήμους  και φορείς στις όμορες χώρες (Αλβανία, Βόρεια Μακεδονία) που μοιραζόμαστε την Πρέσπα και όχι μόνο.
• Δημιουργήσαμε διακρατικούς και εγχώριους συνεταίρους (όχι μόνο στα Βαλκάνια), με τους οποίους διεκδικήσαμε και διεκδικούμε πόρους από την Ευρωπαϊκή Ένωση και άλλες πηγές.
• Εξασφαλίσαμε, διεκδικήσαμε και διεκδικούμε πόρους από διάφορα Ευρωπαϊκά προγράμματα (κάποια από αυτά αν και δεν εγκρίθηκαν, αποτέλεσαν πολύτιμη εμπειρία και άνοιξαν νέους δρόμους).
• Ανοίξαμε δίαυλο επικοινωνίας με τις Βρυξέλλες, όπου στη συνάντησή μας με τον πρώην Αντιπρόεδρο της Κομισιόν κ. Μαργαρίτη Σχοινά, προέκυψε η ιδέα για την ίδρυση ενός «Ετήσιου Συμποσίου Διαλόγου στην Πρέσπα για τα Δυτικά Βαλκάνια και τις αναπτυξιακές προοπτικές της ευρύτερης περιοχής».

Αυτή η ιδέα, που θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ένα “Βαλκανικό Νταβός”, υποστηρίζεται ακόμη και σήμερα, θερμά από θεσμικούς παράγοντες στην Ελλάδα και τις Βρυξέλλες.

Η νέα Διοίκηση έχει μπροστά της μια τεράστια ευκαιρία να αναδείξει την Πρέσπα ως “Κιβωτό Ειρήνης και Ανάπτυξης στα Βαλκάνια “!

Η Αλήθεια Πίσω από την Προσπάθεια

Είμαι βέβαιος είναι κατανοητό, πως το αποτέλεσμα αυτό δεν ήταν τυχαίο, ήταν προϊόν σκληρής προσπάθειας, ατελείωτων ωρών εργασίας, ξενυχτιών και θυσιών.

Αυτός ο αγώνας είχε έναν και μόνο σκοπό: να προσφέρουμε στην Πρέσπα, την Φλώρινα και σε ολόκληρη την Δυτική Μακεδονία. Πολλές φορές, χρειάστηκε να παρακάμψουμε το τυπικό πρωτόκολλο, γιατί τα προβλήματα και οι ευκαιρίες δεν περιμένουν.

Όμως, το έργο που επιτελέστηκε αυτή την περίοδο ήταν τεράστιο και ανεκτίμητο και μάλιστα με ελάχιστους έως ανύπαρκτους οικονομικούς πόρους!

Το Μέλλον της Ένωσης – Μια Σκυτάλη Ευθύνης

Το έργο που αφήνουμε πίσω είναι σπουδαίο, αλλά το μέλλον προμηνύεται ακόμα πιο απαιτητικό, ευελπιστούμε και ευχόμαστε να είναι, ακόμη καλύτερο.

Για μένα, αυτή η πορεία μπορεί να ολοκληρώθηκε με την εκλογή του Νέου Διοικητικού Συμβουλίου, αλλά η αγάπη μου για την Πρέσπα και η αφοσίωσή μου στον τόπο μας παραμένουν αμετάβλητες.

Η νέα διοίκηση αναλαμβάνει ένα σπουδαίο έργο και ταυτόχρονα μια μεγάλη ευθύνη: να προστατεύσει, να ενισχύσει και να εξελίξει, όσα με κόπο χτίστηκαν, αξιοποιώντας τις ευκαιρίες που έρχονται και αντιμετωπίζοντας τις προκλήσεις που αναδύονται.

Δεν πρέπει να αγνοήσουμε ότι υπάρχουν θέματα που απαιτούν γνώση, συνέχεια, εγρήγορση και συνεργασία όπως:

1. Η επίσπευση της διάνοιξης της συνοριακής Διάβασης στο Λαιμό Πρεσπών με την Βόρεια Μακεδονία (σύμφωνα με τα χρονοδιαγράμματα αναμένεται μετά το 2028), με την οποία προσδοκούμε την βελτίωση της Τουριστικής Δραστηριότητας στην Περιοχή.
2. Η Διεκδίκηση δημιουργίας Νέας Συνοριακής Διάβασης με την Αλβανία στην Πρέσπα, έτσι ώστε ένας επισκέπτης των Πρεσπών, μέσα σε λίγες ώρες να επισκέπτεται δύο λίμνες τρεις χώρες.
3. Η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος της Πρέσπας δεν είναι πλέον μια αφηρημένη έννοια ή ένα μακρινό αίτημα· είναι το πιο κρίσιμο στοίχημα για την ίδια την ύπαρξη του τόπου μας!

Τα επιστημονικά δεδομένα είναι αμείλικτα: η Μεγάλη Πρέσπα χάνει κάθε χρόνο μέρος των υδάτων της, σύμφωνα με έγκυρες μελέτες αλλά και προβληματισμούς ειδικών που αναπτύχθηκαν, σε πρόσφατη ημερίδα που διοργανώθηκε στην περιοχή. Οι συνέπειες αυτής της υποχώρησης, αν συνεχιστεί, θα είναι βαριές:

• Για την οικολογική ισορροπία,
• Για την Αγροτική Παραγωγή
• Για τον Τουριστικό χαρακτήρα της περιοχής, και
• Για το ίδιο το μέλλον των ανθρώπων που ζουν εδώ.

