Βενεζουέλα: Όταν το εθνικό συμφέρον υπερτερεί του Διεθνούς Δικαίου
«Δεν είναι η στιγμή να σχολιάσουμε τη νομιμότητα των πρόσφατων ενεργειών. Προτεραιότητα αυτή τη στιγμή πρέπει να είναι η διασφάλιση ειρηνικής και ταχείας μετάβασης σε μία νέα, συμπεριληπτική κυβέρνηση που θα έχει πλήρη δημοκρατική νομιμοποίηση». Ανάφερε ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σχολιάζοντας τις πρώτες ώρες τις βίαιης εισβολής των Η.Π.Α. στην Βενεζουέλα και της απαγωγής του Προέδρου αυτής Νικολάς Μαδούρο.
Στα παραπάνω λόγια διακρίνει κανείς την ιεράρχηση της νομιμότητας κάτω από συγκεκριμένες ενέργειες, επειδή η αντίληψη του Διεθνούς Δικαίου, έχει άμεσο αντίκτυπο και στην εφαρμογή του εγχώριου Δικαίου. Είναι δυνατόν να υπάρχουν αιτίες και στιγμές, που επιτρέπουν την υποβίβαση των θεμελιωδών αρχών της εθνικής και λαϊκής κυριαρχίας, όπως αυτές αποτυπώνονται στις φιλελεύθερες δημοκρατίες;
Αρχικά, κάποιοι παράγοντες, διάφορες αιτίες και γεγονότα, έχοντας υπόψιν την υποκειμενική θεώρηση του δικαίου στην αντίληψη κάποιου ανώτατου άρχοντα, ή μιας άρχουσας ελίτ, μπορούν να επιτρέπουν την καταστρατήγηση των θεσμικών αξιών; Άραγε τέτοιες απόψεις, πόσο απέχουν από την αιτιολόγηση του στρατιωτικού πραξικοπήματος του 1967, με στόχο την πολιτική σταθερότητα και την αποτροπή του κομουνιστικού κινδύνου.
Μάλιστα, λίγες ώρες πριν οδηγηθεί ο Νικολάς Μαδούρος ενώπιον των εισαγγελικών αρχών των Η.Π.Α., ο Ντόναλντ Τραμπ σε ερώτηση δημοσιογράφων απάντησε ότι ελέγχει την Βενεζουέλα απειλώντας έμμεσα για στρατιωτική επέμβαση σε Κολομβία, Κούβα και Μεξικό, με πρόσχημα την διακίνηση των ναρκωτικών. Επομένως, πολύ εύκολα αλλάζουν οι ισορροπίες, στην επιθυμία της επιβολής ισχυρού, όταν η νομιμότητα των ενεργειών σχολιάζεται σε δεύτερο χρόνο και δεν αποτελεί οδοδείκτη που χαράσσει την πορεία των κρατών και των λαών τους.
Το θέμα δεν είναι η πολιτειακή άσκηση της εξουσίας από τον Νικολάς Μαδούρο, ενδεχομένως στα μάτια, στην συνείδηση και την ζωή των πολιτών του ο ίδιος να είναι ένας σκληρός δικτάτορας, ο οποίος με τις πολιτικές του φτωχοποιεί την χώρα του και οδηγεί στην εξαθλίωση τον πληθυσμό του, αναγκάζοντας μεγάλα τμήματα του να μεταναστεύουν απ’ αυτήν.
Παρόλα αυτά, δεν νομιμοποιείται μια τρίτη χώρα να πραγματοποιεί εισβολή, να συλλαμβάνει και να παραπέμπει σε δίκη, με το δικό της νομικό σύστημα τον εν ενεργεία πρόεδρο μιας άλλης χώρας, στον οποίον εκτός των άλλων δεν έχει απαγγελθεί κάποια κατηγορία από το διεθνή δικαστικά όργανα. Καθώς μόλις λίγους μήνες πριν, ο ίδιος πρόεδρος και η ίδια χώρα οργάνωσε την μετάβαση του ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου στο Συμβούλιο Ασφαλείας του Ο.Η.Ε. , ο οποίος είχε επικηρυχθεί από το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης για εγκλήματα πολέμου.
Η κατά το δοκούν επίκληση και χρήση του Διεθνούς Δικαίου επηρεάζει άμεσα την χώρα μας, διότι επάνω σ’ αυτό στηρίζεται η εξωτερική μας πολιτική και υψώνεται τείχος έναντι των τουρκικών διεκδικήσεων. Συνεπακόλουθα η ασάφεια και οι προσχηματικοί ελιγμοί μ’ αιτιολογία το εθνικό συμφέρον, ενδέχεται να οδηγήσουν σε υπονόμευση του, διαμορφώνοντας μια νέα αρχή βασισμένη σε μεταβαλλόμενες ευκαιριακές επιδιώξεις, οι οποίες θα ρυθμίζουν τα διεθνώς κατοχυρωμένα δικαιώματα, υπό το πρίσμα ευκαιριακών επιδιώξεων.
Επιπλέον, εγείρει ερωτήματα, η λεκτική ασάφεια και η γενικότητες, που η Ελλάδα εκφράζεται δια των επισήμων οργάνων της στο Συμβούλιο Ασφαλείας του Ο.Η.Ε. , «να τηρούνται πάντα ο Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών και το Διεθνές Δίκαιο», χωρίς να κατονομαστεί και συνάμα να καταδικαστεί η ωμή παρέμβαση των Η.Π.Α.
