Η νέα γενιά δεν αδιαφορεί – Απλώς δεν εμπιστεύεται

Στις σύγχρονες κοινωνίες συχνά συζητείται η σχέση της νέας γενιάς με την πολιτική. Πολλές φορές εκφράζεται η άποψη ότι οι νέοι αδιαφορούν για την πολιτική και ότι η χαμηλή συμμετοχή τους στις εκλογές αποτελεί την απόδειξη αυτής της αδιαφορίας. Άλλοι υποστηρίζουν ότι η νέα γενιά των Ελλήνων είναι απολιτίκ, δεν γνωρίζει τα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα και είναι βυθισμένη στον κόσμο των social media. Είναι όμως πράγματι αυτή η αλήθεια;

Κι όμως, η νέα γενιά της χώρας μας είναι μια βαθιά δοκιμασμένη γενιά. Μεγάλωσε μέσα στην οικονομική κρίση και τα μνημόνια. Έζησε τους γονείς της να αγωνιούν για το αν θα τα βγάλουν πέρα τον επόμενο μήνα ή αν θα χάσουν το σπίτι τους από τους πλειστηριασμούς. Είδε τα πτυχία της να απαξιώνονται, βίωσε την ανεργία, την απουσία αξιοκρατίας και την αποδυνάμωση των θεσμών. Στερήθηκε ίσες ευκαιρίες, είδε την πρόσβαση στην αγορά εργασίας να γίνεται ολοένα δυσκολότερη και, πολλές φορές, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη χώρα της αναζητώντας το αυτονόητο: μια αξιοπρεπή ζωή.

Πριν, λοιπόν, κρίνουμε τους ανθρώπους αυτής της γενιάς, ας αναλογιστούμε τις συνθήκες μέσα στις οποίες ενηλικιώθηκαν. Μπορεί να μην έζησαν πολέμους ή δικτατορία, όπως συχνά τους καταλογίζεται. Έζησαν όμως και εξακολουθούν να ζουν έναν διαφορετικό «πόλεμο»: τον οικονομικό στραγγαλισμό, την ανασφάλεια και τη σταδιακή κατάρρευση της εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς.

Κι όμως, παρά τις δυσκολίες αυτές, οι νέοι πρωτοστατούν σε κινήσεις που αφορούν μεγάλα κοινωνικά ζητήματα. Δεν μένουν αμέτοχοι. Απλώς επιλέγουν να μη συνδέουν τη δράση τους με τα πολιτικά κόμματα. Και γι’ αυτό δεν ευθύνονται οι ίδιοι, αλλά ένα πολιτικό σύστημα που επί χρόνια τους  απογοήτευσε και τους  απομάκρυνε  από τη συμμετοχή.

Οι νέοι, από τη φύση τους, επιδιώκουν την αλλαγή. Όταν βρουν όραμα και κίνητρο, αγωνίζονται γι’ αυτήν. Αυτό που αναζητούν σήμερα είναι ειλικρίνεια, αξιοπιστία και ανθρώπους που θα εμπνεύσουν εμπιστοσύνη. Έχουν απομυθοποιήσει τις παλιές πολιτικές πρακτικές και δεν πείθονται πλέον από συνθήματα και εύκολες υποσχέσεις.

Ίσως γι’ αυτό ένα μέρος του πολιτικού συστήματος βολεύεται με την άποψη ότι οι νέοι είναι αδιάφοροι. Γιατί η αδιαφορία δεν απειλεί κανέναν. Αντίθετα, μια νέα γενιά που συμμετέχει ενεργά, σκέφτεται κριτικά και προσέρχεται μαζικά στις κάλπες μπορεί να αλλάξει τους πολιτικούς συσχετισμούς και να διαμορφώσει διαφορετικές εξελίξεις.

Η νέα γενιά δεν καθοδηγείται πλέον από τις πολιτικές επιλογές της οικογένειάς της. Δεν συγκινείται από προεκλογικές συγκεντρώσεις στα καφενεία ούτε από φυλλάδια υποψηφίων. Θέλει ιδέες, προτάσεις και ανθρώπους που θα την κινητοποιήσουν. Αναζητά νέους τρόπους έκφρασης και συμμετοχής.

Η αποχή από τις εκλογές δεν αποτελεί πάντοτε ένδειξη αδιαφορίας. Συχνά αποτελεί μια λανθασμένη, αλλά υπαρκτή, μορφή διαμαρτυρίας απέναντι σε ένα πολιτικό σύστημα που οι νέοι αισθάνονται ότι πρώτα τους απαξίωσε και ύστερα τους κατηγόρησε για την απομάκρυνσή τους.

Η μειωμένη συμμετοχή των νέων στα κοινά, λοιπόν, δεν σημαίνει απαραιτήτως αδιαφορία. Αντανακλά κυρίως την απογοήτευση, την έλλειψη εμπιστοσύνης και την αναζήτηση νέων μορφών κοινωνικής και πολιτικής έκφρασης.

Και ας είμαστε ειλικρινείς: πόσοι πραγματικά έδωσαν χώρο στους νέους ανθρώπους να συμμετάσχουν στην πολιτική; Δεν εξακολουθεί να κυριαρχεί η αντίληψη ότι ένας πενηντάρης είναι καταλληλότερος από έναν τριαντάρη για να διαμορφώνει τις εξελίξεις; Δεν θεωρείται ακόμη ότι η εμπειρία αξίζει περισσότερο από τη φαντασία, την τόλμη και τη δημιουργικότητα;

Το ίδιο σύστημα που σήμερα κουνά το δάχτυλο στους νέους είναι εκείνο που τους στέρησε τη δυνατότητα να σχεδιάσουν οι ίδιοι τη ζωή τους. Και αφού τους απογοήτευσε, τους χαρακτήρισε αδιάφορους.

Η Ελλάδα των επόμενων χρόνων κινδυνεύει να γίνει μια χώρα που γερνάει. Η πόλη μας ήδη το βιώνει: οι νέοι φεύγουν είτε προς τα μεγάλα αστικά κέντρα είτε στο εξωτερικό, αναζητώντας ευκαιρίες που δεν βρήκαν στον τόπο τους.

Μπορεί να ακούγεται σκληρό, αλλά το παρελθόν, όσο χρήσιμο και σεβαστό κι αν είναι, δεν μπορεί να καθορίσει το μέλλον. Το μέλλον το διαμορφώνουν όσοι ζουν, δημιουργούν και αγωνίζονται σήμερα.

Γιατί το πραγματικό παρόν μιας χώρας δεν είναι οι αναμνήσεις της. Είναι οι νέοι άνθρωποί της. Και αν μια χώρα συνεχίσει να τους αγνοεί, δεν θα χάσει απλώς το μέλλον της· θα το έχει ήδη διώξει μακριά.

Ελισσάβετ Παναγιωτίδου
Δικηγόρος
Μέλος Γραμματείας τομέα ενέργειας ΠΑΣΟΚ