Δεν υπάρχει πια περιθώριο αδιαφορίας. Χρειάζεται άμεσα μια ενιαία, διασυνοριακή και επιστημονικά τεκμηριωμένη στρατηγική προστασίας, με ενεργό ρόλο των τοπικών κοινωνιών και από τις τρεις χώρες που μοιραζόμαστε την Πρέσπα, χωρίς αναβολές ή πολιτικές σκοπιμότητες.

Η Πρέσπα μπορεί να έχει μέλλον, αρκεί να το διεκδικήσουμε συνειδητά, συλλογικά και υπεύθυνα.

Το νερό είναι η πηγή ζωής, για τους ανθρώπους και το οικοσύστημα της Πρέσπας.

Και η ζωή στην Πρέσπα αξίζει να σωθεί!.

Προσωπικά, δηλώνω παρών, αρωγός και υποστηρικτής, στηρίζοντας κάθε σοβαρή προσπάθεια που προάγει τον τόπο μας, μακριά από προσωπικές επιδιώξεις και πέρα από τοπικές αντιπαραθέσεις.

Η Πρέσπα μάς ενώνει.

Σας ευχαριστώ όλους από καρδιάς για την εμπιστοσύνη, τη συνεργασία και την κοινή μας προσπάθεια. Οφείλω επίσης ένα μεγάλο ευχαριστώ στους θεσμικούς παράγοντες που στήριξαν αυτή την προσπάθεια (Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας,  Αντιπεριφέρεια Τουρισμού,  Αντιπεριφέρεια Φλώρινας, Περιφερειακή Υπηρεσία Τουρισμού Δυτικής Μακεδονίας, τους Δήμους, Πρεσπών, Φλώρινας και Αμυνταίου κ.τ.λ.).

Εύχομαι από καρδιάς στη νέα διοίκηση καλή δύναμη, σύνεση και επιτυχία.

Με εκτίμηση και αγάπη για την Πρέσπα,

Στράτος Βασιλόπουλος

Απερχόμενος Πρόεδρος της Ένωσης Τουριστικών και Συναφών Δραστηριοτήτων Δήμου Πρεσπών

The post Συγχαρητήρια για την εκλογή του νέου Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Τουριστικών και Συναφών Δραστηριοτήτων Δήμου Πρεσπών appeared first on Νέα Φλώρινα.

Το παρόν κείμενο αποτελεί συνέχεια προηγούμενου άρθρου, με αφορμή την ακύρωση πανηγυριών σε χωριά της Φλώρινας. Δεν είχα σκοπό να επανέλθω δημόσια, αλλά… κάποια σχόλια με αναγκάζουν. Όχι για να προκαλέσω, αλλά για να τιμήσω εκείνους που έδωσαν τη ζωή τους γι’ αυτόν τον τόπο.

Κι αυτούς τους ανθρώπους δεν τους βλέπω με σημαίες, αλλά με αρχές.

Κατάγομαι από οικογένεια με σλαβόφωνες ρίζες. Δεν το επέλεξα – έτσι γεννήθηκα. Όπως κι εσείς δεν επιλέξατε να είστε Μικρασιάτες, Πόντιοι, Ηπειρώτες ή Θεσσαλοί.
Όλοι, όμως, κουβαλάμε την ιστορία μας.

Η μητρική μου γλώσσα δεν με έκανε λιγότερο Έλληνα. Με διαμόρφωσε ως άνθρωπο. Και όσο επιμένουμε να την αγνοούμε ή να την κρύβουμε, τόσο αποδυναμώνουμε τη βαθύτερη έννοια του να είσαι Έλληνας: το να σέβεσαι, να δημιουργείς και να αμφισβητείς για να πας μπροστά.

Όταν βλέπεις να λοιδορούνται οι παππούδες σου, αυτοί που πολέμησαν, ακρωτηριάστηκαν, εξορίστηκαν, κι όταν κάποιοι τολμούν να παριστάνουν τους πατριώτες μέσα από την άγνοια, την ειρωνεία και την παραχάραξη της Ιστορίας, τότε οφείλεις να απαντήσεις.

Δεν είχα καμία διάθεση να μπω σε διάλογο με ανθρώπους που επιμένουν να βλέπουν τα δέντρα και όχι το δάσος. Αλλά, τόσο ο Καπετάν Κώττας όσο και ο παππούς μου, με τέτοιες προβοκάτσιες, ίσως να το ξανασκέφτονταν αν θα ξαναέδιναν τη ζωή τους για ορισμένους από αυτούς.

Πολύ συχνά, όσοι υψώνουν τη φωνή τους μιλώντας για «πατριωτισμό», στηρίζονται σε ρηχά στερεότυπα και δυστυχώς σε βαθιά άγνοια.

Ο μέσος Έλληνας, όπως και η επίσημη κρατική αφήγηση, αγνοεί πως το «Μακεδονικό Ζήτημα» του 20ού αιώνα ήταν πρωτίστως προϊόν της ελληνικής εθνικής προπαγάνδας, ως απάντηση στον βουλγαρικό εθνικισμό. Αυτή η στρατηγική όσο και αν ήταν ιστορικά «αναγκαία» συνοδεύτηκε από μια τεράστια επικοινωνιακή επιχείρηση που ακόμη και σήμερα καθορίζει τον δημόσιο λόγο.