Σε αντιδιαστολή με την ρωσική εισβολή, όπου υπήρξε ομόθυμη καταδίκη και μάλιστα αποστολή στρατιωτικής και χρηματικής βοήθειας από την Ευρωπαϊκή Ένωση, συμπεριλαμβανομένης και της χώρας μας. Με την δεύτερη να μιλά ανοιχτά ότι βρισκόμαστε σε πόλεμο με την Ρωσία. Και τώρα που δεν έχουμε μονάχα στρατιωτική επιχείρηση από τις Η.Π.Α., αλλά επιπλέον κατάλυση με πραξικοπηματικό τρόπο του πολιτεύματος της Βενεζουέλας με την σύλληψη του εκλεγμένου προέδρου της, χωρίς να υπάρχει η δυνατότητα υπεράσπιση της λαϊκής κυριαρχίας από τους πολίτες, όπως το διέθετε ο ουκρανικός λαός με την απόκρουση και αντίσταση του στον εισβολέα.
Η Δημοκρατία έχει συγκεκριμένο τρόπο λειτουργίας κι ακόμα περισσότερο πηγάζει και προστατεύεται από τον λαό, τον οποίον τοποθετεί στην βάση και την κορυφή του πολιτεύματος. Προσωπικά θεωρώ ότι η δημοκρατία και ο φασισμός είναι στάση ζωής και σ’ αυτό το φάσμα προσδιοριζόμαστε με τις επιλογές μας, τον τρόπο που αντιδρούμε, ακόμα και τις λέξεις που αποδίδουμε σε πρόσωπα και καταστάσεις.
Εξ’ ου και δεν έχει αδιέξοδα, ούτε φοβάται να περιγράψει τα πράγματα όπως είναι, συγκεκριμένα ο Βλαντίμιρ Πούτιν εισέβαλε σε κυρίαρχο κράτος την Ουκρανία, η Χαμάς εισήλθε στο Ισραήλ την 7η Οκτωβρίου 2023 αιχμαλωτίζοντας αθώους και αμάχους πολίτες κι ο Ντόναλντ Τραμπ εισέβαλε στην Βενεζουέλα απαγάγοντας τον Πρόεδρο της, παραβιάζοντας την λαϊκή κυριαρχία. Στα παραπάνω μπαίνει τελεία, χωρίς ναι μεν αλλά.
Ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η άποψη πως πρέπει να τερματίσει ο τετραετής πόλεμος και η αποστολή όπλων στην Ουκρανία, κάνει κάποιον «πουτινόφιλο», ούτε επίσης η απερίφραστη καταδίκη των βομβαρδισμών αμάχων στην Γάζα από το Ισραήλ, είναι «ισλαμολαχνεία» και επικρότηση της Χαμάς. Το ίδιο ακριβώς, η καταδίκη των ενεργειών Τράμπ, δεν αποτελεί επιβράβευση των πολιτικών Μαδούρος.
Αν υπήρχε η πρόθεση των Η.Π.Α.να τερματίσουν δικτατορικά καθεστώτα, τότε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με φυλακίσεις πολιτικών αντιπάλων, αυταρχικές πολιτικές στο εσωτερικό, διαμφισβητούμενα εκλογικά αποτελέσματα, στρατιωτικές άμεσες και έμμεσες εμπλοκές από Συρία έως Αρμενία, πως μπορεί να χαρακτηριστεί; Ή ακόμα ένας επικηρυγμένος εγκληματίας από την CIA, όπως ο Αχμέντ Χουσεΐν αλ Σαράα, βαπτίζεται ξαφνικά πρόεδρος της Συρίας και εισέρχεται στον Λευκό Οίκο, φέροντας με την ανοχή κι εμπλοκή του ενίοτε, πέρα από τις σχέσεις του με το λεγόμενο ισλαμικό κράτος, τον θάνατο εκατοντάδων πολιτών μ’ αιτία τις θρησκευτικές πεποιθήσεις, συγκαταλεγόμενοι σ’ αυτούς και χριστιανοί της Συρίας.
Συμπερασματικά, το Διεθνές Δίκαιο δεν μπορεί να μεταβάλλεται ευκαιριακά, επειδή η μη καθολική εφαρμογή του αφήνει ανοιχτές χαραμάδες για επιμέρους παραβιάσεις που μπορεί να χτυπήσουν μέχρι και την πόρτα μας. Παράλληλα, δίνει το δικαίωμα σε εθνικό επίπεδο, εσωτερικά, να υποβαθμίζεται το Εγχώριο Δίκαιο, όταν συντρέχουν λόγοι, που το καθιστούν δευτερευούσης σημασίας.
Και ποιος εγγυάται, ότι ένας πρόεδρος που διανύει την τελευταία θητεία, βάση του συντάγματος των Η.Π.Α., έχει το προνόμιο ν’ αρχίζει, ή να τερματίζει πολέμους, ακόμα παρεμβαίνει όποτε κρίνει στα εσωτερικά τρίτων χωρών, θα μείνει αμέτοχος, ή δεν θα οδηγήσει τα πράγματα εκεί που επιθυμεί, σε μια εν δυνάμει διένεξη με την Τουρκία, όταν μπορεί έστω και μ’ ένα τηλεφώνημα να επηρεάσει, το πρότυπο πλέον κατά τις μεθόδους του, τούρκο ομόλογο του.
Τρυφωνόπουλος Γεώργιος
Θεολόγος Α.Π.Θ.