Όποιος θέλει να δει καθαρά, μπορεί να ανατρέξει στο βιβλίο του Τάσου Κωστόπουλου «Το Μακεδονικό: Από τη δημιουργία του μέχρι την ελληνική διαχείριση». Εκεί, μέσα από επίσημα ντοκουμέντα του ελληνικού κράτους, φαίνεται πως δεν είχαμε να κάνουμε με «μια μειονότητα που ήθελε να μας πάρει τη γη», αλλά με μια διαφορετική εθνική αφήγηση! Αυτό είναι Ιστορία. Όχι προδοσία.

Ακόμη και τα ελάχιστα προκλητικά τραγούδια, από τα χιλιάδες που ακούγονται στα πανηγύρια της Φλώρινας, της Πέλλας, της Ημαθίας και της Καστοριάς, μήπως να αναρωτηθούμε για ποιο λόγο δημιουργήθηκαν και τραγουδιούνται;

Ποιοι καμάρωναν πως «με μια σφαίρα σκότωναν δύο, μάνα και παιδί»;
Ποιοι συμμετείχαν σε «ματωμένους γάμους» και γιατί το θεωρούσαν κατόρθωμα;

Δεν είναι τώρα η ώρα να τα αναλύσουμε. Αλλά ας μην ξεχνάμε πού οδηγεί ο φανατισμός.

Αν κάποιος από τους σημερινούς επικριτές αυτών των τραγουδιών βρισκόταν στη θέση του παππού μου του Στράτου ή του Χρήστου, που έχασε το πόδι του στον Πόλεμο του ’40, και η ίδια η Ελληνική Πολιτεία, αντί να τον τιμήσει, του δήμευε την περιουσία, του αφαιρούσε την ιθαγένεια και τον εξόριζε για πάντα στη Γιουγκοσλαβία, πώς θα αισθανόταν; Τι θα έκανε;

Και όλα αυτά, για έναν σλαβόφωνο που βάφτισε τα παιδιά του με τα πιο… «γνήσια βουλγάρικα» ονόματα: Περικλής, Ελπινίκη, Ελευθερία κτλ. (Υποθέτω ότι γίνεται αντιληπτή η ειρωνεία – αλλά δυστυχώς όχι από όλους.)

Ίσως αντί να ερμηνεύουμε επιφανειακά, να σταθούμε λίγο στη μνήμη.
Να αναρωτηθούμε:

Ποιοι έσπειραν και ποιοι ακόμη σπέρνουν τη διχόνοια;

Ποιοι όπλισαν χέρια;

Ποιοι εξόρισαν;

Ποιοι αφαίρεσαν την Ελληνική Ιθαγένεια από ποιους;

Και επειδή κάποιοι σχολιάζουν με ευκολία, όπως εκείνος ο θλιβερός συμπολίτης μας, που επέλεξε να με ειρωνευτεί μιλώντας για «φύλλα και δέντρα», θα πω μόνο:

Εγώ είμαι υπερήφανος για τους παππούδες μου.

Αυτούς που πολέμησαν στο ’40, που ακρωτηριάστηκαν, που εξορίστηκαν, που έχασαν τα πάντα αλλά δεν πρόδωσαν τίποτα.

Που κράτησαν την αξιοπρέπειά τους.

Που δεν έβλαψαν τους συγχωριανούς τους, δεν έβλαψαν κανέναν, ούτε άμεσα, ούτε έμμεσα.

Είναι το ίδιο υπερήφανος για τους δικούς του; Γιατί στο χωριό του, έχουν πολλά να πουν…!!!

Δεν συνεχίζω. Δεν χρειάζεται. Η Ιστορία, όσο κι αν θάβεται, κάποτε ζητά λογαριασμό.

Τώρα, στον 21ο αιώνα, πρέπει να δούμε μπροστά.

Να απομονώσουμε τους ακραίους, όποια γλώσσα κι αν μιλούν, απ’ όπου κι αν προέρχονται.

Να δούμε την αλήθεια κατάματα και να αναγνωρίσουμε όσα μας ενώνουν σε αυτή την τόσο όμορφη, αλλά και τόσο βασανισμένη γωνιά της πατρίδας μας.

Η Φλώρινα δεν χρειάζεται προστάτες.

Είναι τόπος με βαθιά ιστορική πολυγλωσσία.

Εδώ συνυπήρξαν, έζησαν και μεγαλούργησαν σλαβόφωνοι, βλαχόφωνοι, Αρβανίτες, πρόσφυγες, Πόντιοι, ντόπιοι. Όχι απλώς συνυπήρξαν, αλλά δημιούργησαν.

Η μουσική μας, τα πανηγύρια, οι γεύσεις, η αντοχή μας στον χρόνο είναι προϊόν αυτής της πολυφωνίας.

Το να μιλά κάποιος άλλη γλώσσα δεν τον κάνει λιγότερο Έλληνα πολίτη.

Η πατρίδα δεν κινδυνεύει από τραγούδια ή μειονότητες.

Κινδυνεύει από τη μιζέρια, τη λήθη και πάνω απ’ όλα από τον διχασμό.

Και, βέβαια, από τον αναθεωρητισμό εξ Ανατολών, τον οποίο οι «γνήσιοι» πατριώτες κάνουν πως δεν βλέπουν, αλλά τον εξυπηρετούν με τη στάση τους.

Χαρακτηριστική είναι και η πρόσφατη κινητοποίηση στο Πισοδέρι, από ανθρώπους που ζητούν την ακύρωση της Συμφωνίας των Πρεσπών.

Η πρόθεσή τους μπορεί να παρουσιάζεται ως «εθνική», όμως το αποτέλεσμά της εξυπηρετεί ακριβώς την εθνικιστική ηγεσία της γειτονικής μας χώρας, η οποία επίσης επιθυμεί την ακύρωσή της.

Η αλήθεια είναι απλή:

Πριν από τη Συμφωνία, 149 χώρες παγκοσμίως αποκαλούσαν ήδη τη γειτονική χώρα «Μακεδονία», σκέτο.

Η Συμφωνία των Πρεσπών έθεσε, για πρώτη φορά, συγκεκριμένα όρια:

Υποχρέωσε αλλαγή ονόματος,

Συνταγματική αναθεώρηση,

Διαχωρισμό της πολιτισμικής κληρονομιάς,

Και ρητή αποδοχή ότι η αρχαία Μακεδονία είναι ελληνική.

Ας αναρωτηθούν, λοιπόν, όσοι υψώνουν τα σχετικά πανό: Ποιον εξυπηρετούν τελικά;

Την Ελλάδα ή εκείνους που προσπαθούν να την αμφισβητήσουν εκ των έσω και εκ των έξω;

Στράτος Βασιλόπουλος
Οικονομολόγος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων, πρώην τραπεζικός

The post Η Φλώρινα δεν χρειάζεται προστάτες – χρειάζεται αλήθεια! appeared first on Νέα Φλώρινα.

Κατανοώ ότι οι συγκεκριμένοι άνθρωποι μπορεί να έχουν προσφέρει ως επιστήμονες, αν και, όπως λέει η λαϊκή θυμοσοφία, “τα στερνά τιμούν τα πρώτα”. Όμως, άλλο η επιστημονική ιδιότητα και άλλο η δημόσια στάση ζωής. Όταν κάποιος επιλέγει να χρησιμοποιεί τη δημόσια φωνή του για να σπείρει φόβο, μίσος και μισαλλοδοξία, τότε υπάρχει πρόβλημα, και οφείλουμε να το πούμε καθαρά.

Οι ίδιοι καταφέρονται εναντίον των σλαβόφωνων τραγουδιών που ακούστηκαν στο πανηγύρι στις Άνω Κλεινές, κάνοντας λόγο για «φιλοσκοπιανές απρέπειες», «προπαγάνδα», «αλυτρωτισμό» και «προσβολή της Πατρίδας». Θέτουν όρια στην ελευθερία του άλλου, στο τραγούδι, στη μνήμη, στη γλώσσα, λες και η πατρίδα είναι ιδιοκτησία τους.

Και φτάνουν στο σημείο να υποδείξουν και την έξοδο: «Άι, σύρετε 10 χιλιόμετρα παραπέρα»!

Ποιος είσαι εσύ που θα το πεις αυτό?
Ποιός σου έδωσε το δικαίωμα αυτό?
Από πού μας ζητάς να φύγουμε?
Από το σπίτι μας?
Από τα χώματά μας?

Σε άλλη ευνομούμενη χώρα θα επενέβαινε αυτεπάγγελτα ο Εισαγγελέας.

Αλλά εδώ είναι, η Ελλάδα των επιλεκτικών ευαισθησιών και των πατριωτών «κατά παραγγελία» του απύθμενου θράσης και της πατριδοκαπηλίας.

1. Ποιος είναι παρείσακτος και ποιος ντόπιος;

Εμείς, που γεννηθήκαμε και μεγαλώσαμε στα βουνά και τα χωριά της Φλώρινας, που μιλήσαμε τη γλώσσα των παππούδων μας, αυτοί που πολέμησαν και αγωνίστηκαν για τον τόπο αυτό, εμείς που θάψαμε γονείς και προγόνους σε χώματα που ποτέ δεν εγκαταλείψαμε, είμαστε αυτοί που σήμερα αποκαλούνται, ευγενικά ή όχι, «φιλοσκοπιανοί», «προβληματικοί», μονο και μόνο επειδή η μοίρα μας όρισε να μιλάμε και άλλη γλώσσα εκτός από τα Ελληνικά! Οι εγγονές μου που μιλάνε από μωρά τρείς γλώσσες, Είναι και αυτές προβληματικές?

Να τους θυμίσω ότι ο φίλος του παππού μου, ο Καπετάν Κώττας (Κότε Ρίστοφ ή Κώστας Χρήστου ), δεν μιλούσε καθόλου ελληνικά.

Κρεμάστηκε από τους τούρκους στην πλατεία του Μοναστηρίου (σημερινή Μπίτολα) φωνάζοντας στα … “γνήσια” Ελληνικά ….: «Ντα ε ζίβα Γκρίτσια» (=Ζήτω η Ελλάδα!), παρότι, σύμφωνα με τεκμηριωμένες αναφορές, ο Μητροπολίτης Καστοριάς φαίνεται να είχε περίεργο ρόλο στη σύλληψή του από τους Οθωμανούς.

Και ποιοι είναι αυτοί που μας κατηγορούν σήμερα; Άνθρωποι που όπως όλοι σε τούτον τον τόπο, έχουν κι αυτοί τις δικές τους καταβολές, πολλές φορές από άλλες περιοχές της Ελλάδας, αλλά που υιοθετούν έναν λόγο ξένο προς την ιστορική πολυπλοκότητα της Μακεδονίας.

Ο καθένας έχει τη διαδρομή του, αλλά κανένας δεν δικαιούται να αφαιρεί από τους άλλους την ιστορική τους συνέχεια.

2. Η Φλώρινα δεν χρειάζεται προστάτες

Η Φλώρινα είναι τόπος με βαθιά ιστορική πολυγλωσσία. Εδώ συνυπήρξαν και συνδημιούργησαν άνθρωποι με διαφορετικές γλωσσικές καταβολές, Σλαβόφωνοι, Βλαχόφωνοι, Αρβανίτες, πρόσφυγες, Πόντιοι, ντόπιοι – χωρίς διαχωρισμούς, χωρίς αποκλεισμούς. Η μουσική, τα πανηγύρια, οι γεύσεις, η αντοχή μας στον χρόνο είναι προϊόν αυτής της πολυφωνίας.

Το να τραγουδά κάποιος στη γλώσσα της γιαγιάς του δεν αποτελεί απειλή. Από πότε τραγούδια όπως το, “Σόφκα να τάτκο» (Η Σοφία του μπαμπά, η έγκυος κοπέλα που το έκρυβε) ή το «Βράνια κόνια γιαβάμ, γιάς όνταμ πο νιβέστατα» (Καθαρόαιμο άλογο καβαλάω, πάω να ζητήσω τη νύφη αν θα μου τη δώσουν;) θεωρούνται επικίνδυνα;Ακόμα και κάποια που ακούγονται σήμερα «προκλητικά», δεν θα έπρεπε να μας απασχολεί το πώς και γιατί δημιουργήθηκαν;

Ζούμε στον 21ο αιώνα, μια εποχή όπου η γλωσσική και πολιτισμική ποικιλία αναγνωρίζεται διεθνώς ως πλούτος, όχι ως πρόβλημα.

Αυτό που απειλεί την κοινωνική συνοχή είναι ο φανατισμός, η καχυποψία και η ανάγκη κάποιων να κατασκευάζουν εχθρούς, αντί να βλέπουν ανθρώπους με ψυχή, πολιτισμό και ιστορία.

3. Εσείς είστε με την Ιστορία ή με τα φαντάσματά της;

Ο παππούς μου, που φέρω το όνομά του, ήταν σλαβόφωνος. Έμαθε ελληνικά στο Σχολαρχείο του Μοναστηρίου (Σημερινή Μπίτολα), γεγονός σπάνιο για την εποχή του. Υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής της ελληνικής υπόθεσης (Βλέπε το βιβλίο του Γεώργιου Μόδη Σελίδα 78). Έθεσε σε κίνδυνο την ίδια του τη ζωή και έχασε πρώτη του οικογένεια (γυναίκα και τρία παιδιά) όταν τον απήγαγαν οι Βούλγαροι κομιτατζήδες, όχι επειδή απαρνήθηκε τη γλώσσα του, αλλά γιατί πίστευε στην Ελλάδα, την ελευθερία και την αξιοπρέπεια.

Αυτόν τον τόπο τον κράτησαν όρθιο άνθρωποι που μιλούσαν πολλές γλώσσες (Σλάβικα, Βλάχικα, Αρβανίτικα κτλ), αλλά είχαν κοινή καρδιά. Δεν θα επιτρέψουμε να τον φέρετε πίσω στο σκοτάδι.

4. Εδώ είναι Ελλάδα – αλλά όχι όπως τη φαντάζεστε

Εδώ είναι η Ελλάδα της ιστορίας, του παγκόσμιου πολιτισμού, της ανεκτικότητας και του σεβασμού. Όχι της μισαλλοδοξίας.

Η Ελλάδα δεν έχει ανάγκη από «προστάτες». Έχει ανάγκη από πολίτες που τη σέβονται και την υπηρετούν χωρίς κραυγές, χωρίς συμφέροντα. Όχι από όσους δηλώνουν «πατριώτες» αλλά δεν στάθηκαν ποτέ απέναντι σε εκείνους που πραγματικά απειλούν την εθνική μας κυριαρχία (βλέπε τον “χαριτωμένο” εξ ανατολών, γείτονά μας).

Πατριωτισμός χωρίς κραυγές, για τη γλώσσα, τη μουσική και την αξιοπρέπεια.
Σήμερα, στη Φλώρινα, πανηγύρια ματαιώνονται και τοπικοί σύλλογοι πιέζονται να απολογηθούν γιατί ακούστηκαν «ντόπια» τραγούδια – τραγούδια που μιλούν για βρύσες, αυλές, ξενιτιά, έρωτες. Και κάποιοι επιμένουν να σιωπήσει αυτή η μνήμη.

Θυμάμαι τη γιαγιά μου, που δεν μιλούσε ελληνικά. Μαζί της έμαθα τα «ντόπικα» – η γλώσσα που με βοήθησε επαγγελματικά στα Βαλκάνια. Με έκανε χρήσιμο και αξιοσέβαστο.

Δεν γράφω για να προκαλέσω. Γράφω για να αρχίσουμε να μιλάμε ειλικρινά.

Ο ένας παππούς μου αιχμαλωτίστηκε από τους Βούλγαρους για την πίστη του στην Ελλάδα. Ο άλλος, ανάπηρος πολέμου υπερασπιζόμενος την χώρα μας, καταδικάστηκε σε αιώνια εξορία, από την ελληνική πολιτεία μαζί με τα 4 παιδιά του (την Ελπινίκη, τον Περικλή, την Ελευθερία και την Τριανταφυλλιά) γιατί ήταν και σλαβόφωνος. Το φτάνει αυτό ανθρώπινος νους? Μεχρι που μπορεί να φτάσει ο Παραλογισμός και η μισαλλοδοξία?

Δεν ζητώ προνόμια. Ζητώ να υπάρχω όπως είμαι και να κρίνομαι, από το πόσο χρήσιμος και νομοταγής πολίτης είμαι για τον τόπο μου.

Ο πατριωτισμός δεν είναι κραυγή. Είναι πράξη. Είναι στάση ζωής του καθένα μας, Είναι σεβασμός είναι αγάπη για τον τόπο του!

Και αναρωτιέμαι:

Από πότε η γλώσσα έγινε απειλή;

Από πότε ο καημός του έρωτα, της ξενιτιάς, του πολέμου, τραγουδισμένος σε οποιαδήποτε γλώσσα, έγινε επικίνδυνος;

Ώρα να κοιτάξουμε μπροστά

Νομίζω ότι ήρθε η ώρα να σταματήσουμε να κυνηγάμε φαντάσματα.

Να δούμε τι μας ενώνει.

Να αναγνωρίσουμε την αξία της διαφορετικότητας.

Εδώ δεν περισσεύει κανείς.

Και κανείς δεν έχει το δικαίωμα να μας αποκαλεί μουσαφίρηδες στον τόπο μας.

ΥΓ.: Δεν θελω να αντιπαρατεθώ με κανένα και δεν θα ανεχθώ οποιαδηποτε ανάρμοστη συμπεριφορά!

Στράτος Βασιλόπουλος

Ο Στράτος Βασιλόπουλος, είναι Οικονομολόγος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων, πρώην τραπεζικός

The post Πατριώτες κατά παραγγελία και η αξιοπρέπεια του τόπου μας appeared first on Νέα Φλώρινα.

Πρόσφατοι επισκέπτες της περιοχής αντίκρισαν ένα απρόσμενο θέαμα: το βάθρο στην πλατεία του Βροντερού, εκεί όπου βρισκόταν η προτομή του Πέτρου Κόκκαλη, ήταν άδειο. Ο προβληματισμός δεν άργησε να γεννηθεί: Επρόκειτο για βανδαλισμό; Για μια πράξη ιστορικής λήθης;

Η απάντηση ευτυχώς ήταν καθησυχαστική. Η προτομή αφαιρέθηκε προσωρινά από την Οργάνωση του ΚΚΕ για λόγους συντήρησης και σύντομα θα επιστρέψει στη θέση της. Ωστόσο, η «εξαφάνιση» στάθηκε αφορμή για να αναστοχαστούμε τη σημασία της Ιστορικής Μνήμης και των μνημείων του Εμφυλίου Πολέμου στην περιοχή των Πρεσπών.

Ιστορική Περιήγηση στα Μνημεία του Εμφυλίου Πολέμου

Οι Πρέσπες, με τις σκιερές σπηλιές και τα παρθένα δάση, κρύβουν μερικά από τα πιο ζωντανά σημεία της νεότερης ελληνικής ιστορίας.

• Το Νοσοκομείο των Ανταρτών ή «Σπηλιά του Κόκκαλη», ήταν ένα υπόγειο καταφύγιο για τραυματίες του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (ΔΣΕ). Η λειτουργία του σηματοδότησε μια τιτάνια προσπάθεια για την παροχή περίθαλψης σε ακραίες συνθήκες.
• Η Σπηλιά του Ζαχαριάδη, που λειτουργούσε ως στρατηγείο.
• Τα Αμπριά, πρόχειρα υπόγεια καταφύγια και ιατρεία σε σπηλιές.
• Υπολείμματα από βόμβες Ναπάλμ, μαρτυρούν τη βιαιότητα των επιχειρήσεων.

Πέτρος Κόκκαλης: Ο Γιατρός της Αντίστασης

Ο Πέτρος Κόκκαλης υπήρξε μία από τις σπουδαιότερες μορφές της Εθνικής Αντίστασης. Καθηγητής Χειρουργικής και υπουργός Υγείας στην ΠΕΕΑ («Κυβέρνηση του Βουνού»), έθεσε τις βάσεις για ένα πρωτοποριακό δίκτυο υγειονομικής περίθαλψης στις ελεύθερες περιοχές.

Το 1947, ανέλαβε τη δημιουργία του Λαϊκού Νοσοκομείου στο Τύρνοβο, ενώ μετακίνησε το νοσοκομείο του Γράμμου στους Ψαράδες, και στη συνέχεια στο Βροντερό, λόγω των συνεχών βομβαρδισμών. Εκεί, μέσα σε σπηλιές και απόκρημνες χαράδρες, γράφτηκε ένα έπος αντοχής και ανθρωπισμού.

Η Άγνωστη (για τους περισσότερους) Ιστορία του Νοσοκομείου των Ανταρτών στην Πρέσπα και την Συμβολή του Πέτρου Κόκκαλη

Με την έναρξη του Εμφυλίου Πολέμου, το ΔΣΕ αντιμετώπισε την πρόκληση της παροχής ιατρικής περίθαλψης στους τραυματίες μαχητές του. Στις αρχές του 1946, η έλλειψη γιατρών και νοσοκόμων ήταν έντονη. Η ίδρυση του Γενικού Αρχηγείου του ΔΣΕ τον Οκτώβριο του 1946 σηματοδότησε την έναρξη μιας οργανωμένης προσπάθειας για τη δημιουργία υγειονομικών υποδομών. Τον Απρίλιο του 1947, λειτούργησε στο Βίτσι σχολή νοσοκόμων, ενώ το Αρχηγείο διέθετε μόνο έναν γιατρό. Μέχρι τα τέλη του 1947, η κατάσταση βελτιώθηκε με την παρουσία περισσότερων γιατρών, συμπεριλαμβανομένων χειρουργών.

Ο Πέτρος Κόκκαλης, διακεκριμένος χειρουργός και ακαδημαϊκός, κατά τη διάρκεια της Κατοχής, εντάχθηκε στο ΕΑΜ και το 1944 ανέλαβε καθήκοντα υπουργού Υγείας και Πρόνοιας στην ΠΕΕΑ. Ανέπτυξε ένα πρωτοποριακό σύστημα υγειονομικής περίθαλψης, οργανώνοντας νοσοκομεία και κινητές ιατρικές μονάδες, και εισήγαγε προγράμματα κοινωνικής πρόνοιας. Μετά το τέλος του Εμφυλίου, κατέφυγε στο Ανατολικό Βερολίνο, όπου συνέχισε την ακαδημαϊκή του καριέρα μέχρι τον θάνατό του το 1962.

Στις 23 Δεκέμβρη του 1947, Υπουργός της Υγιεινής και Πρόνοιας ανέλαβε ο καθηγητής Πέτρος Κόκκαλης. Στα τέλη του 1947, τμήμα του νοσοκομείου του Γράμμου μετακινήθηκε στις Πρέσπες και εγκαταστάθηκε στα καλύτερα σπίτια του χωριού Ψαράδες. Η πρόσβαση όμως ήταν πολύ δύσκολη και η μεταφορά των τραυματιών γινόταν από κατσικόδρομους, γεγονός που οδήγησε στη μετακίνηση του νοσοκομείου στα χωριά Πυξός και Βροντερό τον Μάιο του 1948.

Την άνοιξη του 1949, για μεγαλύτερη ασφάλεια, το νοσοκομείο μεταφέρθηκε σε σπηλιά που διαμορφώθηκε από το Μηχανικό του ΔΣΕ σε δυναμικότητας 250 κλινών, με τρία επίπεδα. Λίγα μέτρα παραδίπλα, μια μικρή σπηλιά λειτούργησε ως χειρουργείο. Οι τραυματίες μεταφέρονταν με βάρκες από Μικρολίμνη και Κρανιές στο Αγκαθωτό και από εκεί με φορεία στο νοσοκομείο.

Μαρτυρία ηλικιωμένου αυτόπτη μάρτυρα αναφέρει τον βομβαρδισμό μιας βάρκας γεμάτης τραυματίες, που τους μετέφερε από τη Μικρολίμνη στο Αγκαθωτό. Η βάρκα κόπηκε στα δύο και σχεδόν όλοι οι τραυματίες πνίγηκαν στα θολά νερά της λίμνης.

Η έλλειψη γιατρών στην επαρχία Φλώρινας ήταν πολύ μεγάλη. Το Φλεβάρη του 1948, οργανώθηκε Λαϊκό Νοσοκομείο στο χωριό Τύρνοβο (σημερινό Πράσινο), με τέσσερις θαλάμους, είκοσι κρεβάτια και οχτώ νοσοκόμες. Στα εγκαίνιά του παραβρέθηκε και μίλησε ο Πέτρος Κόκκαλης.

Η οργάνωση και ανάπτυξη του υγειονομικού του ΔΣΕ υπήρξε ένας πραγματικός άθλος. Από το μηδέν, με θυσίες και αυταπάρνηση, δημιουργήθηκαν νοσοκομεία και χειρουργεία, που παρείχαν φροντίδα σε τραυματίες και κατοίκους της περιοχής του Βίτσι.

Μουσείο ΕΑΜ-ΕΛΑΣ-ΔΣΕ: Μνήμη και Ιστορία στην Καλλιθέα Πρεσπών

Στην Καλλιθέα Πρεσπών, λειτουργεί από το 2019 το Μουσείο ΕΑΜ-ΕΛΑΣ-ΔΣΕ, το οποίο παρουσιάζει εκθέματα και φωτογραφικό υλικό από την περίοδο 1940–1950.

Οι επισκέπτες μπορούν να δουν, μεταξύ άλλων, στήλες με τα ονόματα των αγωνιστών που έπεσαν στις μάχες του Εμφυλίου, ταξινομημένα ανά χωριό καταγωγής. Το μουσείο αποτελεί σημαντικό πόλο έλξης για όσους ενδιαφέρονται για την ιστορία της περιοχής και τον Εμφύλιο Πόλεμο.

Η Ζώσα Ιστορία των Πρεσπών

Η Πρέσπα δεν είναι απλώς μια γωνιά σπάνιας φυσικής ομορφιάς – είναι και τόπος που σφύζει από ιστορία αιώνων:

• Θρύλοι, νεράιδες και ξωτικά: Οι παλιές ιστορίες των χωρικών μιλούν για μυστηριώδη όντα, που στοιχειώνουν ακόμα τις σπηλιές και τις λίμνες.
• Βυζαντινή Παρουσία: Στο νησάκι του Αγίου Αχιλλείου σώζεται η ερειπωμένη βασιλική του 10ου αιώνα, η Εκκλησία του Αγίου Γερμανού η οποία υπήρξε έδρα του βυζαντινού επισκόπου, το Εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου-Μεταμόρφωσης του Σωτήρος από τον 15^ο Αιώνα στο Πλατύ Πρεσπών κ.α.π.
• Ασκηταριά: Σε απόκρημνες ακτές της Μεγάλης Πρέσπας, βραχογραφίες και σπηλιές, μαρτυρούν τη θρησκευτική απομόνωση αιώνων.

Το Εθνικό Πάρκο Πρεσπών: Παράδεισος της Βιοποικιλότητας

Με περισσότερα από 275 είδη πουλιών, οι Πρέσπες φιλοξενούν τη μεγαλύτερη αποικία αργυροπελεκάνων στον κόσμο. Είναι ένας από τους σημαντικότερους υγροτόπους της Ευρώπης, προστατευόμενος από τη Σύμβαση Ραμσάρ.

Οι επισκέπτες μπορούν να απολαύσουν:

• Βαρκάδες στους υδάτινους διαδρόμους των δύο λιμνών,
• Ορειβατικές και πεζοπορικές διαδρομές, ποδήλατο, κανό στις λίμνες ακόμη και πτήσεις με αλεξίπτωτο πλαγίας συναγωνιζόμενοι στο πέταγμα τους Πελεκάνούς.
• Παρατήρηση πουλιών,
• Γαστρονομία με ντόπια προϊόντα, όπως φασόλια Πρεσπών και γλυκά του κουταλιού.

Τουριστική Υποδομή

Η περιοχή διαθέτει καταλύματα υψηλής αισθητικής, ιδανικά τόσο για οικογένειες όσο και για πιο απαιτητικούς επισκέπτες. Από παραδοσιακούς ξενώνες μέχρι πολυτελείς βίλες με θέα στις λίμνες, οι Πρέσπες προσφέρουν εμπειρίες για κάθε τύπο ταξιδιώτη.

Στο  ξενοδοχείο του υπογράφοντα (www.presparesort.gr), μπορεί κανείς να θαυμάσει την λαογραφική συλλογή με χρηστικά αντικείμενα της Γεωργικής ζωής μιας άλλης εποχής, τα οποίαπροσφέρουν μια βιωματική σύνδεση με το παρελθόν αλλά και πολεμικά ευρήματα, από τον πόλεμο του 1940 αλλά και από τον Εμφύλιο.

Το Prespa OffRoad: Ένα Ταξίδι στη Φύση και την Ιστορία

Και καθώς η ιστορία ξεπροβάλλει μέσα από τα βράχια και τα καλά κρυμμένα μονοπάτια της Πρέσπας, σαν ψίθυρος του παρελθόντος που επιμένει να ακουστεί, μια μοναδική εμπειρία έρχεται να μας ταξιδέψει — όχι μόνο στον χώρο, αλλά και στον χρόνο. Το Prespa OffRoad δεν είναι απλώς μια περιήγηση. Είναι ένα βίωμα, μια ευκαιρία επανασύνδεσης με τη φύση, με τις ρίζες μας, και με τη μνήμη.

Το 7ο Prespa OffRoad, που θα πραγματοποιηθεί στα μέσα Ιουνίου, δεν είναι αγώνας ταχύτητας. Είναι ένα μαγικό ταξίδι στο παρελθόν και τη φύση, μέσα από βατές χωμάτινες και κυρίως ασφάλτινες διαδρομές που διασχίζουν τους νομούς Φλώρινας, τις όχθες των λιμνών και τα ιστορικά μνημεία.

Με ξεναγό τον υπογράφοντα και τον συγγραφέα -βαλκανιολόγο Γιώργο Στάμκο (κειμενογράφο της εκπομπής BalkanExpress), οι συμμετέχοντες ακούνε ιστορίες και μαρτυρίες μέσα από ραδιοπομπό καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδρομής. Το Prespa OffRoad είναι μια μοναδική εμπειρία ζωής – που συνδέει τον άνθρωπο με το τοπίο, τη μνήμη και τον χρόνο. Το αναλυτικό πρόγραμμα θα ανακοινωθεί εντός των επόμενων ημερών, μέχρι τότε εκδηλώσεις ενδιαφέροντος μπορούν να σταλούν στο email: prespa.trips@gmail.com

Η «εξαφάνιση» μιας προτομής δεν ήταν παρά η αρχή ενός πολύπτυχου ταξιδιού. Ένα ταξίδι στην ιστορία, στον μύθο και στην ομορφιά ενός τόπου που έχει να προσφέρει πολλά περισσότερα απ’ όσα φανταζόμαστε.

Ο Στράτος Βασιλόπουλος, είναι:

• Απερχόμενος Πρόεδρος της “Ένωσης Τουριστικών και Συναφών Δραστηριοτήτων του Δήμου Πρεσπών”,
• Γενικός Γραμματέας της “Ένωσης Ξενοδόχων Π.Ε. Φλώρινας”
• Συνιδιοκτήτης τουριστικού καταλύματος στην Πρέσπα.
• Οικονομολόγος-Σύμβουλος Επιχειρήσεων.

The post Η «εξαφανισμένη» προτομή του Πέτρου Κόκκαλη και το ζωντανό παρελθόν των Πρεσπών και το μυστήριο με… ευτυχή κατάληξη στην πλατεία του Βροντερού Πρεσπών! appeared first on Νέα Φλώρινα.